Ջուզեպպե Մաձինի

Ջուզեպպե Մաձինի
իտալացի քաղաքական գործիչ, հեղափոխական
ԱԱՀ՝	Ջուզեպպե Մաձինի
Ծննդյան օր՝	հունիսի 22, 1805
Ծննդավայր՝	Ճենովա, Իտալիա
Վախճանի օր՝	մարտի 10, 1872
Վախճանի վայր՝	Պիզա, Իտալիա

Ջուզեպպե Մաձինի (իտ.՝ Giuseppe Mazzini, հունիսի 22, 1805, Ճենովա – մարտի 10, 1872, Պիզա), իտալացի քաղաքական գործիչ, հայրենասեր, գրող և փիլիսոփա, հեղափոխական, Իտալիայի ազգային-ազատագրական շարժման առաջնորդներից:

Կենսագրություն

Մաձինին 1827-ին ավարտել է Ճենովայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, սակայն զբաղվել է գրական գործունեությամբ: Նա համագործակցել է Ճենովայի և Լիվորնոյի թերթերի հետ: Դարձել է կարբոնարների անդամ: 1830-ին ձեռբակալվել է և բանտարկվել Սավոնայի հին ամրոցի բանտում, սակայն կարճ ժամանակ անց տարագրվել:

Այն տունը, որտեղ ծնվել է
Ջ. Մաձինին
Ճենովա

1831-ին Մարսելում հիմնել է «Երիտասարդ Իտալիա» գաղտնի հայրենասիրական կազմակերպությունը, որի քաղաքական ծրագիրն էր ազատագրել Իտալիան ավստրիական լծից, վերացնել միապետական վարչակարգը և պապի աշխարհիկ իշխանությունը, ստեղծել անկախ միասնական իտալական պետություն: Նպատակին հասնելու պայման Մաձինին համարել է համաիտալական հեղափոխությունը և ժողովրդի պարտիզանական կռիվը: Նա առաջ է քաշել մի տեսություն, ըստ որի Իտալիայի ազատագրումը յուրաքանչյուր իտալացու սրբազան պարտքն էր (այստեղից էլ Մաձինիի «Աստված և ժողովուրդ» լոզունգը):

1833-ին Մաձինին կազմակերպել և անձամբ մասնակցել է Շվեյցարիայից Պիեմոնտ արշավանքին, որը սակայն անհաջողությամբ է ավարտվել, և Մաձինին ստիպված է եղել հեռանալ Ժնև: Սկսվել է «Երիտասարդ Իտալիայի» քայքայումը:

Շվեյցարիայում նա հիմնել է «La jeune Suisse» պարբերականը, սակայն տեղի իշխանությունները փակել են այն, իսկ աշխատակիցներին, այդ թվում` Մաձինիին, արտաքսել: 1837-ին նա հեռացել է Լոնդոն, որտեղ 1840-1841 թվականներին հիմնել է «Իտալական աշխատավորների միություն»ը («Երիտասարդ Իտալիայի» կազմում): 1846-ին հիմնել է «Ժողովուրդների ինտերնացիոնալ միություն»ը:

1848-ին, երբ Իտալիայում սկսվել է համընդհանուր հեղափոխությունը, Մաձինին վերադարձել է հայրենիք և Միլանում հիմնել «l’Italia del popolo» թերթը: 1849-ի մարտ-հուլիսին գլխավորել է Հռոմեական հանրապետության կառավարությունը, որի անկումից հետո տարագրվել է Լոնդոն:

1853-ին հիմնել է «Գործողության կուսակցությունը», միացել Ջուզեպպե Գարիբալդիին և աջակցել նրան 1862-ի և 1867-ի դեպի Հռոմ արշավանքների ժամանակ:

1870-ին Սիցիլիա մեկնելու ճանապարհին ձեռբակալվել է, սակայն 2 ամիս անց բաց է թողնվել` Իտալիան լքելու պայմանով: Մաձինին ստիպված տեղափոխվել է Լուգանո(Շվեյցարիա), որտեղ հիմնել է «La Roma del Popolo» թերթը:

Մաձինին մահանալուց առաջ, Սիլվեստրո Լեգա, 1873

1872-ին վերադարձել է Իտալիա, սակայն Ալպերը անցնելու ժամանակ հիվանդացել է և մահացել Պիզայում` իր ընկերներից մեկի տանը: Մաձինիի հուղարկավորությանը, Ճենովայում, ավելի քան 50 հազար հոգի էին հավաքվել:

Մտքերը

Մաձինին ամենուրեք քարոզում էր անձի ազատություն և Իտալիայի ու ամբողջ Եվրոպայի ազգային ազատագրում: Նրա լոզունգներից էին.
«Ես սիրում եմ իմ երկիրը, որովհետև սիրում եմ բոլոր երկրները»

Ըստ Մաձինիի ազգայնականությունը և լիբերալիզմը տրված են Աստծո կողմից, և հետևաբար համարվում են ժողովուրդների իրավունքը:

Նրա պատկերացումները Եվրոպայի մասին նախատեսում էին Ավստրո-Հունգարիայում, Ռուսաստանում և Օսմանյան կայսրությունում միապետական իշխանության տապալում: Նա ցանկանում էր տեսնել միասնական դաշնության մեջ Իտալիան, Գերմանիան և Բալթիկ, Էգեյան ու Սև ծովերին հարող երկրները: Ռուսաստանի տարածքային կորուստները Եվրոպայում Մաձինին ուզում էր կոմպենսացնել Ասիայի հաշվին: Նա համարում էր ,որ 20-րդ դարում ազգայնականությունը կտարածվի Եվրոպայից սահմաններից դուրս:

Մաձինին եղել է մասոն: Նրա հուղարկավորությանը, 1872-ին, Հռոմի փողոցներում առաջին անգամ կախվել են մասոնական դրոշակները: 1949-ի հուլիսին ,Հռոմում Մաձինիի արձանի բացմանը ներկա են եղել մոտ երեք հազար մասոններ:

Ջ. Մաձինիի հուշարձանը
Սիցիլիա

Ջ. Մաձինիի կիսանդրին Նյու-Յորքի Կենտրոնական զբոսայգում

Ստեղծագործություններ

• «Scritti editi ed inediti» - հրատարակվել են Միլանում և Հռոմում 1861-1886 թվականներին,
• «Corrispondenza inedita», Միլան, 1875
• «Lettere inedite», Հռոմ, 1885
• «Duecento lettere inedite», Թուրին, 1888

Մաձինիի դամբարանը
(ճարտարապետ` Գաետաննո Վիտտորիո Գրասսո)
Ճենովա

Հիշատակը

• 1882-ին Ճենովայում Մաձինիի պատվին արձան է կանգնեցվել:
• 1934-ից մինչ օրս գոյություն ունի Մաձինիյան ինստիտուտ Ճենովայում (իտ.՝ l'Istituto Mazziniano):
• 1942-ից գոյություն ունի Ազգային Մաձինիստական ասոցացիան(իտ.՝ L'Associazione Mazziniana Italiana), որը զբաղվում է Մաձինիի հայացքների քարոզչությամբ, հրատարակում է «Մաձինիստական միտք» ամսագիրը:
• 1952-ին Պիզայում հիմնվել է Ջ. Մաձինիի անվան ինստիտուտը, որը զբաղեցնում է այն նույն տունը, որտեղ մահացել է Մաձինին:
• 1952-ին Նեապոլում հիմնվել է Մաձինիստական հետազոտությունների գիտական կենտրոն: