Ֆրենկ Կապրա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ֆրենկ Կապրա
Frank Capra
Capra-signed 1930s.jpg
ռեժիսոր, պրոդյուսեր
Ծնվել է 1897 թ., մայիսի 18 (1897-05-18)
Ծննդավայր Բիսակինո, Սիցիլիա, Իտալիա
Մահացել է սեպտեմբերի 3, 1991 (94 տարեկան)
Մահվան վայր Լա Կինտա, Կալիֆորնիա, ԱՄՆ
Քաղաքացիություն ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
Աշխատանք 1922-1961
Ամուսին Հելեն Հովել (1923-1927)

Լու Կապրա (1932-1984)

Կայք IMDb-ում էջ

Ֆրենկ Կապրա (անգլ.՝ Frank Capra , Ֆրանչեսկո Ռոսարիո Կապրա, Ֆրենկ Ռասսել Կապրա, մայիսի 18, 1897 - սեպտեմբերի 3, 1991), ծագումով իտալացի ամերիկացի կինոռեժիսոր և պրոդյուսեր, Օսկարի եռակի դափնեկիր (1935, 1937, 1939)։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Ֆրանչեսկո Ռոսարիո Կապրան ծնվել է Սիցիլիայում։ Նրանց բազմաերեխա ընտանիքը ԱՄՆ է տեղափոխվել 1903 թվականին և հաստատվել է Լոս Անջելեսում։ 1918 թվականին ավարտում է հեղինակավոր Տրուպպի համալսարանը (հետագայում Կալիֆորնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտ) ճարտարագետ-մեխանիկի որակավորմամբ, նույն թվականի զորակոչվել է ԱՄՆ-ի բանակ, հիվանդացել է ծանր հիվանդությամբ և զորացրվել է հիվանդության պատճառով։ 1920 թվականից ԱՄՆ-ի քաղաքացի է Ֆրենկ Ռասսել Կապրա անուն ազգանունով։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին աշխատում էր ԱՄՆ-ի քարոզչության օգտին և հանդես է եկել 8 փաստագրական ֆիլմերում։ 1944 թվականին վերադառնում է իր սիրած կատակերգության ժանրին, նկարահանելով «Մկնդեղ և հին ժանյակ» ֆիլմը Քերի Գրանտ գլխավոր դերակատարմամբ։ Իսկ 1946 թվականին նկարահում է իր թերևս ամենահայտնի «Այս հրաշալի կյանքը» ֆիլմը, այն գլխավորում է Ամերիկյան կինոակադեմիայի կողմից հրապարակված ամենաոգեշնչող ֆիլմերի ցանկը։ Ֆիլմը մինչ օրս համարվում է ամերիկացիների ամենասիրված ֆիլմերից մեկը և Սուրբ Ծննդյան տոներին ցուցադրվում է ԱՄՆ-ի առաջատար հեռուստալիքներով։ Ֆրենկ Կապրան աշխատել է մինչև 1961 թվականը։ Երկու անգամ ամուսնացած է եղել, ունի 4 երեխա։

Ստեղծագործություն[խմբագրել]

1926 թվականից սկսած նկարահանել է կոմեդիկ կարճամետրաժ ֆիլմեր, աշխատելով սցենարիստ Ռոբերտ Ռիսկինի հետ, ում հետ գործընկեր էր մինչև 1940 թվականը, դրանից հետո նրան փոխարինեց Սիդնի Բակմանը։ 1933 թվականին սկսել է «Դա տեղի է ունեցել մի անգամ գիշերը» ֆիլմի նկարահանումները և ավարտել ֆիլմը 1934 թվականին։ Հենց այս ֆիլմը Ֆրենկ Կապրային ճանաչում բերեց և առաջին Օսկարը լավագույն ռեժիսոր անվանակարգում։ Շատ դերասաններ տարբեր պատճառներով հրաժարվեցին նկարահանվել ֆիլմում, արդյուքում գլխավոր դերերը բաժին հասան Կլարկ Գեյբլին ու Կլոդետ Կոլբերին, ովքեր Օսկար ստացավ լավագույն դերասան և դերասանուհի անվանակարգերում։ Ֆիլմը ստացավ ընդհանուր թվով 5 Օսկար (լավագույն ֆիլմ, լավագույն ռեժիսոր, լավագույն դերասան, լավագույն դերասանուհի և լավագույն հարմարեցված սցենար անվանակարգերում)։ Դրան հաջորդեցին «Միստեր Սմիթը գնում է Վաշինգտոն», «Դիմավորեք անհայտին», «Միստեր Դիդսը տեղափոխվում է քաղաք», «Քո հետ չես տանի» նույնպես հաջողված ֆիլմերը։ Կապրայի ֆիլմերում են նկարահանվել և և ճանաչում ձեռք բերել այդ ժամանակների ամերիկյան շատ դերասաններ` Ջեյմս Ստյուարտ, Բարբարա Սթենվիկ, Գերի Կուպեր, Քերի Գրանտ և այլոք։ 1937 թվականին նկարահանում է «Կորած հորիզոն» 6 ժամանոց ֆանտաստիկ ֆիլմը, որը սակայն հետագայում շատ փոփոխությունների է ենթարկվում, կրճատվելով մի քանի ժամով։

Ամերիկյան շատ հայտնի ռեժիսորներ ոգեշնչված են եղել նրա տարբեր ֆիլմերից ու նրա ոճից։

Ֆիլմագրություն[խմբագրել]

Մոտ 37 ֆիլմերի ռեժիսոր է։

Ֆրենկ Կապրան նկարահանումների ժամանակ

Առավել նշանավոր ֆիլմերն են

  • 1926 - «Ուժեղը» (The Strong Man)
  • 1927 - «Երկար անդրավարտիք» (Long Pants)
  • 1927 - «Մայքի սիրո համար» (For the Love of Mike)
  • 1928 - «Այս որոշակի իրը» (That Certain Thing)
  • 1928 - «Միննի թատրոնը» (Il teatro di Minnie (The Matinée Idol))
  • 1928 - «Ուժեղների ուղին» (The Way of the Strong)
  • 1928 - «Ճնշման ուժը» (The Power of the Press)
  • 1928 - «Ուրեմն սա սեր է՞» (So This Is Love?)
  • 1929 - «Երիտասարդ սերունդ» (La nuova generazione (The Younger Generation))
  • 1929 - «Դոնովանի գործը» (L'affare Donovan (The Donovan Affair))
  • 1931 - «Հրաշալի աղջիկը» (The Miracle Woman)
  • 1931 - «Պլատինե շիկահերը» (Platinum Blonde)
  • 1931 - «Դիրիժաբլ» (Dirigibile)
  • 1932 - «Արգելվածը» (Forbidden)
  • 1932 - «Ամերիկյան խենթություն» (American Madness)
  • 1933 - «Գեներալ Յենի դառը թեյը» (The Bitter Tea of General Yen)
  • 1933 - «Լեդի մեկ օրով» (Lady for a Day)
  • 1934 - «Դա տեղի է ունեցել մի անգամ գիշերը» (It Happened One Night)
  • 1934 - «Բրոդվեյ Բիլլ» (Broadway Bill)
  • 1936 - «Միստեր Դիդսը տեղափոխվում է քաղաք» (Mr. Deeds Goes to Town)
  • 1937 - «Կորած հորիզոն» (Lost Horizon)
  • 1938 - «Քո հետ չես տանի» (You Can't Take It with You)
  • 1939 - «Միստեր Սմիթը գնում է Վաշինգտոն» (Mr. Smith Goes to Washington)
  • 1941 - «Ծանոթացեք Ջոն Ջոուի հետ» (Meet John Doe)
  • 1943 - «Պատերազմի նախերգանք» (վավերագրական) (Prelude to War)
  • 1943 - «Ճակատամարտ Ռուսաստանի համար» (The Battle of Russia)
  • 1944 - «Մկնդեղ և հին ժանյակ» (Arsenic and Old Lace)
  • 1946 - «Այս հրաշալի կյանքը» (It's a Wonderful Life)
  • 1951 - «Փեսացուն վերադառնում է» (Here Comes the Groom)
  • 1959 - «Ծակ գլխի մեջ» (A Hole in the Head)
  • 1959 - «Հրաշքներով լի գրպան» (Pocketful of Miracles)

Մրցանակներ և փաստեր[խմբագրել]

Ֆրենկ Կապրան գեներալ Ջորջ Մարշալից շքանշան է ստանում
  • Ֆրենկ Կապրայի ֆիլմերը ընդհանուր թվով 14 «Օսկար» են ստացել տարբեր անվակարգերում, ինչպես նաև բազմաթիվ այլ հեղինակավոր կինոմրցանակներ։
    • «Դա տեղի է ունեցել մի անգամ գիշերը» - լավագույն ֆիլմ, լավագույն ռեժիսոր, լավագույն դերասան, լավագույն դերասանուհի լավագույն հարմարեցված սցենար
    • «Միստեր Դիդսը տեղափոխվում է քաղաք» - լավագույն ռեժիսոր
    • «Կորած հորիզոն» - լավագույն մոնտաժ, լավագույն դիզայն
    • «Քո հետ չես տանի» - լավագույն ֆիլմ, լավագույն ռեժիսոր
    • «Միստեր Սմիթը գնում է Վաշինգտոն» - լավագույն օրիգինալ սցենար
    • «Պատերազմի նախերգանք» - լավագույն վավերագրական ֆիլմ
    • «Փեսացուն վերադառնում է» - լավագույն երգ
    • «Ծակ գլխի մեջ» - լավագույն երգ
  • Նա 3 «Օսկար» է ստացել լավագույն ռեժիսոր անվակարգում (նրանից շատ ստացել է միայն Ջոն Ֆորդը
  • Ամերիկյան բոլոր ժամանակների 100 լավագույն ֆիլմերի ցանկում առկա է նրա 3 ֆիլմ`
    • «Այս հրաշալի կյանքը» - 11-րդ տեղ (1998 թ. ցանկ), 20-րդ տեղ (2007 թ. ցանկ)
    • «Միստր Սմիթը գնում է Վաշինգտոն» - 29-րդ տեղ (1998 թ. ցանկ), 26-րդ տեղ (2007 թ. ցանկ)
    • «Դա տեղի է ունեցել մի անգամ գիշերը» - 35-րդ տեղ (1998 թ. ցանկ), 46-րդ տեղ (2007 թ. ցանկ)
  • Ամերիկյան բոլոր ժամանակների 10 լավագույն ֆիլմեր ըստ 10 ժանրերի ցանկում տեղ են գտել «Այս հրաշալի կյանքը»ը (որպես լավագուն ֆանտաստիկա) և «Դա տեղի է ունեցել մի անգամ գիշերը» (որպես ռոմանտիկ կատակերգություն)
  • 250 լավագույն ֆիլմեր (ըստ IMDb վարկածի) ցանկում (2011 թ. սեպտեմբերի 5-ի դրությամբ) առկա է նրա 3 ֆիլմ
    • «Այս հրաշալի կյանքը» - 28-րդ տեղ
    • «Միստր Սմիթը գնում է Վաշինգտոն» - 102-րդ տեղ
    • «Դա տեղի է ունեցել մի անգամ գիշերը» - 141-րդ տեղ
  • 1945 թվականին ստացել է շքանշան ծառայության համար
  • 1981 թվականին ստացել է Միդլթաունի (Կոնեկտիկուտ) Ուեսլի համալսարանի պատվավոր կոչում
  • 1986 թվականին ստացել է ԱՄՆ-ի Կոնգրեսի արվեստի շքանշան

Գրականություն[խմբագրել]

  • Barson, Michael. The Illustrated Who's Who of Hollywood Directors։ The Sound Era . New York։ Noonday Press, 1995. ISBN 0-374-52428-9.
  • Beauchamp, Cari. Joseph P. Kennedy Presents։ His Hollywood Years. New York։ Vintage, 2010. ISBN 978-0-307-47522-0.
  • Capra, Frank. Frank Capra, The Name Above the Title։ An Autobiography. New York։ The Macmillan Company, 1971. ISBN 0-306-80771-8.
  • Chandler, Charlotte. The Girl Who Walked Home Alone։ Bette Davis, A Personal Biography. New York։ Simon & Schuster, 2006. ISBN 0-7862-8639-3.
  • Dickstein, Morris. Dancing in The Dark։ A Cultural History of The Great Depression. New York։ W.W. Norton & Company, 2010. ISBN 978-0-393-07225-9.
  • Dixon, Wheeler W. The Early Film Criticism of Francois Truffaut. Bloomington, Indiana։ Indiana University Press, 1993. ISBN 978-0-253-20771-5.
  • Freer, Ian. Movie Makers։ 50 Iconic Directors from Chaplin to the Coen Brothers. London։ Quercus Publishing Plc, 2009. ISBN 978-1-84724-512-0.
  • Kotsabilas-Davis, James and Myrna Loy. Being and Becoming. New York։ Primus, Donald I Fine Inc., 1987. ISBN 1-55611-101-0.
  • Lazere, Donald. American Media and Mass Culture։ Left Perspectives. Berkeley, California։ University of California Press, 1987. ISBN 978-0-520-04496-8.
  • Medved, Michael. Hollywood vs. America։ Popular Culture and the War on Traditional Values. New York։ HarperCollins, 1992. ISBN 978-0-06-016882-7.
  • McBride, Joseph. Frank Capra։ The Catastrophe of Success. New York։ Touchstone Books, 1992. ISBN 0-671-79788-3.
  • Oderman, Stuart. Talking To the Piano Player։ Silent Film Stars, Writers and Directors Remember. Albany, Georgia։ BearManor Media, 2005. ISBN 1-59393-013-5.
  • Poague, Leland. Frank Capra։ Interviews (Conversations With Filmmakers Series). Jackson, Mississippi։ University Press of Mississippi, 2004. ISBN 978-1-57806-617-9.
  • Pendergast, Tom and Sara, eds. St. James Encyclopedia of Popular Culture, Vol. 1. Detroit։ St. James Press, 2000. ISBN 1-55862-348-5.
  • Stevens, George Jr. Conversations with the Great Moviemakers of Hollywood's Golden Age. New York։ Alfred A. Knopf, 2006. ISBN 978-1-4000-4054-4.
  • Wakeman, John, ed. World Film Directors։ Volume One, 1890–1945. New York։ H.W. Wilson Co., 1987. ISBN 978-0-8242-0757-1.
  • Wiley, Mason and Damien Bona. Inside Oscar։ The Unofficial History of the Academy Awards. New York։ Ballantine Books, 1987. ISBN 0-345-34453-7.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]