Ռաֆիկ Խաչատրյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ռաֆիկ Խաչատրյան
Ընդհանուր տեղեկություններ
Ի ծնե Խաչատրեան Ռաֆիկ Գարեգինի
Ծնվել է Հոկտեմբերի 7, 1937
Մահացել է Հունվարի 16, 1993
Ազգություն Հայաստան Հայաստան
Ժանր(եր) քանդակագործություն
Գործունեություն քանդակագործ
Պորտալ Portal.svg Արվեստ


Խաչատրեան Ռաֆիկ Գարեգինի (Խաչառ կամ Խաչառ ԱՖՕ) (Հոկտեմբերի 7, 1937 - Հունվարի 16, 1993), հայ քանդակագործ։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Ռաֆիկ Խաչատրեանը ծնվել է 1937թ. հոկտեմբերի 7-ին, ներկայիս Արագածոտնի մարզի Հարթաւան գիւղում, վախճ. 1993թ. յունուարի 16-ին, ք.Երևանում։ 1966-ին աւարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անուան գեղարուեստական ուսումնարանը, 1971-ին՝ Երևանի գեղարուեստա-թատերական ինստիտուտը։ ԽՍՀՄ նկարիչների միութեան անդամ 1976-ից։ Աշխատել է հաստոցային և մոնումենտալ քանդակագործութեան բնագաւառներում։ Նրա աշխատանքները ցուցադրուել են արտասահմանեան ցուցահանդէսներում՝ Պորտուգալիա, Բուլղարիա, Ռումինիա, Չեխոսլովակիա, Գերմանիա, Հունգարիա։

Ստեղծագործական աշխատանք[խմբագրել]

Ռաֆիկ Խաչատրեանն ունի հարիւրաւոր ստեղծագործութիւններ։ Նրա ամենայայտնի գործերից են՝ «Ալեքսանդր Սպենդիարյանի դիմաքանդակը» 1971, «Գարուն» 1972, «Յաղթանակի զինուորը», 1975, «Ստեփան Շահումյան», 1977, «Մաքսիմ Գորկի և Ավետիք Իսահակյան», 1978, «Կոմիտաս», 1978, «Սարգիս Լուկաշին», 1980, «Ձօն խաղաղութեան», 1984, «Ձուլող բանուորը», 1985, «Յեղափոխութեան ջահակիրը», 1987։ Ստեղծել է «Հայրենական պատերազմում զոհուած մարտիկներին» յուշարձաններ /«Մայր Հայրենիք», բազալտ, 1975, գ.Հարթաւան՝ Արագածոտնի մարզ, բազալտ, 1982, գ.Կաթնաղբիւր՝ Կոտայքի մարզ/, «Ջանգիւլում» աղբիւր-ջրաւազան, 1975, Երևան, Ատոմ /Դերօ/ Աբրահամեանի յուշարձանը /գ.Գառնի/, Էդ. Տոռոզեանի յուշահամալիրը (ք. Նոր Հաճն, Էդիկ Տոռոզյան

«Մայր Հայրենիք» /բազալտ, 1975, գ.Հարթաւան՝ Արագածոտնի մարզ/ մոնումենտալ հուշարձանը ընդգրկվել է 1960-1980թթ. ԽՍՀՄ լավագոյն մոնումենտալ յուշարձանների շարքի մէջ։ Տե՛ս Николай В. Воронов (Николай Воронов), «Советская монументальная скульптура. 1960-1980», Москва, 1984г./.

Մասնակցութիւնն Ազատագրական Պայքարին[խմբագրել]

Խաչառը հանդիսացել է Արցախեան ազատագրական պատերազմի նուիրեալ մասնակիցներից ու գաղափարախօսներից մէկը։ Աշոտ Նավասարդյանի, Անդրանիկ Մարգարյանի, Հակոբջան Թադևոսյանի, Մովսես Գորգիսյանի և այլ նվիրյալ հայորդիների հետ Խաչառը հանդիսացել է Հայաստանի Անկախության Բանակի շտաբի անդամներից մեկը։ Խաչառը կազմակերպել է օգնութեան աւտոշարասիւնների ուղարկումը Արցախ։ Խաչառի արուեստանոցը հանդիսացել է զինապահեստ և տպարան Արցախեան ազատագրական շարժման ջոկատների համար։ Դեռ 1960-ականներին Խաչառը հանդիսացել է Պ. Սևակի (Հայ Պոզիայի Անլռելի Զանգակատունը՝ Մեծն Պարույր Սևակը) և Յովհ. Շիրազի (Հայոց Պահանջատիրութեան Մեծ Ասպետ՝ Հովհաննես Շիրազ) գաղափարակիցն ու ընկերը։

Ռաֆիկ Խաչատրեանի որդին է ՀՀ "Արիութեան" մեդալի ետմահու ասպետ Գարեգինի Ռաֆիկի Խաչատրեանը՝ ազատամարտիկ նկարիչ-քանդակագործ։

Խաչառին նուիրուած ստեղծագործութիւններ[խմբագրել]

Գրականություն[խմբագրել]

  • «Ղարաբաղեան ազատագրական պատերազմ. 1988-1994», /Հայկական հանրագիտարանի հրատարակչութիւն/, Երևան, 2004թ.,
  • Ն.Վ.Վորոնով /Նիկոլայ Վորոնով/, «Սովետսկայա մոնումենտալնայա սկուլպտուրա 1960-1980», Մոսկվա, 1984թ. /ռուսերէն/,
  • Գոհար Խոստիկեան, «Հայ կերպարուեստագէտներ /կենսագրական բառարան», 1993թ., Երևան, անտիպ,
  • Ալբերտ Փարսադանեան (Ալբերտ Փարսադանյան), «Հայը. նշանաւոր հայերի կենսագրութիւններ մէկ տողով», Երևան, 2004թ.։
  • «Ով ով է», /Հայկական հանրագիտարանի հրատարակչութիւն/, Երևան, 2007թ.,
  • Ասքանազ Աբրահամեան, Քարէ Պօեզիայի Վարպետը, «Հայ Զինուոր» շաբաթաթերթ, ՀՀ ՊՆ պաշտօնաթերթ, 6-13 հոկտեմբեր, Երևան, 2007թ.
  • Սիփան Շիրազ, Յետդարձ Ժամանակ, 1993թ. (Քանդակագործ Ռաֆօի՝ Ռաֆիկ Գարեգինի Խաչատրեանի Յիշատակին), «Հայ Զինուոր» շաբաթաթերթ, ՀՀ ՊՆ պաշտօնաթերթ, 6-13 հոկտեմբեր, Երևան, 2007թ.
  • «ԽԱՉԱՌ», /"Սամարկ" հրատարակչութիւն/, 7 սեպտեմբեր, Երևան, 2007թ.,
  • Ռաֆօն, «Աւանգարդ», անկախ շաբաթաթերթ, 6 հոկտեմբեր, Երևան, 2007թ.,
  • Խաչառ՝ Ռաֆիկ Գարեգինի Խաչատրեան, «Երևան» հեռուստաստուդիա, 7 հոկտեմբեր, Երևան, 2007թ.,
  • Քանդակագործ Խաչառ՝ Ռաֆիկ Գարեգինի Խաչատրեան, <Հանդիպում> հաղորդաշար, "Արմէնակոբ" հեռուստաընկերութիւն, 14 հոկտեմբեր, Երևան, 2007թ.,
  • Ռաֆիկ Գարեգինի Խաչատրեան, «Զինուժ», Հայկական 1-ին հեռուստաալիք /Հ1/, 21 հոկտեմբեր, Երևան, 2007թ.։
  • Armenian Sculptors։ Getik Baghdasarian, Suren Nazaryan, Sergey Merkurov, Rafik Khachatryan, Garri Dadyan, Momik, Ghukas Chubaryan. Publisher։ Books LLC, ISBN #։ 115745867X, EAN Code։ 9781157458678.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]