Ջուզեպպե Մացցինի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Ջուզեպպե Մաձինիից)
'Ջուզեպպե Մացցինի'
Giuseppe Mazzini
Giuseppemazzini.jpg
իտալացի քաղաքական գործիչ, հեղափոխական
Անունը Ջուզեպպե Մացցինի
Բնօրինակ
անունը
Giuseppe Mazzini
Ծնվել է հունիսի 22, 1805
Ծննդավայր Ճենովա, Իտալիա
Մահացել է մարտի 10, 1872
Մահվան վայր Պիզա, Իտալիա

Ջուզեպպե Մացցինի (իտալ.՝ Giuseppe Mazzini, հունիսի 22, 1805, Ճենովամարտի 10, 1872, Պիզա), իտալացի քաղաքական գործիչ, հայրենասեր, գրող և փիլիսոփա, հեղափոխական, Իտալիայի ազգային-ազատագրական շարժման առաջնորդներից։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Մացցինին 1827-ին ավարտել է Ճենովայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, սակայն զբաղվել է գրական գործունեությամբ։ Նա համագործակցել է Ճենովայի և Լիվորնոյի թերթերի հետ։ Դարձել է կարբոնարների անդամ։ 1830-ին ձեռբակալվել է և բանտարկվել Սավոնայի հին ամրոցի բանտում, սակայն կարճ ժամանակ անց տարագրվել։

Այն տունը, որտեղ ծնվել է
Ջ. Մացցինին
Ճենովա

1831-ին Մարսելում հիմնել է «Երիտասարդ Իտալիա» գաղտնի հայրենասիրական կազմակերպությունը, որի քաղաքական ծրագիրն էր ազատագրել Իտալիան ավստրիական լծից, վերացնել միապետական վարչակարգը և պապի աշխարհիկ իշխանությունը, ստեղծել անկախ միասնական իտալական պետություն։ Նպատակին հասնելու պայման Մացցինին համարել է համաիտալական հեղափոխությունը և ժողովրդի պարտիզանական կռիվը։ Նա առաջ է քաշել մի տեսություն, ըստ որի Իտալիայի ազատագրումը յուրաքանչյուր իտալացու սրբազան պարտքն էր (այստեղից էլ Մաձինիի «Աստված և ժողովուրդ» լոզունգը)։

1833-ին Մացցինին կազմակերպել և անձամբ մասնակցել է Շվեյցարիայից Պիեմոնտ արշավանքին, որը սակայն անհաջողությամբ է ավարտվել, և Մաձինին ստիպված է եղել հեռանալ Ժնև։ Սկսվել է «Երիտասարդ Իտալիայի» քայքայումը։

Շվեյցարիայում նա հիմնել է «La jeune Suisse» պարբերականը, սակայն տեղի իշխանությունները փակել են այն, իսկ աշխատակիցներին, այդ թվում՝ Մացցինիին, արտաքսել։ 1837-ին նա հեռացել է Լոնդոն, որտեղ 1840-1841 թվականներին հիմնել է «Իտալական աշխատավորների միություն»ը («Երիտասարդ Իտալիայի» կազմում)։ 1846-ին հիմնել է «Ժողովուրդների ինտերնացիոնալ միություն»ը։

1848-ին, երբ Իտալիայում սկսվել է համընդհանուր հեղափոխությունը, Մացցինին վերադարձել է հայրենիք և Միլանում հիմնել «l’Italia del popolo» թերթը։ 1849-ի մարտ-հուլիսին գլխավորել է Հռոմեական հանրապետության կառավարությունը, որի անկումից հետո տարագրվել է Լոնդոն։

1853-ին հիմնել է «Գործողության կուսակցությունը», միացել Ջուզեպպե Գարիբալդիին և աջակցել նրան 1862-ի և 1867-ի դեպի Հռոմ արշավանքների ժամանակ։

1870-ին Սիցիլիա մեկնելու ճանապարհին ձեռբակալվել է, սակայն 2 ամիս անց բաց է թողնվել՝ Իտալիան լքելու պայմանով։ Մացցինին ստիպված տեղափոխվել է Լուգանո (Շվեյցարիա), որտեղ հիմնել է «La Roma del Popolo» թերթը։

Մացցինին մահանալուց առաջ, Սիլվեստրո Լեգա, 1873

1872-ին վերադարձել է Իտալիա, սակայն Ալպերը անցնելու ժամանակ հիվանդացել է և մահացել Պիզայում` իր ընկերներից մեկի տանը։ Մացցինիի հուղարկավորությանը, Ճենովայում, ավելի քան 50 հազար հոգի էին հավաքվել։

Մտքերը[խմբագրել]

Մացցինին ամենուրեք քարոզում էր անձի ազատություն և Իտալիայի ու ամբողջ Եվրոպայի ազգային ազատագրում։ Նրա լոզունգներից էին.
«Ես սիրում եմ իմ երկիրը, որովհետև սիրում եմ բոլոր երկրները»

Ըստ Մացցինիի ազգայնականությունը և լիբերալիզմը տրված են Աստծո կողմից, և հետևաբար համարվում են ժողովուրդների իրավունքը։

Նրա պատկերացումները Եվրոպայի մասին նախատեսում էին Ավստրո-Հունգարիայում, Ռուսաստանում և Օսմանյան կայսրությունում միապետական իշխանության տապալում։ Նա ցանկանում էր տեսնել միասնական դաշնության մեջ Իտալիան, Գերմանիան և Բալթիկ, Էգեյան ու Սև ծովերին հարող երկրները։ Ռուսաստանի տարածքային կորուստները Եվրոպայում Մաձինին ուզում էր կոմպենսացնել Ասիայի հաշվին։ Նա համարում էր , որ 20-րդ դարում ազգայնականությունը կտարածվի Եվրոպայից սահմաններից դուրս։

Մացցինին եղել է մասոն։ Նրա հուղարկավորությանը, 1872-ին, Հռոմի փողոցներում առաջին անգամ կախվել են մասոնական դրոշակները։ 1949-ի հուլիսին , Հռոմում Մացցինիի արձանի բացմանը ներկա են եղել մոտ երեք հազար մասոններ։

Ջ. Մացցինիի հուշարձանը
Սիցիլիա
Ջ. Մացցինիի կիսանդրին Նյու-Յորքի Կենտրոնական զբոսայգում

Ստեղծագործություններ[խմբագրել]

Մացցինիի դամբարանը
(ճարտարապետ` Գաետաննո Վիտտորիո Գրասսո)
Ճենովա

Հիշատակը[խմբագրել]

  • 1882-ին Ճենովայում Մացցինիի պատվին արձան է կանգնեցվել։
  • 1934-ից մինչ օրս գոյություն ունի Մացցինիյան ինստիտուտ Ճենովայում (իտալ.՝ l'Istituto Mazziniano
  • 1942-ից գոյություն ունի Ազգային Մացցինիստական ասոցացիան (իտալ.՝ L'Associazione Mazziniana Italiana), որը զբաղվում է Մացցինիի հայացքների քարոզչությամբ, հրատարակում է «Մացցինիստական միտք» ամսագիրը։
  • 1952-ին Պիզայում հիմնվել է Ջ. Մացցինիի անվան ինստիտուտը, որը զբաղեցնում է այն նույն տունը, որտեղ մահացել է Մաձինին։
  • 1952-ին Նեապոլում հիմնվել է Մացցինիստական հետազոտությունների գիտական կենտրոն։