Նախիջևանի հայկական տաճարների ցանկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Նախիջևանի մշակութային հուշարձանների տեղադրությունը

Սա Նախիջևանի հայկական եկեղեցիների ցանկ է։ Նախիջևանում կային հայկական ավելի քան 280 վանք և եկեղեցի։[1] Վերջերս կատարված հետազոտությունները ցույց են տվել, որ Նախիջևանի բոլոր հայկական վանքերն ու եկեղեցիները ոչնչացվել են։[2][3][4]

Նախիջևանը պատմականորեն բաժանվում է 5 շրջանների. Գողթն, Երնջակ, Նախիջևան քաղաք, Ճահուկ-Շահապոնք և Շարուր։

Գողթանի շրջան[խմբագրել]

Գողթանի շրջանի հայկական տաճարների թիվը 94 էր։

Անվանում Անվանում Անվանում
Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի, Որդուար Սուրբ Երրորդություն, Ագուլիս Սուրբ Նշան, Ագուլիս
Մեծ Աստվածածին, Ագուլիս Սուրբ Թովմա առաքյալ վանք, Վերին Ագուլիս Սուրբ Ստեփանոս, Վերին Ագուլիս
Սուրբ Քրիստափոր, Վերին Ագուլիս Սուրբ Շմավոն, Վերին Ագուլիս Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ, Վերին Ագուլիս
Սուրբ Հակոբ, Վերին Ագուլիս Սուրբ Թովմա վանք, Վանանդ Սուրբ Հովհաննես, Բերդակ
Սուրբ Աստվածածին, Տանակերտ Սուրբ Ստեփանոս, Քաղաքիկ Սուրբ Խաչ, Նունիս
Սուրբ Ստեփանոս վանք, Մծղուն Սուրբ Աստվածածին, Ցղնա Սուրբ Սարգիս, Ցղնա
Սուրբ Աստվածածին, Ռամիս Սուրբ Աստվածածին, Դեր Սուրբ Հակոբ, Փառակա
Սուրբ Շմավոն, Փառակա Սուրբ Ստեփանոս, Նավիշ Սուրբ Ստեփանոս, Շրջու
Սուրբ Նշան Անապատ, Բիստ Սուրբ Աստվածածին, Բիստ Սուրբ Ստեփանոս, Ողոհի
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի, Մեսրոպավան Սուրբ Աստվածածին, Խուրս Սուրբ Թարգմանչաց վանք, Նորակերտ
Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Ստեփանոս Սուրբ Հռիփսիմե
Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Կարապետ Սուրբ Հակոբ (Սուրբ Ստեփանոս)
Սինեական Անապատ կամ Սուրբ Հովհաննես Սուրբ Ստեփանոս “Սրբավայր” մատուռ եկեղեցի
Սուրբ Սարգիս մատուռ եկեղեցի Սուրբ Մինաս մատուռ եկեղեցի Սուրբ Կումսի կամ Ամենափրկիչ
Սուրբ Մինաս Փոքր Աստվածածին կամ Կուսաստան Սուրբ Թեոդորոս (Թևան-Թորոս)
Սուրբ Հռիփսիմե Սուրբ Մինաս Սուրբ Խորան
Սուրբ Հակոբ Սուրբ Կարապետ Սուրբ Աստվածածին
Սուրբ Խաչ կամ Անձրևաբեր Սուրբ Լուսիկ մատուռ Սուրբ Աստվածածին
Սուրբ Գևորգ Սուրբ Հակոբ Սուրբ Ստեփանոս
Սուրբ Աստվածածին մատուռ եկեղեցի Սուրբ Սարգիս մատուռ եկեղեցի Սուրբ Աստվածածին
Սուրբ Գևորգ Սուրբ Առաքյալ Սուրբ Մինաս
Սուրբ Գևորգ Սուրբ Նշան Սուրբ Հիսուս
Սուրբ Կարապետ Սուրբ Հակոբ Սուրբ Սարգիս
Սուրբ Կարապետ մատուռ եկեղեցի Սուրբ Սարգիս վանք Սուրբ Սարգիս մատուռ եկեղեցի
Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Կարապետ
Սուրբ Հակոբ Սուրբ Քրիստափոր Սուրբ Նշան
Սուրբ Գևորգ կամ Ձորավանք Անապատ Սուրբ Ստեփանոս վանք Սուրբ Աստվածածին
Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Թովմա վանք Սուրբ Սարգիս
Սուրբ Կարապետ մատուռ եկեղեցի Սուրբ Խաչ կամ Հռիփսիմե Սուրբ Կարապետ
Սուրբ Հռիփսիմե մատուռ եկեղեցի Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Գայանե մատուռ
Սարի Սուրբ Նշան մատուռ եկեղեցի Սուրբ Սարգիս Սուրբ Կարապետ

Երնջակ[խմբագրել]

Երնջակի շրջանի հայկական տաճարների թիվը 68 էր։

Անվանում Անվանում Անվանում
Սուրբ Գրիգոր, Գաղ Սուրբ Հակոբ, Շոռոթ Սուրբ Գրիգոր, Շոռոթ
Սուրբ Աստվածածին, Շոռոթ Սուրբ Ստեփանոս, Փորադատ Սուրբ Հակոբ, Ներքին Անկուզիք
Սուրբ Սարգիս, Միջին Անկուզիք Սուրբ Գևորգ, Ջուղա Սուրբ Քրիստոս Ամենափրկիչ վանք, Ջուղա
Պոմբոլոզ Ժամ, Ջուղա Սուրբ Կարապետ, Ապրակունիք Սուրբ Աստվածածին, Կռնա
Սուրբ Աստվածածին, Նորաշեն Սուրբ Ամենափրկիչ, Շահկերտ Սուրբ Աստվածածին
Սուրբ Հռիփսիմե կամ Նահատակ Սուրբ Գայանե Սուրբ Անապատ վանք
Սուրբ Եղիա մատուռ Սուրբ Սարգիս մատուռ եկեղեցի Սուրբ Նշան
Սուրբ Եղիա Մարգարե մատուռ Սուրբ Սարգիս մատուռ Սուրբ Գեղարդ
Սուրբ Ստեփանոս Սուրբ Թադևոս Սուրբ Կարապետ
Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Գևորգ Սուրբ Եղիա մատուռ
Սուրբ Հովհաննես մատուռ Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Աստվածածին
Սուրբ Կարապետ Սուրբ Հակոբ Սուրբ Գևորգ
Սուրբ Հովհաննես Հրեշտակապետաց Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Աստվածածին
Սուրբ Պողոս-Պետրոս Սուրբ Գևորգ Սուրբ Հռիփիսմե վանք
Սուրբ Հովհաննես Սուրբ Կարապետ մատուռ Սուրբ Սարգիս
Սուրբ Խաչ վանք Սուրբ Աստվածածին մատուռ եկեղեցի Սուրբ Գևորգ
Սուրբ Ստեփանոս Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Հակոբ
Ամենայն Սրբոց վանք Սուրբ Հովհաննես Սուրբ Գևորգ
Սուրբ Գևորգ վանք Սուրբ Հովհաննես Սուրբ Ստեփանոս
Սուրբ Հովհաննես Սուրբ Հովհաննես Սուրբ Աստվածածին
Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Քրիստափոր Սուրբ Ստեփանոս
Սուրբ Հակոբ Սուրբ Կարապետ Սուրբ Գրիգոր
Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Ստեփանոս Սուրբ Կարապետ

Նախիջևան քաղաք[խմբագրել]

Նախիջևան քաղաքի գավառի հայկական տաճարների թիվը 34 էր։

Անվանում Անվանում Անվանում
Սուրբ Ստեփանոս կամ Կարմիր Վանք, Աստապատ Սուրբ Վարդան, Աստապատ Սուրբ Մինաս, Եմխանա
Սուրբ Հովհաննես, Տամբատ Սուրբ Հովհաննես, Հաջիվար Սուրբ Երրորդություն, Նախիջևան քաղաք
Սուրբ Գևորգ, Նախիջևան քաղաք Սուրբ Աստվածածին, Ալիպատ Սուրբ Աստվածածին, Շմրթա
Սուրբ Հռիփսիմե, Քյուլթափա Սուրբ Գրիգոր, Ազնաբերդ Սուրբ Հակոբ, Ազնաբերդ
Սուրբ Թովմա, Ազնաբերդ Սուրբ Հովհաննես, Ազնաբյուրդ Սուրբ Կարապետ
Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Գևորգ Սուրբ Պողոս-Պետրոս
Սուրբ Հովհաննես Սուրբ Հովհաննես Սուրբ Աստվածածին
Սուրբ Ստեփանոս Սուրբ Գևորգ Սուրբ Աստվածածին
Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Հռիփսիմե Սուրբ Գևորգ
Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Սարգիս Սուրբ Աստվածածին
Սուրբ Սարգիս Սուրբ Հակոբ Սուրբ Աստվածածին
Սուրբ Աստվածածին

Ճահուկ-Շահապոնք[խմբագրել]

Ճահուկ-Շահապոնքի հայկական տաճարների թիվը 71 էր։

Անվանում Անվանում Անվանում
Սուրբ Գրիգոր, Քեոլք Սուրբ Խաչ, Ագարակ Սուրբ Երրորդություն, Նորս
Սուրբ Աստվածածին, Կզաձոր Սուրբ Գրիգոր, Գոմեր Սուրբ Նշան կամ Հազարաբյուրաց, Կուքի
Սուրբ Աստվածածին, Օտսոպ Սուրբ Ստեփանոս, Օտսոպ Սուրբ Խաչ վանք, Շամեն
Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի, Ճահուկ Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Խաչ
Սուրբ Հովհաննես Սուրբ Մինաս Սուրբ Աստվածածին
Սուրբ Հակոբ Սուրբ Հովհաննես Սուրբ Կարապետ
Սուրբ Գրիգոր Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Հովհաննես
Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Ստեփանոս Սուրբ Սարգիս
Սուրբ Արջակապ Սուրբ Ստեփանոս մատուռ Սուրբ Գրիգոր
Սուրբ Հակոբ Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Խաչ կամ Գույութ վանք
Թուխ Մանուկ մատուռ Ձիառատ մատուռ Սուրբ Երրորդություն (Կապույտ Խաչ) մատուռ
Սուրբ Կարապետ Հովվահայր մատուռ Սուրբ Սարգիս մատուռ եկեղեցի
Սուրբ Մարտիրոս “Հազարափրկիչ” վանք Սուրբ Գրիգոր Սուրբ Աստվածածին
Անապատ մատուռ Սուրբ Կարապետ մատուռ Կապույտ Խաչ մատուռ
Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Գրիգոր Սուրբ Ստեփանոս
Սուրբ Աստվածածին Կույս Վառվառա մատուռ Կարկարայի մատուռ
Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Գրիգոր Սուրբ Հակոբ
Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Գրիգոր Սուրբ Ստեփանոս
Սուրբ Վարդան Սուրբ Սարգիս Սուրբ Աստվածածին
Սուրբ Շողակաթ Սուրբ Կարապետ մատուռ եկեղեցի Սուրբ Սարգիս
Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Գրիգոր
Սուրբ Կարապետ Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Հովհաննես
Սուրբ Նահատակ Սուրբ Գրիգոր Սուրբ Հռիփսիմե մատուռ
Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Աստվածածին

Շարուր[խմբագրել]

Շարուրի հայկական տաճարների թիվը 17 էր։

Անվանում Անվանում Անվանում
Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Կարապետ Սուրբ Հովհաննես
Սուրբ Սարգիս Սուրբ Գրիգոր Սուրբ Աստվածածին
Սուրբ Մինաս Սուրբ Հովհաննես Սուրբ Աստվածածին
Սուրբ Սարգիս Սուրբ Ստեփանոս Սուրբ Պետրոս
Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Հակոբ Սուրբ Սարգիս
Սուրբ Աստվածածին Սուրբ Աստվածածին

Տես նաև[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Նախիջևանի մշակութային պատմությունը
  2. Նախիջևանի և Ջուղայի ողջ հայկական մշակութային հուշարձանների ժառանգությունը Պառլամենտական խումբ Շվեյցարիա-Հայաստան (խմ.), Բեռն, 2006. էջեր 6 & 7. Քաղվածք էջ 7-ից. "Ջուղայի ոչնչացումը յուրօրինակ չէ իր տեսակի մեջ Նախիջևանում. ...մենք հայտնաբերեցինք, որ ողջ Նախիջևանում կառավարության կողմից իրականացվում են այդպիսի ոչնչացումներ ":
  3. Սկոտսմենը ցանկանում է ապացուցել, որ Ադրբեջանի կառավարությունն է իրականացնում մշակութային ժառանգության ոչնչացումը, Գայանե Մկրտչյան, Հայաստանը Հիմա, 2-ը սեպտեմբերի 2005 թ.: http://www.armenianow.com/features/5782/monumental_effort_scotsman_wants_t Quote: "Ադրբեջանում կառավարության կողմից իրականացվում է մշակութային հուշարձանների ոչնչացում։
  4. L'Azerbaïdjan face au désastre culturel: L'Unesco reste impuissante face à la nouvelle campagne que mène le gouvernement azéri pour effacer toute trace de la culture arménienne sur son sol Սիլվային Բեսսոն, Le Temps, 4-ը նոյեմբերի, 2006 թ.: [1]
  • Արգամ Այվազյան։ "Նախիջևան-Պատկերացույց (Հուշարձանների քարտեզ)" ISBN 978-99930-4-757-5, Երևան 2007