Քրիստափոր Կոլումբոս

Վիքիփեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Քրիստափոր Կոլումբոս
Christopher Columbus
Ծովային հետազոտող՝ Կաստիլի Թագավորության համար
Ծննդյան օր՝	օգոստոսի 25-ից հոկտեմբերի 31-ի միջև, 1451
Ծննդավայր՝	Ջենովա, Լիգուրիա
Վախճանի օր՝	մայիսի 20, 1506
Վախճանի վայրը՝	Վալյադոլիդ, Իսպանիա
Ազգություն	Ջենովացի
Կրոն	Կաթոլիկ
Ամուսին՝	Ֆիլիպա Մոնիս (մոտ 1476-1485)
Երեխաներ՝	Դիեգո Ֆերնանդո

Քրիստափոր Կոլումբոսը (Ջենովայի բարբառով՝ Christoffa Corombo. իսպաներեն՝ Cristóbal Colón. լատիներեն՝ Christophorus Columbus) (օգոստոսի 25-ի և հոկտեմբերի 30-ի միջև, 1451 - մայիսի 20, 1506) մի գենոացի շտուրման, գաղութատեր և հետազոտող է եղել, ում Ատլանտիկ Օվկիանոսի վրա ճամբորդությունները -- ֆինանսավորված Իսպանիայի Իզաբելլա Թագուհու կողմից -- աջակցեց ընդհանուր Եվրոպայի՝ արևմտյան Ամերիկայի կիսգունդում գտնվող Ամերիկյան մայրցամաքների լավատեղյակության: Դրանով հանդերձ, որ ինքը առաջինը չէր, որ Եվրոպայից Ամերիկա հասներ -- նրան նախորդում էին Նորվեգացիները՝ Լեյֆ Էրիկսոնի առաջնորդությամբ, ով 500 տարի նախկան Կոլումբոս ժամանակավոր ավան էր կառուցել L'Anse aux Meadows-ում^[1] -- Կոլումբոսը տարածված կոնտակտ նախաձեռնեց Եվրոպացիների և բնիկ Ամերիկացիների միջև: Հիսպանիոլա կղզու վրա ավան ստեղծելու իր քանի փորձերում, նա անձնապես նախաձեռնեց իսպանական գաղութացման ընթացքը, որը նախորդում էր «Նոր Աշխարհի» ընդհանուր Եվրոպական գաղութացման: («Նախակոլումբական» տերմինը ընդհանրապես օգտագործվում է Ամերիկայի մարդկանց և մշակույթներին՝ նախկան Կոլումբոսի և իր Եվրոպացի հետնորդների ժամանման վերաբերելու համար)

Իր նախնական 1492 թվականի ճամբարը պատահեց ազգային իմպերիալիզմի աճման և զարգացող ազգ-երկրների տնտեսական մրցության կրիտիկալ ժամանակ, որոնք առևտրական երթուղիների հիմմադրումից և գաղութացումից հարստություն էին որոնում: Այս հասարակաքաղաքական եղանակում, Կոլումբոսի հեռաձիգ կանխագիծը շահեց Իսպանիայի Թագուհի Իզաբելլայի ուշադրությունը: Երկրի շրջագիծը խիստ թերագնահատելով, նա ենթադրում էր, որ Իբերիայից Օստ Ինդիա տանող արևելյան երթուղին ավելի կարճ և ուղիղ է լինելու քան Արաբիայից անցնող ցամաքային երթուղին: Եթե դա ճիշտ լիներ, ապա իրավունք կտար Իսպանիային՝ մտնել շահութաբեր համեմունքի առևտրի մեջ, որ մինչև այդ արաբների և իտալացիների ձեռքում էր: Իր գծած կուրսին հետևելով, նա փոխարենը Բահամյան կղզիների արշիպելագոյում վայրէջք կատարեց մի տեղայնության վրա, որը անվանեց «Սան Սալվադոր»: Հյուսիսային Ամերիկյան կղզին Արևելյան Ասիայի մայրցամաքի հետ սխալվելով, նրա բնակիչներին անվանեց «հնդիկներ» (Indios):

Ակադեմիկական համաձայնությունն այն է, որ Կոլումբոսը ծնվել է Գենոայում, թեև այլ տեսություններ կան նրա ծագման մասին: Christopher Columbus անվանումը լատիներեն Christophorus Columbus-ի անգլիացումն է: Սկզբնական անունը Լիգուրերենգենոական լեզվով Christoffa^[2] Corombo^[3] է եղել: Իտալերենում դա փոխվում է՝ Cristoforo Colombo, պորտուգալերենում՝ Cristóvão Colombo (նախկինում Christovam Colom), և իսպաներենում՝ Cristóbal Colón-ի:

Կոլումբոսի 1492 թվականի Ամերիկայում վայրէջքը նշվում է իբրև Կոլումբոսի Օր՝ Իսպանիայում և Ամերիկաներում հոկտեմբերի 12-ին. դրա բացառությունն է ԱՄՆ-ն, որտեղ այն նշվում է հոկտեմբերի երկրորդ երկուշաբթվան:

[խմբագրել] Աղբյուրներ