Ֆերնան Մագելան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ֆերնան Մագելան
Fernão de Magalhães
Hernando de Magallanes del museo Madrid.jpg
Ծնվել է 1480 թվականի գարուն
Ծննդավայր Սաբրոզա, Տրազ-ուժ-Մոնտիշ, Պորտուգալիա
Մահացել է 1521թ. ապրիլի 27
Մահվան վայր Մակտան կղզի, Ֆիլիպիններ
Քաղաքացիություն Պորտուգալացի և իսպանացի
Ազգություն իտալացի
Կրոն քրիտոնյա
Աշխատանք ծովագնաց, ճանապարհորդ
Մագելանի ստորագրությունը

Ֆերնան Մագելան (պորտ.՝ Fernão de Magalhães, իսպ.՝ Fernando (Hernando) de Magallanes, լատ.՝ Ferdinandus Magellanus), (1480, Սաբրոզա, Տրազ-ուժ-Մոնտիշ, Պորտուգալիա - ապրիլի 27, 1521, Մակտան կղզի, Ֆիլիպիններ), պորտուգալացի և իսպանացի ծովագնաց։ Նրա ղեկավարությամբ տեղի է ունեցել առաջին շուրջերկրյա ճանապարհորդությունը։ 1517 թվականին Պորտուգալիայից մեկնել է Իսպանիա, 1519-1521 թվականներին ղեկավարել է 5 նավից կազմված իսպանական արշավախումբը, որի նպատակն էր արևմտյան նավարկության ուղիով հասնել Մոլուքյան կղզիներ։ 1520 թվականին հասել է Լա Պլատայի գետաբերան, հայտնագործել Սան Մաթիաս և Սան Խորխե ծոցերը, անցել իր հայտնագործած նեղուցով (Մագելանի նեղուց), կտրել Խաղաղ օվկիանոսը (17000 կմ), հասել Ֆիլիպինյան կղզիներ, որտեղ սպանվել է տեղացիների հետ ընդհարման ժամանակ։ Արշավախմբի միայն մեկ նավ է վերադարձել Իսպանիա՝ հարավից շրջանցելով Աֆրիկան։ Մագելանի նավարկությունը վերջնականապես ապացուցեց Երկրի գնդաձևությունը և Համաշխարհային օվկիանոսի առկայությունը։ Դրանով նա դարձել է առաջին եվրոպացին, ով նավարկել է այդ ուղիով։

Մագելանի ծովային ճանապարհորդությունը

Կենսագրություն[խմբագրել]

Պատանեկություն[խմբագրել]

Մագելանը ծնունդով պորտուգալացի է: Նրա ծննդավայրը հստակ հայտնի չէ, սակայն որպես այդպիսին ավելի հաճախ նշվում է Սաբրոզա քաղաքը, բայց հնարավոր է, որ նա ծնվել է Պորտու քաղաքում: Ծովագնացի ընտանիքի մասին քիչ տեղեկություններ կան: Հայտնի է միայն, որ նա ծնվել է ազնվականի ընտանիքում: Ենթադրվում է, որ նրա հայրը Ռույ կամ Ռոդրիգո Մագալյանշն է, որ մի ժամանակ եղել է Ավեյրու ամրոցի կառավարիչը: Մայրը Ալդա դե Մոսկիտան (Միշկիտա) է: Մագելանից բացի նրանք ունեցել են ևս չորս երեխա, որոնց կյանքի մասին ոչինչ հայտնի չէ: Երիտասարդ տարիքում Մագելանը եղել է Խուան II-ի կնոջ` Լեոնորա Ավիսկայա թագուհու շքախմբի անդամ:

1498 պորտուգալացիները հայտնաբերեցին ծովային ճանապարհը դեպի Հնդկաստան: Վասկո դա Գամայի հետքերով պորտուգալական նավատորմերը մեկնում էին նվաճելու արևելքը: 1505 թվականին փոխարքա Ֆրանսիշկու Ալմեյդային նավատորմի մեկնման համար արդեն բավարար քանակությամբ նավաստիներ չկային. որոշ նավավարներից նույնիսկ չգիտեին, թե որ կողմն է աջը, որը` ձախը: Այդ ժամանակ նավի աջ կողմում կախում են սխտոր, ձախ կողմում` սոխ, ու ըստ այդմ կարգադրություններ անում: Այդ արշավաբմբի կազմում էլ ընդգրկվում է Մագելանը` որպես ռազմիկ:

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Հայկական սովետական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png