Սեպուհ Չուլջյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Սեպուհ եպիսկոպոս Չուլջյան, առաջնորդ Գուգարաց թեմի

Սեպուհ արքեպիսկոպոս Չուլջյան - Հայաստանյաց Առաքելական եկեղեցու Գուգարաց թեմի առաջնորդ։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Ծնվել է 1959 թ. մարտի 24-ին, Թուրքիայի Մալաթիա քաղաքում։ Նախնական կրթությունն ստացել է Կ. Պոլսի Ներսիսյան վարժարանում։

  • 1969 թ. ընտանիքով հայրենադարձել է Հայաստան և բնակություն հաստատել Գյումրի քաղաքում, որտեղ շարունակել և ավարտել է միջնակարգ կրթությունը։
  • 1978 թ. ընդունվել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Հոգևոր ճեմարան։
  • 1979 թ. զորակոչվել է խորհրդային բանակ և զորացրվելուց հետո շարունակել ուսումը Հոգևոր ճեմարանում։
  • 1985 թ. դեկտեմբերին սարկավագ է ձեռնադրվել` ձեռամբ Մայր Աթոռի Լուսարարապետ Տ. Հուսիկ արքեպիսկոպոս Սանթուրյանի։
  • 1986 թ. մարտին պաշտպանել է ավարտաճառ` Ղուկաս Խարբերդցու թարգմանչական գործունեությունը թեմայով։ Հոգևոր ճեմարանն ավարտելուց հետո որպես քարտուղար ծառայության է անցել Վեհարանում։
  • 1987 թ. հունիսի 7-ին, Հոգեգալստյան տոնին, ձեռամբ Տ. Ներսես արքեպիսկոպոս Պոզապալյանի, ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա։ Հետ ձեռնադրության շարունակել է ծառայությունը Վեհարանում։
  • 1987 թ. սեպտեմբերին Վեհափառ Հայրապետի կարգադրությամբ նշանակվել է Հոգևոր ճեմարանի փոխտեսուչ։
  • 1989 թ. նոյեմբերին պաշտպանել է վարդապետական թեզ` «Պահքը Հայաստանյաց Առաքելական Եկեղեցում» թեմայով։
  • 1990 թ. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի կողմից նշանակվել է Շվեյցարիայի Ժնև քաղաքի հայ համայնքի հոգևոր հովիվ։
  • 1991 թ. հրավիրվել է Մայր Աթոռ և նշանակվել Շիրակի թեմի փոխառաջնորդ։
  • 1995 թ. հունիս ամսից զբաղեցրել է Մայր Աթոռի պահեստային տնտեսության գույքագրման հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը։ Նույն թվականի հոկտեմբեր ամսից նշանակվել է կառավարության կողմից Մայր Աթոռին վերադարձվող շենքերի, շինությունների ու հողատարածությունների ընդունման հանձնաժողովի նախագահ։
  • 1996 թ. ընդգրկվել է որպես Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի ներկայացուցիչ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության մարդասիրական օգնության կենտրոնական հանձնաժողովում։
  • 1996 թ. հունիսի 3-ին Հայրապետական Սրբատառ Կոնդակով նշանակվել է Գուգարաց թեմի (Լոռու և Տավուշի մարզեր) առաջնորդ։
  • 1997 թ. հունիսի 15-ին ձեռնադրվել և Օծվել եպիսկոպոս` ձեռամբ Տ. Տ. Գարեգին Ա. Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի։
  • 2000 թ. նոյեմբերին նշանակվել է Գերագույն հոգևոր խորհրդի անդամ։
  • 2002 թ. հոկտեմբերին ընտրվել է Բնության և հասարակության մասին գիտությունների միջազգային ակադեմիայի հայկական մասնաճյուղի իսկական անդամ։
  • 2004 թ. դեկտեմբերին պարգևատրվել Է Վանաձորի պետական մանկավարժական ինստիտուտի հուշամեդալով։
  • 2005 թ. հունվարին պարգևատրվել է հայ ժողովրդի բարեկամ և մեծ մարդասեր Ֆրիտյոֆ Նանսենի անվան ոսկյա հուշամեդալով։
  • 2006 թ. վարչապետ Անդրանիկ Մարգարյանի կողմից պարգևատրվել է ՀՀ վարչապետի հուշամեդալով` «Պետություն-Եկեղեցի» փոխհարաբերության ամրապնդման գործում ունեցած ավանդի համար։
  • 2007թ. դադարել է անդամակցությունը Գերագույն Հոգևոր խորհրդում։
  • 2010 թ. դեկտեմբերի 26-ին «Լոռվա ձոր» հայրենակցական միության կողմից «Հովհան Օձնեցի իմաստասեր կաթողիկոսի հետնորդ» կոչում է շնորհվել։

Գուգարաց թեմի ձևավորման և կայացման գործում գերաշնորհ Տեր Սեպուհ եպիսկոպոս Չուլջյանի հեռատես աշխատանքային գործունեության շնորհիվ, ներդրած հսկայական ջանքերի արդյունքում թեմն անուրանալի հաջողություններ արձանագրեց։

  • 2012թ. մայիսի 17-ին Գարեգին Բ Հայրապետի սրբատառ կոնդակով շնորհվել է Արքության պատիվ Սեպուհ Սրբազանի քահանայագործության 25-ամյակի և առաջնորդության 15-ամյակի առթիվ։

Որպես առաջնորդ այժմ շարունակում է ծառայությունը Գուգարաց թեմում։

Գործունեություն[խմբագրել]

1996 թվականից նրա առաջնորդությամբ, հատկապես հոգևոր մշակույթի պանծացմամբ, հասարակություն-եկեղեցի կապը Լոռու մարզում աննախընթաց ձեռքբերումներ ունեցավ. դա պայմանավորված էր առաջնորդի որդեգրած հոգևոր իմաստուն քաղաքականությամբ` նոր մոտեցումներով, նոր շնչով ու հայեցակարգով։
Սկզբնական շրջանում, չնայած քիչ թվով գործող եկեղեցիների ու հոգևոր հովիվների սակավությանը` եկեղեցին, նվիրյալ քահանա հայրերով, իր ներկայությունն ու գործուն մասնակցությունն ունեցավ հանրային կյանքին առնչվող գրեթե բոլոր ոլորտներում։ Ստեղծված հիմնարար և մնայուն արժեքներից հատկապես հիշատակության են արժանի ազգային, հոգևոր-եկեղեցական մշակույթի ու ավանդույթների մատչելի մեկնաբանությամբ մատուցվող և հասարակության հոգևոր կյանքը բարելավող քարոզչական ու հոգեմտավոր աշխատանքները։
Անցնող տարիներին թեմի առաջնորդի և մարզային իշխանությունների միջև ձևավորվեց եկեղեցական և պետական հանդիսություններն ու միջոցառումները կանոնակարգող մշակույթ` հարգանքի, վստահության, փոխադարձ համագործակցության և սիրո մթնոլորտում։ Առաջնորդն ու մարզպետները, քահանաները, համայնքային պաշտոնյաների հետ միասին, հանրությանը միշտ ներկայացան իբրև բարձրարժեք երկու կառույցների` պետականության և եկեղեցու գաղափարակիր ներկայացուցիչներ։ Լոռու մարզում Սրբազանը, իբրև տիպար հոգևորական, իր հայրենաշունչ խոսքով ու արդար գործերով երիտասարդության, դպրոցականների և ժողովրդի սրտում ու մտքում թողել է եկեղեցասիրության ու ազգասիրության խորհրդանիշ առաջնորդի համբավ։
Առաջնորդի նախաձեռնությամբ, ինչպես նաև հայաստանաբնակ և սփյուռքահայ բարերարների նյութական ու բարոյական աջակցությամբ` Գուգարաց թեմում առաջնորդարանի, հովվատների, եկեղեցիների, մատուռների ու ճամբարային համալիրների կառուցումն ու բարեկարգչական լայնածավալ աշխատանքները տեղական իշխանությունների ու լոռեցի բարեպաշտ ազգաբնակչության կողմից առանձնահատուկ վերաբերմունքի, օրհնության, արդար գնահատականի և պատվի են արժանացել։
Վանաձորում Թաիրովների պատմական շենքի` իբրև առաջնորդարան վերակառուցումն ու տարածքի բարեկարգումը առանձնակի շքեղություն պարգևեց հնամենի քաղաքին։ Դեռ խորհրդային շրջանից թեմում ծառայություն էին մատուցում Վանաձորի Սբ. Աստվածածին և Ստեփանավանի Սբ. Սարգիս եկեղեցիներիը։ 1996 թվականից Սրբազանի ջանքերով թեմի տարածքում կառուցվել են թվով 10 նոր եկեղեցիներ, նորակառույց թվով 10 մատուռներ, իսկ վերականգնված եկեղեցիների թիվը 19 է։ Մինչև 2010 թվական թեմում 18 հոգևոր հայրեր էին ծառայությունն մատուցում, 2010 թվականից` 14 հոգևորական։
Կրթադաստիարակչական ծառայությունների շարքում արժանի է մատնանշել Վանաձորում «Ծիծեռնակ» և «Կռունկ» թեմապատկան ճամբարների հիմնովին վերակառուցումը, կահավորման դժվարին աշխատանքների իրականացումը։
Ճամբարներում տասնչորս տարի շարունակ անվճար կազմակերպվում են 1000-ավոր դպրոցականների հանգիստն ու ռազմահայրենասիրական դաստիարակության աշխատանքները։ Հրանտ Դինքը առանձնակի ուրախություն և մեծ գոհունակություն է ապրել, երբ իբրև Սեպուհ Սրբազանի մտերիմ, բարեկամ` այցելել է Վանաձոր, «Ծիծեռնակ» ճամբար և գրկախառնվելով արտահայտվել է.- «Դուն ալ ինձի նման խենթ ես...»։ 2014 թվականի ամռանը «Կռունկ» ճամբարը վերանվանվեց «Հրանտ Դինքի անվան Կռունկ ճամբար»։
Ինչպես Հայաստանի բոլոր մարզերում, նույնպես և Լոռվա մարզում աղանդների գոյության մասին ցավով է նշում թեմակալ առաջնորդը։ «Հայաստանի անկախության պայմաններում աղանդների գոյությունը յուրաքնչյուրիս ազգային արժանապատվությանը հասցված ապտակ է: Այս երևույթի համար պատասխանատու են թե՜ եկեղեցին և թե՜ պետությունը, մտավորականությունն ու հասարակությունն ընդհանրապես, որ կրավորական կեցվածքով ընդունեցին Եվրախորհրդի պահանջները, և ժողովրդի մի մոլորված հատված զոհ գնաց այդ շարժումներին»,- ասում է Սրբազան հայրը։ Սակայն անհրաժեշտ է անկողմնակալ գնահատական տալ նաև պետական ու հոգևոր-եկեղեցական ոլորտում տեղ գտած բացթողումներին։ Չպետք է մոռանալ, որ անկախության, պետականության ու եկեղեցական բարձրարժեք գաղափարաբանական մշակույթի բացակայության, համապատասխան փորձի չգոյության պայմաններում ձևավորվեցին մեր թեմական, մարզային ու համայնքային վարչական կառույցները։ Եվ այսօր ունեցածի համար պարտական ենք համազգային արժեքներ դավանող հոգևոր ու աշխարհիկ անհատականություններին, ինչպես նաև հասարակության ավանդապաշտ հատվածին։
Պետական ու եկեղեցական օրենսդիր ու գործադիր մարմիններում կանոնադրական և օրենսդրական բացթողումների ու հայ ժողովրդի հոգևոր անվտանգության հայեցակարգի բացակայության համար պատասխանատվությունը բոլոր առումներով ընկնում է երկրի բարձրագույն իշխանության ղեկին հայտնված պետական ու հոգևոր պետերի վրա։ Բայց և այնպես, ցորենը կմնա, հարդը կգնա։
Որպես թեմակալ առաջնորդ՝ Սեպուհ սրբազանը հաստատակամ ու իր ժողովրդի պայծառ տեսլականով առլեցուն, աննահանջ գաղափարի տեր անհատականություն է։ Նա հանուն Հայ Առաքելական եկեղեցու և հայոց պետականության հզորացման` անմնացորդ սիրով շարունակում է իր ծառայությունը Գուգարաց թեմում` հավատարիմ իր ուխտին և ի սեր ժողովրդի ու հայրենիքի։

Պատրիարքի կամ աթոռակից-պատրիարքի ընտրություններ (2010)[խմբագրել]

Եպիսկոպոս Սեպուհ Չուլջյանը 2010 թվականին անցկացվելիք Պոլսո Հայոց աթոռակից-պատրիարքի երեք թեկանածուներից մեկն էր։ Շուրջ 2 տարի հիշողության հետ կապված անբուժելի հիվանդությամբ տառապող Մեսրոպ արքեպիսկոպոս Մութաֆյան պատրիարքն այլևս չէր կարող վերադառնալ իր գահին, և պատրիարքական աթոռի ողջ պատասխանատվությունն իր վրա էր վերցնելու նորընտիր համապատրիարքը։
2009 թվականին պատրիարքական կրոնական խորհուրդը Թուրքիայի կառավարությունից համապատրիարքի ընտրություններ անցկացնելու թույլտվություն խնդրեց։ Համապատրիարքի թեկնածուներն էին՝ Գուգարաց թեմի առաջնորդ Սեպուհ եպիսկոպոս Չուլջյանը, Գերմանիայի թեմի առաջնորդ Գարեգին արքեպիսկոպոս Բեքչյանը և Պոլսի պատրիարքության Գերագույն հոգևոր խորհդի նախագահ Արամ արքեպիսկոպոս Աթեշյան։
Սեպուհ եպիսկոպոս Չուլջյանի հիմական գաղափարն էր, որ Կոստանդնուպոլսի Հայկական պատրիարքարանը հոգևոր և մշակութային կամուրջ դառնա Երևանի, Անկարայի և հայկական սփյուռքի միջև՝ հատկապես կարևորելով հայերի և թուրքրի երկխոսությունը։
2010 թվականի փետրվարի 10-17 Սեպուհ Սրբազանն այցելեց Ստամբուլ և հայ համայնքի հետ հետաքրքիր ու բազմամարդ հանդիպումներ ունեցավ։ Սրբազանը, շարունակելով Հրանտ Դինքի ուղին, պնդում էր, որ Հայոց Պատրիարքարանը պետք է քաղաքականությունից զերծ մնա։ Հայկական համայնքում լուրջ ոգևորություն առաջացավ, և հենց հայաստանցի թեկնածուն էլ դարձավ ընտրությունների հավանական ֆավորիտը։
Սակայն 2010 թվականի հունիսի 29-ին թուրքական կառավարությունը հայտարարեց, որ նպատակահարմար չի գտնում ո՛չ պատրիարքի, ո՛չ էլ աթոռակից պատրիարքի ընտրությունները, միայն թույլտվություն է տալիս պատրիարքի տեղապահ ընտրելու համար։ Արդեն իսկ պաշտոնը վարող պատրիարքի տեղապահ Պոլսո աթոռի ամենատարեց հոգևորական Շահան արքեպիսկոպոս Սվաջյանն անմիջապես հրաժարական տվեց, և մի քանի ժամ անց պատրիարքության հոգևոր խորհուրդը ուշ գիշերին հապշտապ պատրիարքի տեղապահ ընտրեց Արամ արքեպիսկոպոս Աթեշյանին։
Սակայն համաձայն փորձագետների՝ Թուրքիայի հայ համայնքը հակված էր Սեպուհ Եպիսկոսպոս Չուլջյանին տեսնելու որպես իենց հոգևոր առաջնորդ, ինչը թուրքական կառավարությունը մերժեց Հայ-թուրքական անհաջող բանակցություններից հետո։
2010 թվականի հուլիսի 15-ին Թուրքիայի հայ համայնքին ուղղված նամակում Եպիսկոպոս Սեպուհ Չուլջյանը նշել է, որ թուրքական կառավարության միջամտությունը հակասում էր ազգային փոքրամասնությունների վերաբերյալ ընդունված նոր քաղաքականությանը։
Հայոց պատրիարքի ընտրությունը կապելով հայ-թուրքական հարաբերությունների հետ՝ թուրքական կողմն այն համարում է իր խաղաքարտերից մեկը, որը հարմար պահի կարող է դրվել շրջանառության մեջ։

Պատկերասրահ[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Արտաքին աղբյուրներ[խմբագրել]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Վիքիդարանի պատկերանիշը
Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝
Սեպուհ Չուլջյան