Պիեռ Աբելար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Պիեռ Աբելար
ֆր.՝ Pierre Abailard/Abélard, լատ.՝ Petrus Abaelardus
Abelard.jpg
Heloïse et d'Abélard.jpg
Ծնվել է 1079 Լե Պալետ
Մահացել է ապրիլի 14, 1142 Շալոն սյուռ Սոն
Քաղաքացիություն Royal Standard of the King of France.svg Ֆրանսիայի թագավորություն
Flag of France (XII-XIII).svg Ֆրանսիա
Գիտական ոլորտ գրող, աստվածաբան, փիլիսոփա, երգահան, լեզվաբան, տրամաբան, բանաստեղծ, հեղինակ, աբբա և ինքնակենսագիր
Ալմա մատեր Փարիզի մայր տաճարի դպրոց

Պիեռ Աբելար կամ պարզապես Աբելար (ֆր.՝ Pierre Abailard/Abélard, լատ.՝ Petrus Abaelardus, 1079, Լե Պալե, Նանտ - 1142 թ. ապրիլի 21, Սեն Մարսել աբբայություն, Շալոն-սյուր-Սոն, Բուրգունդիա), ֆրանսիացի փիլիսոփա, սքոլաստ, աստվածաբան և բանաստեղծ։ Նրա աստվածաբանական հայացքները դատապարտվել են Կաթոլիկ եկեղեցու կողմից որպես հերետիկոսություն։

Ծնվել Է Պալե գյուղում՝ Նանտից ոչ հեռու։ Լոշում ուսանել Է տրամաբանություն, Փարիզում՝ աստվածաբանություն ու փիլիսոփայություն։ Համբավավոր ուսուցիչ ու հռետոր էր։ Իր աշակերտուհի Էլոիզի հետ ունեցած սիրո տխուր վախճանից հետո դարձել է վանական։ Ընդհանուր հասկացությունների (ունիվերսալիաների) շուրջը սխոլաստիկ փիլիսոփայական հիմնական հոսանքների՝ նոմինալիզմի և ռեալիզմի պայքարում չափավոր նոմինալիզմի՝ կոնցեպտուալիզմի կողմնակից էր։ Աբելարը գտնում էր, որ ունիվերսալիաները ռեալ իրեր չեն (քանի որ ամեն ռեալ իր անհատական է, եզակի), սակայն արտահայտում են իրերի մեջ եղած ընդհանուր իրողությունը և տրամաբանական հետևությունների հիմք տալիս։ Իր բարոյագիտական ուսմունքում Աբելարը ընդգծում էր բարոյականության բնական, ոչ աստվածային բնույթը։ Աբելարը գտնում էր, որ հավատը պետք է հենվի միայն բանականության, ազատ մտքի վրա, որ խղճի հետ համաձայնեցրած արարքը մեղսագործություն չէ։ Սուասոնյան (1121) ու Սանսյան (1140) եկեղեցական ժողովները և Ինոկենտիոս II պապը դատապարտեցին Աբելարի ուսմունքը՝ որպես հերետիկոսություն։

Գրականության պատմության համար առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում Աբելարի և Էլոիզի ողբերգական սիրո պատմությունը, որը Աբելարը նկարագրել է «Իմ աղետալի կյանքի պատմությունը» (Historia Calamitatum) ինքնակենսագրական բնույթի երկում։ Այն արտացոլված է նաև նրանց միջև նամակագրության մեջ։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png