Նախիջևանի հայկական տաճարների ցանկ
Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
 |
Սա սպասարկու ցանկ է հարակից հոդվածների վրա աշխատանքը համաձայնեցնելու համար: Զգուշացումը չի դրվում հիմնական տեղեկատու ցանկերում և գլոսսարիումներում: |
Սա Նախիջևանի հայկական եկեղեցիների ցանկ է: Նախիջևանում կային հայկական ավելի քան 280 վանք և եկեղեցի:[1] Վերջերս կատարված հետազոտությունները ցույց են տվել, որ Նախիջևանի բոլոր հայկական վանքերն ու եկեղեցիները ոչնչացվել են:[2][3][4]
Նախիջևանը պատմականորեն բաժանվում է 5 շրջանների. Գողթն, Երնջակ, Նախիջևան քաղաք, Ճահուկ-Շահապոնք և Շարուր:
Բովանդակություն |
Գողթանի շրջան [խմբագրել]
Գողթանի շրջանի հայկական տաճարների թիվը 94 էր:
| Անվանում | Անվանում | Անվանում |
|---|---|---|
| Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի, Որդուար | Սուրբ Երրորդություն, Ագուլիս | Սուրբ Նշան, Ագուլիս |
| Մեծ Աստվածածին, Ագուլիս | Սուրբ Թովմա առաքյալ վանք, Վերին Ագուլիս | Սուրբ Ստեփանոս, Վերին Ագուլիս |
| Սուրբ Քրիստափոր, Վերին Ագուլիս | Սուրբ Շմավոն, Վերին Ագուլիս | Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ, Վերին Ագուլիս |
| Սուրբ Հակոբ, Վերին Ագուլիս | Սուրբ Թովմա վանք, Վանանդ | Սուրբ Հովհաննես, Բերդակ |
| Սուրբ Աստվածածին, Տանակերտ | Սուրբ Ստեփանոս, Քաղաքիկ | Սուրբ Խաչ, Նունիս |
| Սուրբ Ստեփանոս վանք, Մծղուն | Սուրբ Աստվածածին, Ցղնա | Սուրբ Սարգիս, Ցղնա |
| Սուրբ Աստվածածին, Ռամիս | Սուրբ Աստվածածին, Դեր | Սուրբ Հակոբ, Փառակա |
| Սուրբ Շմավոն, Փառակա | Սուրբ Ստեփանոս, Նավիշ | Սուրբ Ստեփանոս, Շրջու |
| Սուրբ Նշան Անապատ, Բիստ | Սուրբ Աստվածածին, Բիստ | Սուրբ Ստեփանոս, Ողոհի |
| Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի, Մեսրոպավան | Սուրբ Աստվածածին, Խուրս | Սուրբ Թարգմանչաց վանք, Նորակերտ |
| Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Ստեփանոս | Սուրբ Հռիփսիմե |
| Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Կարապետ | Սուրբ Հակոբ (Սուրբ Ստեփանոս) |
| Սինեական Անապատ կամ Սուրբ Հովհաննես | Սուրբ Ստեփանոս | “Սրբավայր” մատուռ եկեղեցի |
| Սուրբ Սարգիս մատուռ եկեղեցի | Սուրբ Մինաս մատուռ եկեղեցի | Սուրբ Կումսի կամ Ամենափրկիչ |
| Սուրբ Մինաս | Փոքր Աստվածածին կամ Կուսաստան | Սուրբ Թեոդորոս (Թևան-Թորոս) |
| Սուրբ Հռիփսիմե | Սուրբ Մինաս | Սուրբ Խորան |
| Սուրբ Հակոբ | Սուրբ Կարապետ | Սուրբ Աստվածածին |
| Սուրբ Խաչ կամ Անձրևաբեր | Սուրբ Լուսիկ մատուռ | Սուրբ Աստվածածին |
| Սուրբ Գևորգ | Սուրբ Հակոբ | Սուրբ Ստեփանոս |
| Սուրբ Աստվածածին մատուռ եկեղեցի | Սուրբ Սարգիս մատուռ եկեղեցի | Սուրբ Աստվածածին |
| Սուրբ Գևորգ | Սուրբ Առաքյալ | Սուրբ Մինաս |
| Սուրբ Գևորգ | Սուրբ Նշան | Սուրբ Հիսուս |
| Սուրբ Կարապետ | Սուրբ Հակոբ | Սուրբ Սարգիս |
| Սուրբ Կարապետ մատուռ եկեղեցի | Սուրբ Սարգիս վանք | Սուրբ Սարգիս մատուռ եկեղեցի |
| Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Կարապետ |
| Սուրբ Հակոբ | Սուրբ Քրիստափոր | Սուրբ Նշան |
| Սուրբ Գևորգ կամ Ձորավանք Անապատ | Սուրբ Ստեփանոս վանք | Սուրբ Աստվածածին |
| Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Թովմա վանք | Սուրբ Սարգիս |
| Սուրբ Կարապետ մատուռ եկեղեցի | Սուրբ Խաչ կամ Հռիփսիմե | Սուրբ Կարապետ |
| Սուրբ Հռիփսիմե մատուռ եկեղեցի | Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Գայանե մատուռ |
| Սարի Սուրբ Նշան մատուռ եկեղեցի | Սուրբ Սարգիս | Սուրբ Կարապետ |
Երնջակ [խմբագրել]
Երնջակի շրջանի հայկական տաճարների թիվը 68 էր:
| Անվանում | Անվանում | Անվանում |
|---|---|---|
| Սուրբ Գրիգոր, Գաղ | Սուրբ Հակոբ, Շոռոթ | Սուրբ Գրիգոր, Շոռոթ |
| Սուրբ Աստվածածին, Շոռոթ | Սուրբ Ստեփանոս, Փորադատ | Սուրբ Հակոբ, Ներքին Անկուզիք |
| Սուրբ Սարգիս, Միջին Անկուզիք | Սուրբ Գևորգ, Ջուղա | Սուրբ Քրիստոս Ամենափրկիչ վանք, Ջուղա |
| Պոմբոլոզ Ժամ, Ջուղա | Սուրբ Կարապետ, Ապրակունիք | Սուրբ Աստվածածին, Կռնա |
| Սուրբ Աստվածածին, Նորաշեն | Սուրբ Ամենափրկիչ, Շահկերտ | Սուրբ Աստվածածին |
| Սուրբ Հռիփսիմե կամ Նահատակ | Սուրբ Գայանե | Սուրբ Անապատ վանք |
| Սուրբ Եղիա մատուռ | Սուրբ Սարգիս մատուռ եկեղեցի | Սուրբ Նշան |
| Սուրբ Եղիա Մարգարե մատուռ | Սուրբ Սարգիս մատուռ | Սուրբ Գեղարդ |
| Սուրբ Ստեփանոս | Սուրբ Թադևոս | Սուրբ Կարապետ |
| Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Գևորգ | Սուրբ Եղիա մատուռ |
| Սուրբ Հովհաննես մատուռ | Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Աստվածածին |
| Սուրբ Կարապետ | Սուրբ Հակոբ | Սուրբ Գևորգ |
| Սուրբ Հովհաննես Հրեշտակապետաց | Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Աստվածածին |
| Սուրբ Պողոս-Պետրոս | Սուրբ Գևորգ | Սուրբ Հռիփիսմե վանք |
| Սուրբ Հովհաննես | Սուրբ Կարապետ մատուռ | Սուրբ Սարգիս |
| Սուրբ Խաչ վանք | Սուրբ Աստվածածին մատուռ եկեղեցի | Սուրբ Գևորգ |
| Սուրբ Ստեփանոս | Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Հակոբ |
| Ամենայն Սրբոց վանք | Սուրբ Հովհաննես | Սուրբ Գևորգ |
| Սուրբ Գևորգ վանք | Սուրբ Հովհաննես | Սուրբ Ստեփանոս |
| Սուրբ Հովհաննես | Սուրբ Հովհաննես | Սուրբ Աստվածածին |
| Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Քրիստափոր | Սուրբ Ստեփանոս |
| Սուրբ Հակոբ | Սուրբ Կարապետ | Սուրբ Գրիգոր |
| Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Ստեփանոս | Սուրբ Կարապետ |
Նախիջևան քաղաք [խմբագրել]
Նախիջևան քաղաքի գավառի հայկական տաճարների թիվը 34 էր:
| Անվանում | Անվանում | Անվանում |
|---|---|---|
| Սուրբ Ստեփանոս կամ Կարմիր Վանք, Աստապատ | Սուրբ Վարդան, Աստապատ | Սուրբ Մինաս, Եմխանա |
| Սուրբ Հովհաննես, Տամբատ | Սուրբ Հովհաննես, Հաջիվար | Սուրբ Երրորդություն, Նախիջևան քաղաք |
| Սուրբ Գևորգ, Նախիջևան քաղաք | Սուրբ Աստվածածին, Ալիպատ | Սուրբ Աստվածածին, Շմրթա |
| Սուրբ Հռիփսիմե, Քյուլթափա | Սուրբ Գրիգոր, Ազնաբերդ | Սուրբ Հակոբ, Ազնաբերդ |
| Սուրբ Թովմա, Ազնաբերդ | Սուրբ Հովհաննես, Ազնաբյուրդ | Սուրբ Կարապետ |
| Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Գևորգ | Սուրբ Պողոս-Պետրոս |
| Սուրբ Հովհաննես | Սուրբ Հովհաննես | Սուրբ Աստվածածին |
| Սուրբ Ստեփանոս | Սուրբ Գևորգ | Սուրբ Աստվածածին |
| Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Հռիփսիմե | Սուրբ Գևորգ |
| Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Սարգիս | Սուրբ Աստվածածին |
| Սուրբ Սարգիս | Սուրբ Հակոբ | Սուրբ Աստվածածին |
| Սուրբ Աստվածածին |
Ճահուկ-Շահապոնք [խմբագրել]
Ճահուկ-Շահապոնքի հայկական տաճարների թիվը 71 էր:
| Անվանում | Անվանում | Անվանում |
|---|---|---|
| Սուրբ Գրիգոր, Քեոլք | Սուրբ Խաչ, Ագարակ | Սուրբ Երրորդություն, Նորս |
| Սուրբ Աստվածածին, Կզաձոր | Սուրբ Գրիգոր, Գոմեր | Սուրբ Նշան կամ Հազարաբյուրաց, Կուքի |
| Սուրբ Աստվածածին, Օտսոպ | Սուրբ Ստեփանոս, Օտսոպ | Սուրբ Խաչ վանք, Շամեն |
| Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի, Ճահուկ | Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Խաչ |
| Սուրբ Հովհաննես | Սուրբ Մինաս | Սուրբ Աստվածածին |
| Սուրբ Հակոբ | Սուրբ Հովհաննես | Սուրբ Կարապետ |
| Սուրբ Գրիգոր | Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Հովհաննես |
| Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Ստեփանոս | Սուրբ Սարգիս |
| Սուրբ Արջակապ | Սուրբ Ստեփանոս մատուռ | Սուրբ Գրիգոր |
| Սուրբ Հակոբ | Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Խաչ կամ Գույութ վանք |
| Թուխ Մանուկ մատուռ | Ձիառատ մատուռ | Սուրբ Երրորդություն (Կապույտ Խաչ) մատուռ |
| Սուրբ Կարապետ | Հովվահայր մատուռ | Սուրբ Սարգիս մատուռ եկեղեցի |
| Սուրբ Մարտիրոս “Հազարափրկիչ” վանք | Սուրբ Գրիգոր | Սուրբ Աստվածածին |
| Անապատ մատուռ | Սուրբ Կարապետ մատուռ | Կապույտ Խաչ մատուռ |
| Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Գրիգոր | Սուրբ Ստեփանոս |
| Սուրբ Աստվածածին | Կույս Վառվառա մատուռ | Կարկարայի մատուռ |
| Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Գրիգոր | Սուրբ Հակոբ |
| Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Գրիգոր | Սուրբ Ստեփանոս |
| Սուրբ Վարդան | Սուրբ Սարգիս | Սուրբ Աստվածածին |
| Սուրբ Շողակաթ | Սուրբ Կարապետ մատուռ եկեղեցի | Սուրբ Սարգիս |
| Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Գրիգոր |
| Սուրբ Կարապետ | Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Հովհաննես |
| Սուրբ Նահատակ | Սուրբ Գրիգոր | Սուրբ Հռիփսիմե մատուռ |
| Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Աստվածածին |
Շարուր [խմբագրել]
Շարուրի հայկական տաճարների թիվը 17 էր:
| Անվանում | Անվանում | Անվանում |
|---|---|---|
| Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Կարապետ | Սուրբ Հովհաննես |
| Սուրբ Սարգիս | Սուրբ Գրիգոր | Սուրբ Աստվածածին |
| Սուրբ Մինաս | Սուրբ Հովհաննես | Սուրբ Աստվածածին |
| Սուրբ Սարգիս | Սուրբ Ստեփանոս | Սուրբ Պետրոս |
| Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Հակոբ | Սուրբ Սարգիս |
| Սուրբ Աստվածածին | Սուրբ Աստվածածին |
Տես նաև [խմբագրել]
Ծանոթագրություններ [խմբագրել]
- ↑ Նախիջևանի մշակութային պատմությունը
- ↑ Նախիջևանի և Ջուղայի ողջ հայկական մշակութային հուշարձանների ժառանգությունը Պառլամենտական խումբ Շվեյցարիա-Հայաստան (խմ.), Բեռն, 2006. էջեր 6 & 7. Քաղվածք էջ 7-ից. "Ջուղայի ոչնչացումը յուրօրինակ չէ իր տեսակի մեջ Նախիջևանում. ...մենք հայտնաբերեցինք, որ ողջ Նախիջևանում կառավարության կողմից իրականացվում են այդպիսի ոչնչացումներ ":
- ↑ Սկոտսմենը ցանկանում է ապացուցել, որ Ադրբեջանի կառավարությունն է իրականացնում մշակութային ժառանգության ոչնչացումը, Գայանե Մկրտչյան, Հայաստանը Հիմա, 2-ը սեպտեմբերի 2005 թ.: http://www.armenianow.com/features/5782/monumental_effort_scotsman_wants_t Quote: "Ադրբեջանում կառավարության կողմից իրականացվում է մշակութային հուշարձանների ոչնչացում:
- ↑ L'Azerbaïdjan face au désastre culturel: L'Unesco reste impuissante face à la nouvelle campagne que mène le gouvernement azéri pour effacer toute trace de la culture arménienne sur son sol Սիլվային Բեսսոն, Le Temps, 4-ը նոյեմբերի, 2006 թ.: [1]
- Արգամ Այվազյան: "Նախիջևան-Պատկերացույց (Հուշարձանների քարտեզ)" ISBN 978-99930-4-757-5, Երևան 2007
