Օրսոն Ուելս

Օրսոն Ուելս
Օրսոն Ուելս;
	;
Բնօրինակ անուն ազգանուն	Ջորջ Օրսոն Ուելս; George Orson Welles
Ծնվել է	մայիսի 6, 1915; Քենոշա, Վիսկոնսին, ԱՄՆ
Վախճանվել է՝	հոկտեմբերի 10, 1985 (70 տարեկան);
Ազգություն	ԱՄՆ
Գործունեության տարիներ	1934-1985
Ոճ(եր)	Դրամա,; Փաստագրական,; Թրիլեր
Ամուսին	Պաոլա Մորի; (1 երեխա),; Ռիտա Հեյվորդ; (ամուսնալուծված); (1 երեխա),; Վիրջինիա Նիկոլսոն; (ամուսնալուծված); (2 երեխա)
IMDb	ID 0000080
էջ ԿինոՊոիսկ-ում	ID 22887
Մրցանակներ
Օսկար
	1971
Կաննի կինոփառատոն
	1966

Ջորջ Օրսոն Ուելս (մայիսի 6 1915- հոկտեմբերի 10 1985), ամերիկացի ռեժիսոր, դերասան, սցենարիստ, պրոդյուսեր, ռադիոհաղորդավար, օպերատոր, մոնտաժող: Նրա ֆիլմերը աչքի են ընկնում ստեղծագործական և տեխնիկական հետաքրքիր լուծումներով:

Կենսագրություն [խմբագրել]

Օրսոն Ուելսը ծնվել է ԱՄՆ-ում Վիսկոնսին նահանգի Քենոշա քաղաքում: Հայրը` Ռիչարդ Ուելսը գործարանների ցանցի սեփականատեր էր, մայրը Բեատրիս Իվը դաշնակահարուհի էր և սուֆրաժիստուհի: Մանուկ ժամանակից երեխայի մոտ նկատվում էր մտավոր զարգացած ընդունակություններ և ստեղծագործական ձիրք, նա նվագում էր դաշնամուր, զբաղվում նկարչությամբ և այլն:

Ընդամենը 3 տարեկան էր, երբ հայտնվեց Չիկագոյի Օպերայի բեմում Սամսոն և Դալիլա ներկայացման մեջ, որին հաջորդեց ևս մի երեխայի դեր Madame Butterfly ներկայացման մեջ: Մայրը հանկարծամահ է լինում 1924 թվականին 43 տարեկան հասակում, ինչը ծանր ազդեցություն է ունենում պատանի Օրսոն Ուելսի վրա: Ուլեսների ընտանիքի հին բարեկամներից մեկը` դոկտոր Մաուրիս Բեռնստայնը, խթանում է երեխայի սերը թատրոնի հանդեպ, ով նրան նվիրում է լապտեր և մի տուփ ներկ, որոնցով Օրսոնը տիկնիկային թատրոնում ստեղծում է կերպարներ և ինքնուրույն կատարում է փոքրիկ բեմադրություներ:

Դպրոցն ավարտելուց հետո կրթություն է ստանում է Վիսկոնսինի Մեդիսոն քաղաքի համալսարաններում և խաղում է նաև համալսարանի սիրողական թատրոնի խմբի կազմում: 1930 թվականին մահանում է նաև հայրը և Օրսոնը մնում է դոկտոր Մաուրիս Բեռնստայնի խնամքի տակ:

1947 թվականին լքում է Հոլիվուդը և հաստատվում Եվրոպայում, ինչպես ինքն է նշում «հանուն ազատության», սակայն հետագայում այնուամենայնիվ քանի անգամ այցելում է ԱՄՆ: 1979 թվականին Օրսոն Ուելսը փորձում է ստեղծել սեփական հեռուստաշոուն և նկարահանում է մի քանի հաղորդում «Օրսոն Ուելսի շոուն» անունով, սակայն այդ նախագիծը չի թողարկվում հեռուստատեսությամբ: Նույն ժամանակ նա նաև նկարահանվում է գինու գովազդային հոլովակներում:

Ամուսնացել է երեք անգամ` Պաոլա Մորիի հետ (մեկ երեխա), թատրոնի դերասանուհի Վիրջինիա Նիկոլսոն (մեկ երեխա) և կինոդերասանուհի Ռիտա Հեյուորթ (մեկ երեխա): 1985 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Ուելսը տալիս է իր վերջին հարցազրույցը Մերվ Գրիֆֆինի շոուում և հարցազրույցի ավարտից երկու ժամ անց մահանում սրտի կաթվածից Հոլիվուդում գտնվող իր առանձնատանը:

կադր «Քաղաքացի Քեյնը» ֆիլմից

Կարիերան և մրցանակները [խմբագրել]

Իր առաջին դերը կատարել է 1934 թվականին իր ռեժիսորությամբ և իր սցենարով նկարահանված «Սրտի ժամանակաշրջանը» ֆիլմում: Իսկ Եվրոպայում առաջին դերը 1949 թվականին նկարահանված ամերիկա-իտալական «Սև մոգություն» ֆիլմում էր:

1941 թվականին նրա նկարահանած Քաղաքացի Քեյնը ֆիլմը Ամերիկյան բոլոր ժամանակների 100 լավագույն ֆիլմերի ցանկում 1-ին տեղում է (ֆիլմում գրեթե բոլոր դերասանները թատրոնի դերասաններ են եղել և առաջի անգամ են նկարահանվել կինոյում):

Ընդհանուր թվով ստացել է մոտ 20 մրցանակ և ներկայացվել ևս 9 մրցանակի

3 անգամ ներկայացվել է Օսկարի և և ստացել երկու Օսկար, լավագույն սցենար անվանակարգում 1942 թվականին Քաղաքացի Քեյնը ֆիլմի համար (նույն ֆիլմի համար ներկայացվել է Օսկարի Օսկար լավագույն ռեժիսորի համար անվանակարգում) և 1971 թվականին կինոյում ունեցած մեծ ներդրման համար
Բեռլինի, Կաննի, Վենետիկի և այլ կինոփառատոնների մրցանակակիր
Մեկ անգամ ներկայացվել է Ոսկե Գլոբուսի և այլն

Ամերիկյան կինոակադեմիան իր կողմից հրապարակած Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 մեծագույն աստղերի ցանկում նրան ընդգրկել է 16-րդ տեղում:

Ֆիլմագրություն [խմբագրել]

Խաղացել է մոտ 110 ֆիլմում, 45 ֆիլմի ռեժիսոր է, 42 ֆիլմերի սցենարի հեղինակ:
Առավել նշանավոր ֆիլմերն են.

1941 — Քաղաքացի Քեյնը / Citizen Kane
1942 — Հիանալի Էմբերսոնները/ The Magnificent Ambersons
1943 — Ջեյն Էյր / Эдвард Рочестер
1946 — Օտարերկրացին / The Stranger
1947 — Լեդին Շանհայից / The Lady from Shanghai
1948 — Մակբեթ / Macbeth
1949 — Երրորդ մարդը / The Third Man (актёр)
1952 — Օթելլո / The Tragedy of Othello: The Moor of Venice
1954 — Վերսալի գաղտնիքները / Si Versailles m'était conté
1955 — Պարոն Արկադին / Mr. Arkadin
1956 — Մոբի Դիկ / Moby Dick
1958 — Չարի կնիք / Touch of Evil
1963 — Դատավարություն / Le procès
1965 — Կեսգիշերային զանգակներ (Ֆալստաֆ) / Campanadas a medianoche — Джон Фальстаф
1967 — Ծովայինը Ջիբլարթարից / Le Marin de Gibraltar
1968 — Անմահ պատմություն / The Immortal Story
1970 — Նամակներ Կրեմլից / The Kremlin Letter — Брезнавич

Արտաքին հղումներ [խմբագրել]

պաշտոնական կայքը

Օրսոն Ուելս

Բովանդակություն

Կենսագրություն [խմբագրել]

Կարիերան և մրցանակները [խմբագրել]

Ֆիլմագրություն [խմբագրել]

Արտաքին հղումներ [խմբագրել]

Նավիգացիոն ցանկ

Անձնական գործիքներ

Անվանատարածքներ

Տարբերակներ

Դիտումները

Գործողություններ

Որոնել

Նավարկում

Մասնակցել

Գործիքներ

Այլ լեզուներով