Ռամկավար ազատական կուսակցություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Ռամկավար ազատական կուսակցություն (ՌԱԿ)
alt=
Հիմնադրված 1885՝ որպես Արմենական կազմակերպություն
1921-էն սկսյալ՝ Ռամկավար ազատական կուսակցություն
Գաղափարախոսություն Միացյալ Հայաստան
Լիբերալիզմ
Ազգայնականություն
Կրոնք Հայ Առաքելական եկեղեցի Հայ Առաքելական եկեղեցի
Լիբանանի խորհրդարան 1
Կայք Պաշտոնական կայքէջ

Ռամկավար ազատական կուսակցություն (ՌԱԿ), հայկական կուսակցություն։ Հիմնվել է 1921 թվականին։ Նկատվում է շարունակությունը Մ. Փորթուգալյանի հիմնած Արմենական կազմակերպություն կուսակցության որը հիմնվել է 1885 թվականին Վան քաղաքին մէջ։

Արմենական կազմակերպություն (1885-1921)[խմբագրել]

Արմենական կազմակերպություն, Արմենականներ - ազգային-ազատագրական կազմակերպություն, առաջին քաղաքական կուսակցությունը հայ իրականության մեջ։ Հիմնել են 1885 թվականին Վանում, Մ. Փորթուգալյանը և նրա «Արմենիա» (Մարսել) թերթի (այստեղից էլ՝ կազմակերպության անվանումը) գաղափարակիցներ Մկրտիչ Ավետիսյանը, Գրիգորիս Թերլեմեզյանը, Ռուբեն Շատվորյանը, Գրիգոր Աճեմյանը և ուրիշներ։

Նպատակը[խմբագրել]

Armenakanner.jpg

«Արմենական կազմակերպության» նպատակն էր՝

Aquote1.png հեղափոխությամբ Թուրքիայի հայ ժողովրդյան համար իրավունք ձեռք բերել, ինքզինք ազատորեն կառավարելու, որով միայն կարող կլինի իբրև մարդ ապրելու միջոցներ գիտնալ և զանոնք գործադրել ժամանակի պահանջմամբց համեմատ
— «Զարթոնք» Բեյրութ 1962 էջ 69
Aquote2.png


Այդ նպատակին հասնելու համար կազմակերպությունը պետք է ներքին ուժ գոյացներ՝ միավորելով միևնույն գաղափարին ծառայող հայ հայրենասերներին, ժողովրդին արթնացներ հեղափոխական գրականությամբ, կազմակերպեր և զենքի ու կարգապահության վարժեցներ, նախապատրաստեր ինքնապաշտպանության, զենք հայթայթեր, զինված խմբեր ստեղծեր և ընդհանուր շարժում առաջ բերեր, մանավանդ, երբ արտաքին հանգամանքները նպաստավոր կհամարվեին։ Թեև արմենականների ծրագրի հիմքում ընկած էր Արևմտյան Հայաստանի ազատագրման և անկախության գաղափարը, այդ ծրագիրը դեռևս հեղհեղուկ էր, իսկ նրա կազմողները հստակ պատկերացում չունեին ապագա Հայաստանի սոցիալ-քաղաքական հարաբերությունների ու նրա ազատագրման ուղիների մասին։ Քաջածանոթ լինելով Արևմտյան Հայաստանի իրադրությանը՝ արմենակյանները որդեգրել էին զուսպ ու շրջահայաց գործելակերպ սուլթանական Թուրքիայի ցեղասպան քաղաքականության դեմ։

Իր ժամանակի պատմական պայմաններում «Արմենական կազմակերպության» գործունեությունը առաջադիմական էր և արտահայտում էր լայն խավերի շահերը։

Տարածումն ու գործունեությունը[խմբագրել]

«Արմենական կազմակերպություն»-ը մասնաճյուղեր ու խմբեր ուներ Վանում, Մուշում, Բիթլիսում, Կոստանդնուպոլսում, ինչպես նաև Թավրիզում, Սալմաստում, Խոյում, Ուրմիայում, Թիֆլիսում, Բուլղարիայում։

Արմենակյանները գործուն մասնակցություն ունեցան Վանի 1896 և 1915 թվականների ինքնապաշտպանական կռիվներին։ 1921 թվականի հոկտեմբերին «Արմենական կազմակերպություն»-ը «Վերակազմյալ հնչակյանների» (Ազատական կուսակցություն) և ռամկավարների («Սահմանադիր ռամկավար կուսակցություն») հետ միավորվեց «Ռամկավար ազատական կուսակցության» մեջ։

Ռամկավար ազատական կուսակցություն (1921-Այսօր)[խմբագրել]

1921 թվականի հոկտեմբերին հետևյալ կուսակցությունները միավորվեցին կազմելու Ռամկավար ազատական կուսակցությունը։

Կուսակցությունը գործում է Հայաստանում և սփյուռքում

Մամուլ[խմբագրել]

(Արեվմտահայերեն անունը պահպանված)

Նմանանուն կուսակցություններ[խմբագրել]

Ռամկավար ազատական անունով գործում էին 2 այլ կուսակցություններ.

Հայաստանի Ռամկավար Ազատական Կուսակցություն (ՀՌԱԿ), կուսակցություն, որը հիմնվել է 1991 թվականին։ Կուսակցությունը գործում է Հայաստանում և գործակցում է սփյուռքի Ռամկավար Ազատական Կուսակցության (ՌԱԿ)-ի հետ։

Արմենական-Ռամկավար Ազատական Կուսակցություն, կուսակցություն, որ հիմնվել է 2009 թվականին կուսակցության ներքին պառակտումի արդյունք։ Կուսակցությունը գործում է Հայաստանում և սփյուռքում բաղկացած մասնավորապես նախկին Ռամկավար Ազատական Կուսակցության անդամներէ։

Այս երկուքը միավորվիցին 2012 թ. Հունիս-ի 3-ին, նոր մի կուսակցության, Ռամկավար Ազատական Կուսակցություն (Հայաստան)

Գրականություն[խմբագրել]

  • Լ. Ա. Խուրշուդյան, «Սփյուռքահայ կուսակցությունները ժամանակակից էտապում», Երևան 1964
  • Հ. Գ. Վարդանյան, «Արևմտահայերի ազատագրության հարցը և հայ հասարակական-քաղաքական հոսանքները XIX դարի վերջին քառորդում» Երևան 1967

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]