Նիկոլո Պագանինի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox music.png
Նիկոլո Պագանինի

Պագանինիի դիմանկարը (Էժեն Դելակրուա, 1832)
Հիմնական տվյալներ
Մահացել է մայիսի 27, 1840 (57 տարեկան)
Պագանինի, 1819թ. (Դոմինիկ Էնգր)

Նիկկոլո Պագանինի (իտալ.՝ Niccolò (կամ Nicolò) Paganini ) (հոկտեմբերի 27, 1782, Ջենովա, - մայիսի 27, 1840, Նիցցա), Իտալացի ջութակահար, կիթառահար և կոմպոզիտոր։ Իր ժամանակի ամենահայտնի և վիրտուոզ ջութակահարն էր։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Մանկություն[խմբագրել]

Նիկոլոն ծնվել է 1782 թվականին Ջենովա քաղաքում։ Նա Անտոնիո և Թերեզա Պագանինիների վեց երեխաններից երրորդն էր։ Վեց տարեկանից հայրը նրան սովորեցրել է նվագել ջութակ, յոթ տարեկանում նա հիանալի տիրապետում էր գործիքին, իսկ ինը տարեկանում տեղի ունեցավ նրա առաջին համերգը։ 1797 թվականին Պագանինին առաջին անգամ հոր հետ մեկնում է շրջագայությունների։ Երիտասարդ Պագանինին սովորել է տեղացի տարբեր ջութակահարների մոտ, այդ թվում Ջիովաննի Սերվետտոյի և Ջիակոմո Կոստայի մոտ, բայց նրա առաջըթացը գերազանցեց նրանց կարողությունները։ Ինքը՝Պագանինին, երբեք չի նշել, որ սովորել է Սերվետտոյի մոտ, բայց նրա կենսագրաբանները հիշատակում են այդ փաստը [1]: Այնուհետև Պագանինին հոր հետ մեկնեց Պարմա՝ ստանալու լրացուցիչ ցուցումներ Ալեսանդրո Ռոլլայից։ Բայց Պագանինիին լսելուց հետո, Ռոլլան անմիջապես Պագանինիին ուղղորդեց դեպի իր ուսուցիչ Ֆերդինանդ Պաերը և հետո, Պաերի ուսուցիչ՝ Գասպարո Գիրետտիին։ Թեև Պագանինին երկար չմնաց Պաերի և Գիրետտիի հետ, երկուսն էլ ունեցան զգալի ազդեցություն նրա ստեղծագործական ոճում։

Դեռևս երիտասարդ տարիքում նա արդեն գրում է մի շարք ստեղծագործություններ ջութակի համար (չնայած, դրանք չեն պահպանվել), որոնք բավականին բարդ էին, բայց Նիկոլոն հեշտությամբ կատարում էր դրանք: Իր առաջին համերգը Պագանինին ունեցավ 1795թհուլիսի 31-ին Սբ. Ագուստինի թատրոնում: Նրանից հավաքված գումարը նախատեսված էր Պագանինիին Պարմա Ալեսանդրո Ռոլլի[2]ուսման ուղարկելու համար: Համերգային ծրագրում ներառված էր նաև Պագանինիի՝ «Վարացիաներ Կարմանյոլայի թեմաներով» ստեղծագործությունը: Երիտասարդ Պագանինիի այս ստեղծագործությունը չի պահպանվել, բայց Ջենովայի հասարակությունը այն չէր կարող այն չհավանել:

1797 թ-ի սկզբում Պագանինին և նրա հայրը սկսեցին երիտասարդ երաժիշտի առաջին համերգային շրջագայությունը, որն անցնում էր Միլանով, Վոլոնյայով, Ֆլորենցիայով, Պիզայով, Լիվորնոյով: Լիվորնոյում Պագանինին մի քանի համերգ ունեցավ, իսկ մնացած ժամանակը հատկացրեց իր տեխնիկայի զարգացմանը և պարապում էր ինքնուրույն, առանց դասախոսնորի: Շրջագայությունն ընդհատվեց ռազմական գործողությունների պատճառով, Պագանինին վերադարձավ Ջենովա, և շուտով իր ընտանիքի հետ միասին տեղափոխվեց իր հորը պատկանող տուն, որը գտնվում էր Պոլչևարայում: Այստեղ նա զբաղված էր իր կատարողական և կոմպոզիտորական հմտությունների զարգացմամբ: Պագանինին հնարեց և նվագեց դժվարագույն վարժությունները, որոնք նման էին XVII դար-ի ջութակահար Վալտերի կատարած վարժություններին: Նա այդ վարժությունները կատարում էր ժամերով, մինչև լիակատար հյուծվածության հասնելը [3].

Շրջագայություններ[խմբագրել]

Հաջորդող մի քանի տարիներին Պագանինին շրջագայում էր Պարմայի և Ջենովայի շրջակայքով: Չնայած նա շատ հայտնի ու սիրված էր տեղի հասարակության կողմից, այնուամենայնիվ նրա մասին դեռևս չգիտեին Եվրոպայում: Նրա առաջին բեկումնային ելույթը տեղի ունեցավ 1813թ-ին Միլանի Լա Սկալա օպերային թատրոնում: Համերգը հաջողություն բերեց Պագանինիին և նա գրավեց ավելի կոնսերվատիվ ունկնդրի ամբողջ Եվրոպայում: Այնուամենայնիվ, նրա համերգները դեռևս սահմանափակվում էին Իտալիայով:

Նա համաշշխարհային ճանաչում ստացավ Վիեննայից սկսված համերգների շնորհիվ 1828թ-ի օգոստոսին՝ կանգ առնելով յուրաքանչյուր խոշոր եվրապական քաղաքում: Այս շրջագայությանը հաջորդեց ուղևորությունը դեպի Փարիզ և Բրիտանիա: Այստեղ նրա տեխնիկական ունակությունները և դրանք ներկայացնելու նրա մեծ ցանկությունը քննադատության արժանացան: Իր իսկ գրած ստեղծագործությունների հետ մեկտեղ նա նաև հանդիսատեսին էր ներկայացնում ավելի վաղ շրջանի կոմպոզիտորների, ինչպիսին է Ջիովաննի Բատիստա Վիոտտին, ստեղծագործությունները:

1839 թվականի Հոկտեմբերին Պագանինին առողջական չափազանց ծանր վիճակում վերադառնում է իր հայրենի Ջենովա։ Նա մահանում է Նիցցա քաղաքում 1840 թվականի մայիս 27-ին քաղցկեղից։

Պագանինիի ջութակը

Պագանինիի մասին խոսքեր[խմբագրել]

Aquote1.png «Պետք է ուժեղ զգաս, որպեսզի ստիպես զգալ»:

Նիկոլո Պագանինի

Aquote2.png


Aquote1.png Հունգարացի կոմպոզիտոր Ֆերենց Լիստը Պագանինիին անվանել է «տիեզերահռչակ և աննման ջութակահար», իսկ գերմանացի բանաստեղծ Յոհան Վոլֆգանգ Գյոթեն՝ «հրո և ամպրոպի սյուն»:

«Իտալացի կոմպոզիտորների բախտը բերել է, որ երկաթե կամքի տեր Պագանինին չնվիրվեց օպերային, այլապես նա կստվերեր իր բոլոր մրցակիցներին»: Ջոակինո Ռոսսինի, իտալացի կոմպոզիտոր

Aquote2.png


Aquote1.png Պագանինին ունեցել է Ստրադիվարիուսի, Գվարներիի և Ամատիի թանկարժեք ջութակների հավաքածու: Նրա ամենասիրելի ջութակը (վարպետ՝ Գվարների) պահվում է Ջենովայի քաղաքապետարանում՝ ապակե պահարանի մեջ: Այդ ջութակը նվագելու իրավունք է ստանում ջութակահարների՝ Պագանինիի անվան ամենամյա միջազգային մրցույթի հաղթողը:

Նման պատվի է արժանացել նաև ջութակահար Հենրիկ Սմբատյանը, որը 1963 թ-ի մրցույթում ստացել է դիպլոմ:

Aquote2.png


Aquote1.png «Պագանինին պետք է կոմպոզիտորի իր տաղանդը հարգի ավելի, քան վիրտուոզ ջութակահարի իր անսովոր հանճարը»:

Ռոբերտ Շուման, գերմանացի կոմպոզիտոր

Aquote2.png


Ստեղծագործություններ[խմբագրել]

  • 24 կապրիս ջութակ-ի համար, Op.1, 1802—1817 թթ.
    • № 1, մի մաժոր
    • № 2, սի մինոր
    • № 3, մի մինոր
    • № 4, դո մինոր
    • № 5, լյա մինոր
    • № 6, սոլ մինոր
    • № 7, լյա մինոր
    • № 8, մի-բեմոլ մա-որ
    • № 9, մի մաժոր
    • № 10, սոլ մինոր
    • № 11, դո մաժոր
    • № 12, լյա-բեմոլ մաժոր
    • № 13, սի-բեմոլ մաժոր
    • № 14, մի-բեմոլ մաժոր
    • № 15, մի մինոր
    • № 16, սոլ մինոր
    • № 17, մի-բեմոլ մաժոր
    • № 18, դո մաժոր
    • № 19, մի-բեմոլ մաժոր
    • № 20, ռե մաժոր
    • № 21, լյա մաժոր
    • № 22, ֆա մաժոր
    • № 23, մի-բեմոլ մաժոր
    • № 24, լյա մինոր
  • Վեց սոնատ ջութակի և կիթառի համար, Op. 2
    • № 1, լյա մաժոր
    • № 2, դո մաժոր
    • № 3, ռե մինոր
    • № 4, լյա մաժոր
    • № 5, ռե մաժոր
    • № 6, լյա մինոր
  • Վեց սոնատ ջութակի և կիթառի համար Op. 3
    • № 1, լյա մաժոր
    • № 2, սոլ մաժոր
    • № 3, ռե մաժոր
    • № 4, լյա մինոր
    • № 5, լյա մաժոր
    • № 6, մի մինոր
  • 15 քառյակ ջութակի, կիթառի և ալտի և թավջութակի համար, Op. 4
    • № 1, լյա մինոր
    • № 2, դո մաժոր
    • № 3, լյա մաժոր
    • № 4, ռե մաժոր
    • № 5, դո մաժոր
    • № 6, ռե մաժոր
    • № 7, մի մաժոր
    • № 8, լյա մաժոր
    • № 9, ռե մաժոր
    • № 10, լյա մաժոր
    • № 11, սի մաժոր
    • № 12, լյա մինոր
    • № 13, ֆա մինոր
    • № 14, լյա մաժոր
    • № 15, լյա մինոր

Գրականություն[խմբագրել]

Աղբյուրներ[խմբագրել]