Քիմիական տարրերի պարբերական աղյուսակ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Կաղապար:Քիմիա


Նյութերը կարող են ունենալ ինչպես մոլեկուլային, այնպես էլ ոչ մոլեկուլային կառուցվածք։ Բոլոր նյութերը գազային կամ գոլորշի վիճակում կազմված են մոլեկուլներից, սակայն նույնը չի կարելի ասել պինդ բյուրեղային նյութերի մասին։ Օրինակ, կվարցի, գրանիտի և այլն բյուրեղների բաղադրիչ մասը՝ սիլիցիումի ատոմներն են, որոնք քիմիապես կապված են թթվածնի ատոմների հետ։ Կվարցի բյուրեղներում մոլեկուլներ չկան։

Շատ այլ նյութեր, որոնք խոշոր և մանր բյուրեղների ձևով են (կերակրի աղը, սոդան և այլն), նույնպես ոչ մոլեկուլային կառուցվածք ունեն։

Որոշակի նյութի մոլեկուլները իրար նման են, բայց տարբերվում են այլ նյութերի մոլեկուլներից։

Կյանքում, որպես կանոն, մենք հանդիպում ենք նյութերի խառնուրդների, օրինակ՝ օդը մի քանի գազային նյութերի՝ թթվածնի, ազոտի, ածխաթթու գազի և այլ գազերի խառնուրդ է։

Շաքարը ջրում թափահարելով կստանանք շաքարի թափանցիկ ջրային լուծույթ։ Եթե այդ լուծույթից մի կաթիլ դնենք ապակու վրա, շուտով շաքարը ապակու վրա կմնա բյուրեղների ձևով։ Շաքարը ջրի մեջ լուծելիս մասնատվում է մոլեկուլների, որոնք բաշխվում են ջրի մոլեկուլների միջև։

Բոլոր նյութերը կազմված են ատոմներից։ Գոյություն ունեն ատոմների սահմանափակ թվով տեսակներ, որոնք կարող են տարբեր ձևով միանալ իրար։ Այսպիսով, միևնույն ատոմներից գոյանում են տարբեր նյութերի մոլեկուլներ կամ բյուրեղներ։ Ատոմները նյութերի քիմիապես անբաժանելի մասնիկներն են։ «Ատոմ» բառը հին հունարենից թարգմանած նշանակում է «անբաժանելի»։

Միևնույն տեսակի ատոմներից կազմված նյութեր կոչվում են պարզ նյութեր։ Օրինակ՝ ջրածինը, թթվածինը, գրաֆիտը, ծծումբը և բոլոր մետսղները՝ երկաթը, պղինձը, մագնեզիումը և այլն պարզ նյութեր են։ Տարբեր տեսակի ատոմներից կազմված նյութերը կոչվում են բարդ նյութեր։ Օրինակ՝ջՋուրը, ածխաթթու գազը, պղնձի օքսիդը։

Քիմիական տարրերի պարբերական համակարգ[խմբագրել]

Ներքևում նկարագրված է պարբերական համակարգը։

Տարերի պարբերական համակարգ
Խումբ
Պարբերություն
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
1 1
H
2
He
2 3
Li
4
Be
5
B
6
C
7
N
8
O
9
F
10
Ne
3 11
Na
12
Mg
13
Al
14
Si
15
P
16
S
17
Cl
18
Ar
4 19
K
20
Ca
21
Sc
22
Ti
23
V
24
Cr
25
Mn
26
Fe
27
Co
28
Ni
29
Cu
30
Zn
31
Ga
32
Ge
33
As
34
Se
35
Br
36
Kr
5 37
Rb
38
Sr
39
Y
40
Zr
41
Nb
42
Mo
43
Tc
44
Ru
45
Rh
46
Pd
47
Ag
48
Cd
49
In
50
Sn
51
Sb
52
Te
53
I
54
Xe
6 55
Cs
56
Ba
* 72
Hf
73
Ta
74
W
75
Re
76
Os
77
Ir
78
Pt
79
Au
80
Hg
81
Tl
82
Pb
83
Bi
84
Po
85
At
86
Rn
7 87
Fr
88
Ra
** 104
Rf
105
Db
106
Sg
107
Bh
108
Hs
109
Mt
110
Ds
111
Rg
112
Cn
113
Uut
114
Uuq
115
Uup
116
Uuh
117
Uus
118
Uuo
8 119
Uue
120
Ubn
***
լանթանոիդներ * 57
La
58
Ce
59
Pr
60
Nd
61
Pm
62
Sm
63
Eu
64
Gd
65
Tb
66
Dy
67
Ho
68
Er
69
Tm
70
Yb
71
Lu
ակտինիդներ ** 89
Ac
90
Th
91
Pa
92
U
93
Np
94
Pu
95
Am
96
Cm
97
Bk
98
Cf
99
Es
100
Fm
101
Md
102
No
103
Lr
սուպերակտինոիդներ *** 121
Ubu
122
Ubb
123
Ubt
124
Ubq
125
Ubp
126
Ubh

Կաղապար:Տարրերի պարբերական համակարգ