Ֆլորայի ընտանիք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ֆլորայի ընտանիքի տեղաբաշխումը

Ֆլորայի ընտանիք, խոշոր սիլիկատային S դասի աստերոիդների խումբ է, աստերոիդների գոտու ներքին մասում, որի առաջացումը և առանձնահատկությունները քիչ են ուսումնասիրված:

Քանի որ, այս ընտանիքի սահմանները բավականին լղոզված են, երկար ժամանակ համարվում էր, որ այս ընտանիքի սահմաններին մոտ տեղակայված Արիադնեի աստերոիդների խումբը, հանդիսանում է առանձին ընտանիք, սակայն ավելի մանրամասն սպեկտրալ հետազոտությունները ցույց տվեցին, որ այն հանդիսանում է Ֆլորայի ընտանիքի մաս[1][2]:

Ինչպես և որոշ այլ աստերոիդների ընտանիքներ, Ֆլորայի ընտանիքը առաջացել է ծնող մարմնի ոչնչացումից, խոշոր աստերոիդի հետ բախման հետևանքով[3]: Այս ընտանիքը երբեմն անվանում են Խիրայամայի ընտանիք, ի պատիվ ճապոնացի աստղագետ Կիեցուգու Խիրայամայի, ով հայտնաբերել է առաջին հինգ աստերոիդների ընտանիքները:

Չափազանց հնարավոր է, որ հենց այս ընտանիքն է եղել այն երկնաքարի աղբյուրը, որը ընկել է Երկրի վրա 65 միլիոն տարի առաջ և ծառայել է դինոզավրերի անհետացման պատճառ, որի ընթացքում Երկրի երեսից փաստացիորեն անհետացել են բոլոր խոշոր կենդանիները[4]:

Բովանդակություն

Առանձնահատկությունները [խմբագրել]

Ֆլորայի ընտանիքի տեղաբաշխումը և կազմվածքը՝
- ձախից: ուղեծրի թեքում = f (մեծկիսաառանցք)
- աջից: ուղեծրի թեքում = f (էքսցենտրիսիտետ):
Պատկերում նշված կետերը իրենցից ներկայացնում են աստերոիդների տեղաբաշխման խտությունը, իսկ ընդգծված մասը՝ Ֆլորայի ընտանիքն է

Ընտանիքը անվանվել է այս խմբի ամենամեծ աստերոիդի պատվին՝ (8) Ֆլորա, տրամագիծը 140 կմ: Ընտանիքը առաջացել է ծնող աստերոիդի բախումից խոշոր մարմնի հետ, որը և դուրս է մղել բազմաթիվ բեկորներ, որոնք դարձել են ինքնուրույն աստերոիդներ: Ընդ որում, ծնող մարմինը ամենայն հավանականությամբ ամբողջությամբ ոչնչացել է, իսկ ինքը` Ֆլորան, հանդիսանում է միայն այդ մարմնի ամենախոշոր բեկորը, իր մեջ կենտրոնացնելով ընտանիքի աստերոիդների զանգվածի 80%-ը: Այս ընտանիքի չափերով երկրորդ աստերոիդն է (43) Արիադնեն, որը իր մեջ ներառում է մնացած զանգվածի մեծ մասը՝ մոտ 9%: Մյուս աստերոիդները իրար մեջ են բաշխում մնացած 11%, նրանց տրամագծերը չեն գետազանցում 30 կմ:

Ընդ որում, ծնող մարմնի ոչնչացման հետևանքով առաջացած բեկորների մեծ մասը արդեն չեն մտնում այս ընտանիքի կազմի մեջ: Մասնավորապես, հաշվարկվել է, որ չնայած այն բանին, որ Ֆլորան կազմում է ընտանիքի զանգվածի 80%, դա կազմում է ծնող մարմնի ընդամենը 57% [5]: Հավանաբար, դա տեղի է ունեցել ընտանիքի անդամների միջև երկրորդային բախումների պատճառով, որի հետևանքով նրանց մի մասը դուրս է նետվել ընտանիքի ուղեծրից:

Ընտանիքի սահմանները չափազանց լղոզված են, կենտրոնում աստերոիդների խտությունը մեծ է, և ընտանիքի կենտրոնից հեռանալուն զուգնթաց ընտանիքի անդամները աստիճանաբար կորում են հիմնական գոտու այլ աստերոիդների ֆոնին, որոնց խտությունը այս մասերում շատ մեծ է: Այս հանգամանքը ևս դժվարացնում է ընտանիքի սահմանների որոշման խնդիրը: Կան նաև որոշակի ոչ-համասեռություններ այս ընտանիքի ներսում, որը ևս կարող է լինել երկրորդային բախման արդյունք: Բացի այդ, չափազանց հետաքրքիր է, որ ընտանիքի ամենախոշոր աստերոիդները (Ֆլորա և Արիադնե), գտնվում են նրա սահմանին մոտ: Աստերոիդների այսպիսի տեղաբաշխման պատճառը ընտանիքի ներսում դեռևս պարզ չի:

Ամենալավ ուսումնասիրված և ամենահայտնի աստերոիդը Ֆլորայի ընտանիքում հանդիսանում է (951) Գասպրան, որի մոտով, անցել է Գալիլեոն, դեպի Յուպիտեր թռիչքի ժամանակ: Աստերոիդի մակերևութի խառնարանների խտության ուսումնասիրությունների արդյունքում երևում է, որ սա աստղագիտական հասկացություններով չափազանց երիտասարդ ընտանիք է, որը առաջացել է մոտավորապես 200 միլիոն տարի առաջ: Ընդ որում, դատելով օլվինի մեծ խտությունից Գասպրայի մակերևույթի կազմությունում, ծնող մարմնում, որից այն առաջացել է, մինչև աչնչացումը սկսվել էր մասնակի ընդերքների բաժանում[6]:

Ֆլորայի ընտանիքի աստերոիդները համարվում են L տիպի խոնդրիտների բավականին հնարավոր աղբյուրների թեկնածուներ[7], որոնք շատ տարածված են Երկրի վրա գտնված երկնաքարերի մեջ, կազմում են բոլոր գտած երկնաքարերի մոտ 38%: Այս ենթադրությունը հիմնավորվում է նրանով, որ ընտանիքը տեղաբաշխված է բավականին անկայուն գոտում \nu_6\,\!, հաստատուն ռեզոնանսային ուղեծրերից հեռու, և նրանով, որ Ֆլորայի աստերոիդների և գտնված երկնաքարերի սպեկտրալ ցուցանիշները բավականին մոտ են իրար:

Տեղաբաշխումը և չափերը [խմբագրել]

Այս ընտանիքի կենտրոնական մասում տեղակայված հիմնական անդամների համար կատարված թվային վիճակագրական անալիզի արդյունքներով[1], ընտանիքի անդամների ուղեծրային էլեմենտները ընկած են հետևյալ միջակայքերում՝

ap ep ip
min 2,17 ա. մ. 0,109 2,4°
max 2,33 ա. մ. 0,168 6,9°

Սակայն, քանի որ, ընտանիքի սահմանները բավականին լղոզված են, ապա այս պահի աստղագիտական էպոխայում իրական ուղեծրային էլեմենտների միջակայքը ավելի լայն է`

a e i
min 2,17 ա. մ. 0,053 1,6°
max 2,33 ա. մ. 0,224 7,7°

Ֆլորայի ընտանիքը հանդիսանում է մեզ ամենամոտ աստեոիդների ընտանիքներից մեկը և կազմված է ավելի լուսավոր S սպեկտրալ դասի աստերոիդներից, որոնք ունեն շատ բարձր մակերևույթի ալբեդո: Այս ամենը թույլ է տվել Ֆլորայի ընտանիքին դառնալու ամենամեծաքանակ աստերոիդների ընտանիքներից մեկը: Այսպես 1995 թվականի տվյալներով աստերոիդների ընտանիքի քանակը կազմում էր 604 հիմնական խմբում և մոտ 1027 ավելի ընդլայնվածում: Սակայն 2005 թվականին կատարված 96944 ուսումնասիրված աստերոիդների մեջ AstDys ծրագրի շրջանակներում հայտնաբերվել են արդեն 7438 մարմին, որոնք ընկած են վերը նշված աղուսյակով նկարագրված տարածությունում: Սակայն պետք է նաև հաշվի առնել, որ այս տարածությունը ներառում է նաև Վեստայի և Նիսայի ընտանիքների տարածությունների մասը: Այդ պատճառով, Ֆլորայի ընտանիքի ամենահավանական քանակն է 4000-5000 աստերոիդ (մոտավոր գնահատական), որը կազմում է այս պահին հայտնի աստերոիդների հիմնական գոտու բոլոր աստերոիդների 5-6%:

Այս ընտանիքի խոշորագույն աստերոիդները [խմբագրել]

Անուն Տրամագիծ Մեծ կիսաառանցք Ուղեծրի թեքում Էքսցենտրիսիտետ Հայտնաբերման տարի
(8) Ֆլորա 135,89 կմ 2,201 ա. մ. 5,889 ° 0,157 1847
(43) Արիադնե 95×60×50 կմ 2,204 ա. մ. 3,464 ° 0,168 1857
(244) Սիտա 10,95 կմ 2,175 ա. մ. 2,844 ° 0,137 1884
(281) Լուկրեցիա 11,76 կմ 2,187 ա. մ. 5,304 ° 0,132 1888
(291) Ալիս 14,97 կմ 2,223 ա. մ. 1,854 ° 0,092 1890
(315) Կոնստանցիա 5 — 12 կմ 2,242 ա. մ. 2,427 ° 0,167 1891
(341) Քալիֆորնիա 14,67 կմ 2,199 ա. մ. 5,669 ° 0,194 1892
(352) Ժիզելա 20,27 կմ 2,194 ա. մ. 3,380 ° 0,149 1893
(364) Իզարա 27,99 կմ 2,220 ա. մ. 6,005 ° 0,150 1893
(453) Թեա 20,93 կմ 2,183 ա. մ. 5,557 ° 0,109 1900
(951) Գասպրա 12,2 կմ 2,210 ա. մ. 4,101 ° 0,173 1916

Բացառություններ [խմբագրել]

Այս տարածությունում աստերոիդների բարձր խտության պատճառով, տրամաբանական է սպասել, որ այս ընտանիքի աստերոիդների մեջ կան մեծ թվով աստերոիդներ, որոնք նրա մեջ չեն մտնում, բայց շարժվում են միևնույն ուղեծրերով: Սակայն, այս պահին հնարավոր է եղել բացահայտել նրանցից մի քանիսը: Սա բացատրվում է նրանով, որ Ֆլորայի ընտանիքի աստերոիդների սպեկտրալ դասը չափազանց տարածված է աստերոիդների գոտում: Ահա այսպիսի աստերոիդներից մի քանիսը`

Տես նաև [խմբագրել]

Ծանոթագրություններ [խմբագրել]

  1. ↑ 1,0 1,1 V. Zappalà, Ph. Bendjoya, A. Cellino, P. Farinella and C. Froeschlé, Asteroid Families: Search of a 12,487-Asteroid Sample Using Two Different Clustering Techniques, Icarus, Volume 116, Issue 2 (August 1995), pages 291-314
  2. ↑ M. Florczak et al. A Visible Spectroscopic Survey of the Flora Clan, Icarus Vol. 133, p. 233 (1998)
  3. ↑ Ե. Ֆ. Տեդեսկո. Ֆլորայի ընտանիքի ծագումը. 40. Իկարուս. p. 375-382.  (անգ.)
  4. ↑ J.D. Harrington (2010-02-02)։ «Suspected Asteroid Collision Leaves Trailing Debris»։ NASA Release: 10-029։ http://www.nasa.gov/home/hqnews/2010/feb/HQ_10-029_Hubble_asteroid.html։ Վերցված է 2010-02-03։  (անգ.)
  5. ↑ Պ. Տանգա և ընկ. Աստերոիդների ընտանիքների չափերի բաշխումը՝ Երկրաչափության դերը, Իկարուս, հատ. 141, Էջ. 65, տարին՝ 1999 (անգ.)
  6. ↑ J. Veverka et al. Galileo's Encounter with 951 Gaspra: Overview, Icarus, Vol. 107, p. 2 (1994)
  7. ↑ D. Nesvorný et al. The Flora Family: A Case of the Dynamically Dispersed Collisional Swarm?, Icarus, Vol. 157, p. 155 (2002)

Արտաքին հղումներ [խմբագրել]

դ • ք • խ
Աստերոիդների ընտանիքներ
Խիրայամայի ընտանիքներ
Խոշոր ընտանիքներ
Ռեզոնանսային ընտանիքներ
Տրանսնեպտունային ընտանիքներ
Փոքր ընտանիքներ
Աուգուստայի ընտանիք  • Ադեոնայի ընտանիք  • Ալաուդայի ընտանիք  • Ամներիսի ընտանիք  • Աստրիդի ընտանիք  • Բաուերի ընտանիք  • Բրազիլիայի ընտանիք  • Վերիտասի ընտանիք  • Վիբիլիայի ընտանիք  • Հեստիայի ընտանիք  • Դեյանիրայի ընտանիք  • Դորայի ընտանիք  • Կիբելեի ընտանիք  • Լաոդիկայի ընտանիք  • Լիբերատրիքսի ընտանիք  • Լիդիայի ընտանիք  • Մելիբեայի ընտանիք  • Մերքսիայի ընտանիք  • Միսայի ընտանիք  • Նաեմայի ընտանիք  • Նեմեզիսի ընտանիք  • Նիսայի ընտանիք  • Ռաֆիտայի ընտանիք  • Ռեգինիտայի ընտանիք  • Սուլամիտիսի ընտանիք  • Թեոբոլդայի ընտանիք  • Ֆաինայի ընտանիք  • Ֆոկեայի ընտանիք  • Քլորիսի ընտանիք  • Էոլիայի ընտանիք  • Էրիգոնեի ընտանիք
Ստացված է «http://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Ֆլորայի_ընտանիք&oldid=1188220» էջից