Նիլս Հենրիկ Աբել

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
1rightarrow blue.svg Անվան այլ գործածումների համար տես՝ Աբել
Picto Info sciences exactes.png
Նիլս Հենրիկ Աբել
Niels Henrik Abel
Niels Henrik Abel.jpg
Ծնվել է օգոստոսի 5, 1802({{padleft:1802|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:5|2|0}})[1] Q48750?
Մահացել է ապրիլի 6, 1829({{padleft:1829|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:6|2|0}})[1] (26 տարեկանում) Ֆրոլան
Քաղաքացիություն Flag of Norway.svg Նորվեգիա
Գիտական ոլորտ մաթեմատիկոս
Ալմա մատեր Օսլոյի համալսարան
Ստորագրություն
Niels Henrik Abel signature.png

Նիլս Հենրիկ Աբել (նորվ.՝ Niels Henrik Abel, օգոստոսի 5 1802, Ֆիննո - ապրիլի 6 1829, Ֆրոլանդ), նորվեգացի մաթեմատիկոս։ Ծնվել է օգոստոսի 5-ին, Ֆիննոյի կղզում, քահանայի ընտանիքում։ 1821-ին ընդունվել է Օսլոյի համալսարանը։ Դեռևս ուսանողական տարիներին (1824-26) ապացուցել է, որ չորրորդից բարձր աստիճանի հանրահաշվական հավասարումներն ընդհանուր դեպքում անլուծելի են արմատանշաններով, իսկ հավասարումների որոշ տարատեսակներ լուծելի են։ Վերջիններիս հետ կապված խմբերը կոչվում են Աբելյան խմբեր։

Աբելի աշխատանքները մեծ ազդեցություն գործեցին մաթեմատիկայի զարգացման վրա։ Նրանք հանգեցրին մաթեմատիկայի նոր ճյուղերի ստեղծմանը (Գալուայի տեսություն, հանրահաշվական ֆունկցիաների տեսություն), նպաստեցին կոմպլեքս փոփոխականի ֆունկցիաների տեսության համընդհանուր ճանաչմանը, խոր հետք թողեցին ֆունկցիաների միջարկման տեսության, ֆունկցիոնալ հավասարումների տեսության և թվերի տեսության մեջ։ Աբելը մահացել է ապրիլի 6-ին, թոքախտից։ 1908-ին Օսլոյում դրվել է Աբելի հուշարձանը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. 1,0 1,1 Record #118500112 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 26-ին 2014:
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png