Օզոն
Օզոն կամ եռթթվածին (O3) եռատոմ մոլեկուլ է, որը բաղկացած է երեք թթվածնի ատոմներից։ Այն թթվածնի ալոտրոպ ձևափոխություն է և ավելի անկայուն է, քան թթվածնի մոլեկուլը (երկատոմ թթվածինը O2)։
Էլեկտրական մեքենաների մոտ օդի կայծեր բաց թողնելու ժամանակ զգացվում է յուրահատուկ հոտ։ Այդպիսի հոտ է զգացվում նաև ամպրոպային էլեկտրական պարպումների ժամանակ։ Այդ հոտը պատկանում է օզոն գազին, որ հունարենեից թարգմանաբար կնշանակի հոտ ունեցող։
Օզոնը ներկա է ցածր խտությամբ մթնոլորտի բոլոր շերտերում։ Երկրի մակերևույթի օզոնը օդի աղտոտիչ է և վնասում է կենդանիների շնչառական համակարգին։ Մթնոլոտի բարձր շերտերի օզոնային շերտը կլանում է Երկիր մակերեսին ընկնող վնասակար ուլտրամանուշակագույն ճառագայթները։
Բովանդակություն |
Քիմիան [խմբագրել]
Օզոնն իր հատկություններով խիստ տարբերվում է թթվածնից․ նա թթվածնից շատ ավելի արագ քայքայում է ռետինը, ախտահանում է ջուրը, ճերմակացնում է ճարպերը, յուղերն ու թուղթը։ Օզոնն ավելի ուժեղ օքսիդիչ է, քան թթվածինը։
Ստացումը [խմբագրել]
Լաբորատորիայում օզոնը ստացվում է օզոնատորում,որտեղ թթվածինը ենթարկվում է առկայծող էլեկտրական պարպման:
- 3 O2 = 2 O3
Օզոնը շատ անկայուն նյութ է։ Ժամանակի ընթացքում նա փոխարկվում է սովորական թթվածնի՝
- 2 O3 = 3 O2
Օզոնի փոխարկումը թթվածնի միանգամից չի լինում։ Սկզբում օզոնի մոլեկուլից պոկվում է թթվածնի մեկ ատոմ՝
- O3 = O2 + O
Այնուհետև առաջացած թթվածնի ատոմները զույգական միանում են և կազմում մոլեկուլներ՝
- 2 O = O2
3BaO2+3H2SO4խիտ=3BaSO4+O3+3H2O դառնում ամիրանիում
Քիմիական հատկությունները [խմբագրել]
Օզոնի մոլեկուլներից պոկվող թթվածնի ատոմները քիմիապես շատ ավելի ակտիվ են, քան թթվածնի մոլեկուլները։ Դրա համար էլ հենց օզոնը հայտաբերում է ավելի ուժեղ օքսիդիչ հատկություններ, քան թթվածինը։
2KJ+O3+H2O=J2+O2+2KOH
3PbS+4O3=3PbSO4
3H2S+4O3=3H2SO4
2Ag+O3=Ag2O+O2
Ֆիզիկական հատկությունները [խմբագրել]
Սովորական պայմաններում օզոնը կապտավուն,յուրահատուկ հոտով,ջրում վատ լուծվող գազ է:tեռ=-112°С:Մոլեկուլն ունի անկյունային կառուցվածք, ΔOOO=116,5°:<<Օզոն>> հունարեն նշանակում է բուրավետ:Բնության մեջ ստացվում է ամպրոպի ժամանակ:Երկրի մակերևույթի 20-25 կմ բարձրության վրա օզոն նոսր լայն շերտ կա,որը սեղմելիս 2-3 մմ է ընդամենը,որը կլանում է արևի ուլտրամանուշակագույն ճառագայթները:Օզոնը հեղուկանալիս ստացվում է մուգ կապույտ գույնի հեղուկ:
Տեսեք նաև [խմբագրել]
Աղբյուրներ [խմբագրել]
Յու․ Վ․ Խոդակով, Լ․ Ա․ Ցվետկով և ուրիշներ։ «Քիմիա», Երևան, 1961։
 |
Սա գիտության Քիմիա բնագավառի մասին անավարտ հոդված է։ Դուք կարող եք օգնել Վիքիպեդիային՝ ուղղելով և լրացնելով այն։ |
