Վճարային հաշվեկշիռ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Վճարային հաշվեկշիռ, որոշակի ժամանակահատվածում (տարի, եռամսյակ, ամիս) արտասահմանից մի երկրի ստացած ու կատարած վճարումների գումարների հարաբերակցությունը։ Եթե երկիրն արտասահմանից ավելի շատ վճարներ է ստացել քան կատարել է, ապա վճարային հաշվեկշիռ ակտիվ է, հակաոակ դեպքում՝ պասսիվ։ Վճարային հաշվեկշիռը սովորաբար ներառում է հետևյալ վճարումներն ու մուտքերը՝

  1. արտաքին առևտրի գործառնություններ,
  2. նավավարձման, նավահանգիստներում դրանց սպասարկման ապահովագրություն,
  3. արտասահմանում կապիտալ ներդրումներից ստացված եկամուտների և օտարերկրյա կապիտալի դիմաց տոկոսների ու դիվիդենտներ,
  4. արտասահմանում զբոսաշրջիկների, դիվանագիտական ու առետրական ներկայացուցիչների ծախսումներ, արտասահմանյան տուրիզմից եկամուտներ,
  5. ոչ առևտրական տարբեր փոխանցումներ (օրինակ, վտարանդիներից՝ հայրենիք),
  6. փոխառությունների ու վարկերի տրամադրման ու ստացում

Վճարային հաշվեկշիռի ակտիվությունը կամ պասսիվությունը տվյալ երկրի արտաքին տնտեսական, մասնավորապես վալյուտային, վիճակի կարևոր ցուցանիշ է։ Դրա պասսիվության պատճառով դրամը կարող է արժեզրկվել։ Եթե երկիրն ի վիճակի չէ վճարային հաշվեկշիռի պասսիվային հաշվեմնացորդը ծածկելու ոսկով կամ ազատ շրջանառող վալյուտայով, ապա ընկնում է նրա վալյուտայի կուրսը, երկրի ներսում գներն աճում են։ Ակտիվ վճարային հաշվեկշիռը նպաստում է վալյուտայի կուրսի բարձրացմանը։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Հայկական սովետական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png