Ջաննի Ռոդարի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Ջաննի Ռոդարի (իտալ.՝ Gianni Rodari, 1920թ. հոկտեմբերի 23, Օմենիա, Իտալիա - 1980թ. ապրիլի 14, Հռոմ, Իտալիա), հայտնի իտալացի մանկական գրող և լրագրող։ Հանս Քրիստիան Անդերսենի անվան մրցանակի դափնեկիր։ Նրա հայտնի ստեղծագործություններից են «Չիպոլինոյի արկածները» (1957) և «Ջելսոմինոն խաբեբաների երկրում» (1959) վիպակները։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Ծնվել է հյուսիսային Իտալիայում, Օրտա լճի ափին գտնվող Օմեն քաղաքում։ Նրա հայրը հացթուխ էր, և մահացավ, երբ Ջաննին 10 տարեկան էր։ Ջաննիին և նրա երկու եղբայրներին մեծացրել է մայրը։ Ջաննին ճեմարան է հաճախել Սևեսո քաղաքում և 17 տարեկան հասակում ստացվել է ուսուցչի որակավորում, որից հետո դասավանդել է Վարեսե մարզի գյուղական դպրոցներում։ Նա սիրում էր ջութակ նվագել և ընթերցել այնպիսի հեղինակների երկեր, ինչպիսին են Նիցշեն, Շոպենհաուերը, Լենինը և Տրոցկին։

1939 թ. նա կարճատև ուսանել է Միլանի համալսարանում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նա վատառողջության պատճառով ազատվեց զինվորական ծառայությունից։ Ֆինանսական նեղ դրության մեջ լինելով նա աշխատանքի անցավ «Ֆաշիստների տանը»՝ Բենիտո Մուսոլինիի վարչական գրասենյակում։ Նա նաև ֆաշիստական կուսակցության անդամ դարձավ։ Երկու լավագույն ընկերներին և եղբորը՝ Ցեզարին (տանջամահ է եղել գերմանական համակենտրոնացման ճամբարում) կորցնելուց հետո Ջաննին 1944 թ. անցավ ընդհատակյա իտալական կոմունիստական կուսակցության շարքերը։

1948-ին նա կոմունիստական ամսագրի լրագրող էր և սկսեց մանկական գրքեր գրել։ 1950-ին դարձավ Հռոմում տեղակայված «Իլ Պիոներե» մանկական շաբաթաթերթի գլխավոր խմբագիր։ 1953 թ. ամուսնացավ Մարիա Թերեզա Ֆերետիի հետ, 1957 թ. ծնվեց նրանց դուստրը՝ Պաոլիոն։ Այդ տարի նաև Ռոդարին հաջողությամբ հանձնեց պրոֆեսիոնալ լրագրողի քննություն։

1966-1969 թթ. նա ակտիվ զբղվում էր երեխաների համար տարբեր նախագծերով։ 1970 թ. նա ստացավ Հանս Քրիստիան Անդերսենի անվան մրցանակի և այնուհետև լայն ճանաչում ձեռք բերեց որպես 20-րդ դարի լավագուն մանկագիրներից մեկը։

1979-ից սկսեց վատանալ նրա առողջական դրությունը և նա այլևս գրեթե չէր գրում։ Ռոդարին մահացավ 1980 թ., Հռոմում՝ վիրահատարանում։

Երկեր[խմբագրել]

  • Il libro delle Filastrocche («Մանկական բանաստեղծությունների գրքույկ», 1951)
  • Il Romanzo di Cipollino («Չիպոլինոյի արկածները», 1951. հրատարակվել է 1957 թ. Le avventure di Cipollino վերնագրով)
  • La freccia azzurra («Կապույտ սլաքը», 1953)
  • Gelsomino nel paese dei bugiardi («Ջելսոմինոն խաբեբաների աշխարհում» 1958)
  • Filastrocche in cielo e in terra («Բանաստեղծություններ երկնքում և երկրի վրա», 1960)
  • Favole al telefono («Հեքիաթներ հեռախոսով», 1962)
  • Gip nel televisore («Ջիպը հեռուստացույցում», 1962)
  • La torta in cielo («Տորթը երկնքում», 1966)
  • La Grammatica della Fantasia («Երևակայության քերականություն», 1974)
  • C'era due volte il barone Lamberto ovvero I misteri dell’isola di San Giulio («Բարոն Լիմբերտոն կամ Սան Ջուլիո կղզու առեղծվածները, 1978)
  • Novelle fatte a macchina («Գրամեքենայով գրված պատմություններ»)
  • La gondola fantasma («Ուրվական-գոնդոլը»)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]


Anderson (gold medal).jpg Հանս Քրիստիան Անդերսենի անվան մրցանակակիրներ Anderson (gold medal).jpg

Էլինոր Ֆարջոն (1956) • Աստրիդ Լինդգրեն (1958) • Էրիխ Կեստներ (1960) • Մեյնդերտ Դե Յոնգ (1962) • Ռընե Գիյո (1964) • Տուվե Յանսսոն (1966) • Ջեյմս Կրյուս և Խոսե-Մարիա Սանչես Սիլվա (1968) • Ջաննի Ռոդարի (1970) • Սկոտ Օ'Դել (1972) • Մարիա Գրիպե (1974) • Սեսիլ Բյոդկեր (1976) • Պաուլա Ֆոքս (1978) • Բոհումիլ Ռժիհա (1980) • Լիժիա Բոժունգա (1982) • Կրիստինե Նյոստլինգեր (1984) • Պատրիսիա Ռայթսոն (1986) • Աննի Շմիդտ (1988) • Տուրմուդ Հաուգեն (1990) •Վիրջինիա Համիլթոն (1992) • Միտիո Մադո (1994) • Ուրի Օրլև (1996) • Քեթրին Փեթերսոն (1998) • Աննա Մարիա Մաշադու (2000) • Էյդեն Չեմբերս (2002) • Մարտին Ուոդել (2004) • Մարգրեթ Մահի (2006) • Յուրգ Շուբիգեր (2008) • Դեյվիդ Ալմոնդ (2010) • Մարիա Թերեզա Անդրուետո (2012) • Նահոկո Ուեհասի (2014)