Տիրտեոս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Տիրտեոս (հունարեն՝ Τυρταίος, մ.թ.ա. 7-րդ դար), Հին Հունաստանի բանաստեղծներից։

Ստեղծագործությունը[խմբագրել]

Տիրտեոսի երգերը բաժանվում են երկու խմբի՝ ռազմական (էմբատերիա) և էլեգիա:

Էմբատերիաները[խմբագրել]

Էմբատերիաները ամբողջովին հագեցած են ռազմական ոգով և գրված են դորեական բարբառով։ Հեղինակն այս երգերի մեջ կոչ է անում հարձակվել թշնամու վրա։ Գովերգում է քաջությունը և հերոսներին՝ միաժամանակ մերկացնելով երկչոտներին։ Պատերազմի դաշտում ընկնելը համարում է մեծագույն պատիվ, այն ամենաբարձր փառքը, որին արժանանալ կարող է մարդը։ Այդպիսի մարդը սիրելի է բոլորին, նրա մահը ողբում է ամբողջ քաղաքը, «նրա գերեզմանը կփառավորեն թե նրա երեխաները, թե երեխաների երեխաները և թե նրա ամբողջ տոհմը հավիտյան»: Հայրենիքի համար զոհվողըեծարվում է նույնիսկ մահից հետո, ստորերկրյա աշխարհում։ Տիրտեոսի այս ոտանավորների մեջ գովաբանվում է սպարտաական կարգապահությունը, որը դաժան էր ու խիստ, և արտահայտում է նրա ռազմական ոգին։

Էլեգիաները[խմբագրել]

Տիրտեոսի էլեգիաները բաժանվում են երկու խմբի և կրում տարբեր անուններ՝ «Եվնոմիա» և «Խորհուրդներ»:

«Եվնոմիա» նշանակում է օրինականություն։ Այս երգերում բանաստեղծը հրավիրում է կարգապահության ու գովում է օրինականությունը, որ պատերազմի պատճառով խախտվել է Սպարտայում։ «Եվնոմիայի» մեջ հեղինակը հորդորում է հավատարիմ մնալ օրենքներին, հին ավանդույթներին, սպարտաական թագավորներին, որովհետև գերագույն իշխանությունը Սպարտայում «աստվածատիպ» թագավորներին է պատկանում։ Գրեթե նույն ոգով են գրված «Խորհուրդները»:[1]

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  1. Ա. Առաքելյան (1968)։ Հունական գրականության պատմություն։ Երևան: «Լույս», էջ 93-94։