Քաղաքացի Քեյնը

Քաղաքացի Քեյնը Citizen Kane
Ժանր	դրամա
Երկիր	ԱՄՆ
Թվական	1941
Պրեմիերա	մայիսի 1, 1941
Լեզու	անգլերեն
Ռեժիսոր	Օրսոն Ուելս
Պրոդյուսեր	Օրսոն Ուելս
Սցենարիստ(ներ)	Օրսոն Ուելս Գերման Ջ. Մանկևիչ
Դերակատարներ	Օրսոն Ուելս Ջոզեֆ Քոթթեն
Օպերատոր	Գրեգ Տոլանդ
Երաժշտություն	Բերնարդ Հերման
Մոնտաժ	Ռոբերտ Ուայզ
Ընկերություն	RKO Radio Pictures
Տևողություն	119 րոպե
Բյուջե	386 000 դոլլար
Շահույթ	1 585 000 դոլլար (ԱՄՆ-ում)
IMDb	ID 0033467
description

«Քաղաքացի Քեյնը» (անգլերեն Citizen Kane), 1941 թվականին նկարահանված ամերիկյան ֆիլմ-կենսագրություն, որն արդեն մի քանի տասնամյակ պրոֆեսիոնալ կինոգործիչների շրջանում ացկացված շատ հարցումների արդյունքում ճանաչվում է բոլոր ժամանակների լավագույն ֆիլմ: Այն Օրսոն Ուելսի առաջին լիամետրաժ ֆիլմն է, որտեղ նա խաղացել է գլխավոր դերում:

Ֆիլմը պատմում է մեդիամագնատ Չառլզ Ֆոսթեր Քեյնի կյանքի պատմությունը, ում համար որպես նախատիպ ծառայել է ամերիկացի մեդիամագնատ, լրագրող Ուիլյամ Ռենդոլֆ Հերստը: Ֆիլմը ամբողջապես կազմված է ֆլեշբեկերից, որտեղ գործողությունները ծավալվում են մի լրագրողական հետաքննության ֆոնի վրա, ով առաջադրանք էր ստացել պարզել Քեյնի մահվանից առաջ իր արտասանած վերջին «վարդի կոկոն» (անգլերեն «rosebud») բառերի պատմությունը:

Սյուժեն

Մեդիամագնատ Չառլզ Ֆոսթեր Քեյնը վախճանվում է սեփական տանը և մահվանից վայրկյաններ առաջ նրա ձեռքից ընկնում է ապակյա մի գունդ և հազիվ լսվող ձայնով արտասանում է «rosebud»` վարդի կոկոն բառերը: Թերթերը և կինոխրոնիկան, անմիջապես իմանալով այդ մասին, սկսում են հետազոտել նրա կյանքի մանրամասները` ընթացքում նրա մասին ստեղծելով նաև անիրական պատմություններ:

Լրագրող Թոմպսոնը առաջադրանք է ստանում պարզելու, թե ինչու՞ է Քեյնը արտասանել այդ հանելուկային բառերը, և այսպիսով սկսվում է վարել լրագրողական իր հետաքննությունը, ինչի ժամանակ նա հանդիպում է մարդկանց, ովքեր ծանոթ են եղել Քեյնին և այցելում է այն վայրերը, որտեղ բնակվել է կամ եղել է Քեյնը: Ֆիլմը բաղկացած է առանձին` այսպես կոչված ֆլեշբեկերից, որոնցից յուրաքանչյուրում Թոմպսոնը հարցազրույց է վարում տարբեր մարդկանց հետ, փորձելով պարզել, թե ինչ են նշանակում այդ բառերը կամ ինչի համար է այն արտասանվել Քեյնի կողմից մահվանից առաջ: Չնայած բազմաթիվ հարցաքննություններին և այցելություններին` նա այդպես էլ չի կարողանում պարզել այդ բառերի հանելուկը:

Ֆիլմի վերջում տեսախցիկը ցույց է տալիս աշխատողների, ովքեր այրում են Քեյնի անպետքական իրերը, որոնց մեջ նաև Քեյնի մանկական ձնեսայլակը, որի տակ հենց գրված էր «rosebud»` վարդի կոկոն: Սակայն Թոմպսոնի և մնացած հերոսների համար այն այդպես էլ մնում է անհայտ:

Դերերում

• Օրսոն Ուելս - Չառլզ Ֆոսթեր Քեյն
• Ջոզեֆ Քոթթեն - Ջ. Է. Դ. Լիլանդ
• Դորոտի Կոմինգոր - Սյուզան Ալեքսանդր Քեյն
• Ջորջ Կուլուրիս - Ուոլտեր Պարկս Տետչեր
• Էվերետտ Սլոուն - միստեր Բերնստին
• Ռուտ Ուորրիկ - Էմիլի Մոնրո Նորտոն Քեյն
• Ուիլյամ Ալլանդ - Ջերրի Թոմպսոն
• Ռեյ Քոլինզ - Ջեյմս Գետտիս
• Ագնես Մուրհեդ - Մերի Քեյն
• Էրսկին Սենֆորդ - Հերբերտ Կարտեր
• Պոլ Ստյուարտ - Ռեյմոնդ

Փաստեր և մրցանակներ

«Քաղաքացի Քեյնը» ֆիլմը ուսումնասիրվում է աշխարհի շատ կինոդպրոցներում, իսկ ֆիլմում Օրսոն Ուելսի կողմից կիրառված օպերատորական և մնացած հնարքները, նշանակալի ներդրում ունեն ոչ միայն կինեմատոգրաֆիայի, այլ նաև ընդհանրապես ժամանակակից արվեստի վրա:

• Ամերիկյան բոլոր ժամանակների 100 լավագույն ֆիլմերի ցանկում ֆիլմը 1-ինն է:
• 250 լավագույն ֆիլմեր IMDb-ի վարկածով կինովարկանիշային ցանկում 39-րդն է:
• Բրիտանական Sight & Sound լրագրի կողմից ավելի քան 100 կինոգործիչների շրջանում անցկացվող հարցման արդյունքում 1952 թվականից յուրաքանչյուր տասնամյակը մեկ հրապարակվող 10 նշանակալի ֆիլմերի ցանկում 5 անգամ ֆիլմը 1-նն է եղել:
• Ֆիլմի երկրպագուների շարքում են բազմաթիվ կինոգործիչներ, որոնց թվում` Մարտին Սկորսեզե, Օլիվեր Սթոուն, Ջոն Շլեյզինգեր, Քրիստոֆեր Նոլան, Պոլ Շրեդեր, Քինգ Վիդոր, Ջոն Վու, Դեյվիդ Լինչ, Թերրի Գիլյամ, Նիլ Ջորդան, Թեոդորոս Անգելոպուլոս և այլոք:
• Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 լավագույն խոսքերի ցանկում գլխավոր հերոսի արտասանած «վարդի կոկոն» խոսքը 17-րդն է:

Ստացել է ընդհանուր թվով 6 կինոմրցանակ, ներկայացվել ևս 9-ի, այդ թվում Օսկարի լավագույն սցենար անվանակարգում: 2011 թվականին Օրսոն Ուելսի ստացած այդ Օսկար մրցանակը վաճառվել է աճուրդում 861,000 դոլլարով:

Արտաքին հղումներ

• Քաղաքացի Քեյնը(անգ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում:
• «Քաղաքացի Քեյնը»(անգ.) ֆիլմը allmovie կայքում:
• «Քաղաքացի Քեյնը»(ռուս.) ֆիլմը «KinoPoisk» կայքում: