Պորցիա (արբանյակ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Logo stars (green).png
Spacer-133x3.gif
CD 2c.png
CD 2c.png
Պորցիա
(S/1986 U 1; Ուրան XII)
Uranus-Portia-Cressida-Ophelia-NASA.gif
Հիմնական տվյալներ
Հայտնաբերվել է 3 հունվար 1986 թ. (Սթիվեն Սիննոտ / «Վոյաջեր-2»-ի կողմից)
Հեռավորությունը Ուրանից 66 097,265 ± 0,050 կմ[1]
Ուղեծրային տվյալներ
Մեծ կիսաառանցք 66 097,265 ± 0,050 կմ[1]
Էքսցենտրիսիտետ 0,00005 ± 0,00008[1]
Սիդերիկ պարբերություն 0,5131959201 ± 0,0000000093 օր[1]
Թեքվածություն 0,05908 ± 0,039° (Ուրանի հասարակածի նկատմամբ)[1]
Ֆիզիկական հատկանիշներ
Շառավիղ 156 × 126 × 126 կմ (70 ± 4 կմ)[2]
Հասարակածային շառավիղ 67,6 ± 4 կմ[2][3][4]
Մակերևույթի մակերես ~57 000 կմ²
Ծավալ ~1 300 000 կմ³
Զանգված ~1,7×1018 կգ
Միջին խտություն ~1,3 գ/սմ³ ենթադրված[3]
Հասարակածային մակերևութային ձգողություն ~0,023 մ/վ²
2-րդ տիեզերական արագություն ~0,058 կմ/վ
Պտույտի պարբերություն Սինքրոն[2]
Առանցքի թեքում 0,0°[2]
Ալբեդո 0,08 ± 0,01[5]
Մթնոլորտային տվյալներ
Մթնոլորտի ջերմաստիճան 64 Կ (−209 °C)

Պորցիա (անգլ.՝ Portia), Ուրան մոլորակի արբանյակն է, հայտնաբերվել է «Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ի լուսանկարների վրա 1986 թվականի հունվարի 3-ին։ Այն սկզբում ստացել է S/1986 U 1 ժամանակավոր անվանում[6]: Հետագայում այն անվանվել է Շեքսպիրի Վենետիկի վաճառականը պիեսի հերոսուհու անունով։ Այն նույնպես անվանվում է Ուրան XII[7]:

Պորցիան Ուրանի ներքին արբանյակների մեջ երկրորդն է չափերով Պակից հետո։ Պորցիայի ուղեծիրը ընկնում է Ուրանի սինքրոն ուղեծրից ներքև, հետևաբար արբանյակը աստիճանաբար պարուրաձև մոտենում է մոլորակին մակընթացային ուժերի ազդեցության տակ։ Պորցիան ապագայում մոտենալով Ռոշի սահմանին կքանդվի և կվերածվի օղակի կամ կընկնի Ուրանի վրա։

Արբանյակը գլխավորում է Ուրանի արբանյակների խումբը, որը կոչվում է Պորցիայի խումբ, խումբը նույնպես ներառում է` Բիանկան, Կրեսսիդան, Դեզդեմոնան, Ջուլիետը, Ռոզալինդան, Կուպիդոնը, Բելինդան և Պերդիտան[5]: Այս արբանյակները ունեն նման ուղեծրեր և ֆոտոմետրիկ առանձնահատկություններ[5]: Բացի նրա ուղեծրից[1], 67 կմ շառավղից[2], և 0,08 մեծությամբ երկրաչափական ալբեդոյից[5] այս արբանյակի մասին այլևս ոչինչ հայտնի չէ։

Վոյաջեր-2 կայանի կատարած լուսանկարների վրա Ջուլիետը երևում է որպես երկարուկ մարմին, որի հիմնական առանցքը ուղղված է դեպի Ուրանը։ Ջուլիետի երկարության և լայնության հարաբերությունը կազմում է 0,8 ± 0,1[2]: Մակերևույթի գույնը գորշ է[2]: Հաբլ տիեզերական աստղադիտակից և Երկրի վրա գտնվող աստղադիտակներից կատարված դիտարկումների արդյունքում Պորցիայի սպեկտրում իհայտ են բերվել ջրային սառույցի կլանման հատվածներ[5][8]:

Տես նաև[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Ջակոբսոն, Ռ. Ա. (1998). «Ուրանի ներքին արբանյակների ուղեծրերը դիտարկված Հաբլ տիեզերական աստղադիտակով և Վոյաջեր 2 կայանից». Աստղագիտական ամսագիր 115 (3): 1195–1199. doi:10.1086/300263. Bibcode1998AJ....115.1195J. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Կարկոշկա, Երիկ (2001). «Վոյաջերի տասնմեկերորդ հայտնագործությունը. Ուրանի արբանյակներ և առաջին ինը արբանյակների ֆոտոմետրիան». Իկարուս 151 (1): 69–77. doi:10.1006/icar.2001.6597. Bibcode2001Icar..151...69K. 
  3. 3,0 3,1 «Մոլորակների արբանյակների ֆիզիկական տվյալները»։ ՌՇԼ (Արեգակնային համակարգի դինամիկան)։ 24 հոկտեմբեր 2008։ Արխիվացված օրիգինալից 17 հունվար 2009-ին։ http://web.archive.org/web/20090117082950/http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_phys_par։ Վերցված է 12 դեկտեմբեր 2008։ 
  4. Ուիլիամս, Դևիդ Ռ. (23 նոյեմբեր 2007)։ «Ուրանի արբանյակների տվյալները»։ ՆԱՍԱ (Ազգային տիեզերական գիտական տվյալների կենտրոն)։ http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/uraniansatfact.html։ Վերցված է 12 դեկտեմբեր 2008։ 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Կարկոշկա, Էրիկ (2001). «Հաբլ տիեզերական աստղադիտակից ստացված Ուրանի օղակների և 16 արբանյակների տարբերակող ֆոտոմետրիան». Իկարուս 151 (1): 51–68. doi:10.1006/icar.2001.6596. Bibcode2001Icar..151...51K. 
  6. Սմիթ, Բ. Ա. (1986-01-27). «Ուրանի արբանյակները և օղակները». ՄԱՄ թերթիկ 4168. http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/04100/04168.html#Item1։ Վերցված է 2011-10-31. 
  7. «Մոլորակների և արբանյակների անունները և հայտնաբերողները»։ Մոլորակների անվանումների լրատու։ ԱՄՆԵԾ Աստղաերկրաբանություն։ 21 հուլիս 2006։ http://planetarynames.wr.usgs.gov/Page/Planets։ Վերցված է 6 օգոստոս 2006։ 
  8. Դյումա, Քրիստոֆ; Սմիթ, Բրեդֆորդ Ա.; Տերիլ, Ռիչարդ Ջ. (2003). «Պրոտեուսի և Պակի բազմամիջակայք ֆոտոմետրիան կատարված Հաբլ տիեզերական աստղադիտակով». Աստղագիտական ամսագիր 126 (2): 1080–1085. doi:10.1086/375909. Bibcode2003AJ....126.1080D. 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]