Մոդալ տրամաբանություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Մոդալ տրամաբանություն, տրամաբանության բաժին, որն ուսումնասիրում է «անհրաժեշտության» և «հնարավորության» տրամաբանական կատեգորիաները։ Մոդալ տրամաբանությունում ուսումնասիրվում են իրական, հատկապես, անհրաժեշտ և հավանական դատողությունները։ Մոդալ տրամաբանության արդի ձևայնացված համակարգերում անհրաժեշտ և հավանական դատողությունները կազմվում են \Box և \Diamond տրամաբանական գործողությունների միջոցով, որոնց օգնությամբ, կամայական A բանաձևից ելնելով թույլատրվում է կազմել \Box A («անհրաժեշտ է A») և \Diamond A («հնարավոր է A») բանաձևերը։ Մոդալ տրամաբանության հիմնական համակարգերում այս գործողությունները արտահայտվում են միմյանց միջոցով, հետևյալ առնչությունների օգնությամբ՝ \urcorner \Diamond A \equiv \Box \urcorner AA-ն հնարավոր չէ այն և միայն այն դեպքում, եթե նրա բացասումը անհրաժեշտ է»), \urcorner \Box A \equiv \Diamond \urcorner AA-ն անհրաժեշտ չէ այն և միայն այն դեպքում, եթե նրա բացասումը հնարավոր է»), որոնք նման են Օ․ դը Մորգանի օրենքներին։ Մոդալ տրամաբանության հիմնական գործողությունները կարելի է մեկնաբանել բազմարժեք տրամաբանության տերմիններով։ Մոդալ տրամաբանության որոշ համակարգեր առնչվում են կոնստրուկտիվ տրամաբանությանը։ Մոդալ տրամաբանության առաջին օրինաչափությունները բացահայտել են Արիստոտելը, Թեոֆրաստեսը ու Եվդեմոսը։ Մոդալ տրամաբանության ստեղծման և ձևայնացման գործում մեծ ավանդ են ներդրել ամերիկացի տրամաբան Կ․ Լյուիսը և գերմանացի տրամաբան Մ․ Կրիպկեն։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Հայկական սովետական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png