Ջորջե Էնեսկու

Ջորջե Էնեսկու
Գործիքներ	ջութակ

Ջորջե Էնեսկու (ռում.՝ George Enescu; օգոստոսի 19 1881, գյուղ Լիվենի (այժմ Ջորջե Էնեսկու), Բուկովինա, Ավստրո-Հունգարիա, Ռումինիա — մայիսի 4 1955, Փարիզ), ռումինացի կոմպոզիտոր, ջութակահար, դիրիժոր և մանկավարժ, ազգային դասական, 20-րդ դարի մեծագույն երաժիշտներից մեկը:

Կենսագրություն

Սկսել է ստեղծագործել հինգ տարեկանից: Յոթ տարեկանում ուղարկել են Վիեննայի կոնսերվատորիա սովորելու, որն ավարտել է արծաթե մեդալով: Վիեննայում ելույթ է ունեցել համերգներով: 1895թ. գնացել է Փարիզ, որտեղ սովորել է Ժյուլ Մասնեի և Գաբրել Ֆորեի մոտ Գի Ռոպարցի հետ նույն կուրսում: 1923թ. առռաջին անգամ ելույթ է ունեցել Նյու Յորքում, որպես դիրիժոր: 1920-1930թթ. ապրել է Բուխարեստում և Փարիզում, իսկ 1946թ.-ից հետո Փարիզում, համերգներով ելույթ է ունեցել Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում, որպես ջութակահար և դիրիժոր, նաև Մոսկվայում 1946թ. (նա եղել է այնտեղ 1909 և 1919թթ.) նվագել է Բ. Բարտոկի, Է. Իզաիի, Կ. Հասկիլի, Պ. Կազալսի, Դ. Օյստրախի, Գ. Նովաիշի և ուրիշ մեծ կատարողների հետ: Ջ. Էնեսկուի աշակերտներից են աշխարհահռչակ երաժիշտներ Իեգուդի Մենուխինը, Արթյուր Գրումյոն, Ժինեթ Նեվյոն, Քրիստիան Ֆերրան և ուրիշներ:

Ստեղծագործություն

Էնեսկուին են պատկանում երեք սիմֆոնիա, դաշնամուրային երեք և լարային երկու կվարտետ, ջութակի երեք և թավջութակի երկու սոնատ, վոկալի ստեղծագործություններ ֆրանսիական Սիմվոլիստների բանաստեղծությունների վրա և այլն: Էնեսկուի երաժշտությունը ստեղծվել է Եվրոպական Ռոմանտիզմի (Շուման, Վագներ, Բրամս) ազդեցության ներքո:

Հետագայում Էնեսկուի երաժտությունը զարգացել է Ստրավինսկու, Պրոկոֆևի որոնումներին զուգահեռ, իսկ օպերային ժանրում` («Էդիպ» օպերա 1910-1931թթ.) ընդունել է Ռիխարդ Շտրաուսի, նորվիեննական դպրոցի, նոր դասականության, նեոբարոկկոյի ազդեցությունը: Այդ բոլոր փուլերում Էնեսկուի համար կարևոր և բնորոշ է եղել ռումինական ֆոլկլորի օգտագործումը (հայտնի են նրա երկու «Ռումինական Ռապսոդիաները» 1901 և 1902թթ.): Վարպետի ավարտված ստեղծագործությունները շատ չեն (33 ստեղծագործություն), իսկ ահագին ստեղծագործություններ (այդ թվում երկու սիմֆոնիա) մնացել են անավարտ:

Ճանաչում

Էնեսկուի մահից հետո Լիվենի գյուղը վերանվանվել է երաժշտի անունով: Նրա անունով ստեղծվել է միջազգային ընկերություն, որի հովանու տակ հրատարակվում են կոմպոզիտորի ստեղծագործությունները, լույս են տեսնում նրա ստեղծագործությունների ուսումնասիրության երկերը: Ռումինական Ֆիլհարմոնիան կրում է Էնեսկուի անունը: Բուխարեստում երկու տարին մեկ անգամ կազմակերպվում է Ջորջե Էնեսկուի անվան միջազգային մրցույթ-փառատոն:

Գրականություն

• Voicana M. George Enescu. București: Editura Academiei Republicii Socialiste România, 1971
• Malcolm N. George Enescu: his life and music. London: Toccata Press, 1990
• Samson J. Placing genius: the case of George Enescu. Trondheim: Norwegian University of Science and Technology, 2006
• Ямпольский И. М. Дж. Энеску. М., 1956
• Котляров Б. Я. Джордже Энеску. М., 1965

Հղումներ

• Сайт общества Энеску (անգ.)
• Сайт фестиваля Энеску
• Список произведений
• Сайт о Энеску (անգ.)