Յագնոբացիներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Յագնոբացիներ
11Yagnobi people.jpg
Յագնոբացի երեխաները։
Ընդհանուր քանակ

5 — 13,5 հազար

Բնակեցում
Տաջիկստան Տաջիկստան
Լեզու(ներ)
Յարնոբերեն, տաջիկերեն
Հավատք(ներ)
Սուննի իսլամ
Բարեկամական էթնիկ խմբեր
Օսեր
Յագնոբացիների տարաբնակեցումը Տաջիկստանում։ Կուռ կարմիրով պատկերված է յագնոբացիների հայրենիքը՝ Յագնոբ գետի հովիտը։

Յագնոբացիներ (յագն․՝ йағнобӣ)՝ փոքրաթիվ իրանալեզու ժողովուրդ, որը բնակվում է Տաջիկստանում և համարվում է տեղի ազգային փոքրամասնություն։

Բնակեցման շրջաններ[խմբագրել]

Յագնոբացիների պատմական բնակեցման տարածաշրջանը համարվում է Յագնոբ (տաջ․՝ Яғноб) գետի հովիտը։ Այս տարածքը գտնվում է Սոգդիյան մարզի հարավային հատվածում։ 1970—1971 թվականներին մոտ 4000 յագնոբացիներ ստիպողաբար տեղահանվեցին Զաֆարաբադի և Վարզոբյան շրջաններ։ Պատճառն «երկրաշարժային գոտու վտանգավորությունն էր», սակայն իրականում ուղղակի պետք էին աշխատողներ այդ տարածքում բամբակը աճեցնելու համար։ Շատերը հաստատվեցին նաև մայրաքաղաք Դուշանբեում, մի մասն էլ վերադարձավ իրենց հայրենի վայրը։

Լեզու[խմբագրել]

Յագնոբերենը սոգդիերենի (այդ լեզվի արևելյան բարբառներից մեկի) միակ «կենդանի» մնացած ճյուղն է, որը փրկվել է պարսկերենի կործանիչ ազդեցությունից մի հեռավոր լեռնային հովտում։ Այսօրվա դրությամբ յագնոբերենի ամենամոտիկ բարեկամական լեզուն հանդիսանում է օսերենը, որը նույնպես պատկանում է իրանական լեզուների հյուսիս–արևելյան ենթաճյուղին։ Հիշեցնենք, որ տեղի պետական լեզուն հանդիսացող տաջիկերենը պատկանում է հարավ–արևմտյան ենթաճյուղին։ Այնուամենայնիվ, յագնոբերենի և օսերենի նախահայրեր հանդիսացող լեզուները մեր դարաշրջանից ի վեր հանդես էին գալիս որպես առանձին լեզուներ, և համաժամանակյա մակարդակի վրա այս լեզուները բավականին տարբերվում են միմյանցից։ Գրեթե բոլոր յագնոբացիներն երկլեզու են՝ յագնոբերենից բացի օգտագործվում է նաև տաջիկերենը, որով վարում են դասընթացները և սովորում են դպրոցում։ Տաջիկերենն ունեցել է և շարունակում է ունենալ մեծ ազդեցություն յագնոբացիների լեզվի վրա, հիմնականում ազդելով բառապաշարի վրա։ Այսօրվա դրությամբ այս փոքր ազգը մեծամասնությամբ ձուլվել է տաջիկական միջավայրում։

Քանակություն[խմբագրել]

Քանակությունը մոտ 5 հազար մարդ է, որոնք 2000 թվականի մարդահամարով արձանագրվել էին որպես տաջիկներ։ Այլ տվյալների համաձայն, յագնոբացիներն հասնում են 13,5 հազարի, որոնցից 6,6 հազարը ապրում է Զաֆարաբադի շրջանում, 3,5 հազարը՝ Դուշանբեում, 1,3 հազարը՝ Վարզոբյան շրջանում (Վերին Վարզոբում), 1,1 հազարը՝ Գիսարյան շրջանում, 0,7 հազարը՝ Խաթլոնի նահանգի սահմանագլխին՝ Ռուդակիում և Խուռոսոնյան շրջանում։ Միայն 300 յագնոբացի է բնակվում իրենց հայրենիքը հանդիսացող Յագնոբ գետի հովտում։

Հիմնական զբաղմունքները[խմբագրել]

Հիմնական զբաղմունքներն են հողագործությունն ու անասնապահությունը։

Կրոն[խմբագրել]

Հավատացյալները սուննի իսլամի հետևորդներ են։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Տես նաև[խմբագրել]