Մանիտոբա (նահանգ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Մանիթոբա (նահանգ)ից)
1rightarrow blue.svg Անվան այլ գործածումների համար տես՝ Մանիտոբա
Picto infobox map.png
Մանիտոբա
Manitoba
Դրոշ
Flag of Manitoba.svg
Երկիր Կանադա Կանադա (պ)
Վարչկենտրոն Վիննիպեգ (քաղաք)
Հիմնական լեզու անգլերեն
Բնակչություն (2012)
1 267 003 (5֊րդ տեղ)
Խտություն 1,96 մարդ/կմ²
Տարածք 647 797 կմ² (8֊րդ տեղ)
Մանիտոբա վարչական միավորը երկրի քարտեզին
Մանիտոբա վարչական միավորի քարտեզը
Ժամային գոտի UTC−6
ISO 3166-2 կոդ CA-MB
Փոստային ինդեքսներ MB
Վիքիպահեստում Commons-logo.svg Manitoba


Մանիտոբա (անգլ.՝ Manitoba, ՄՖԱ՝ [ˌmænɨˈtoʊbə]), կանադական նահանգ, որը գտնվում է երկրի կենտրոնական հատվածում, Կանադական Պրերիաների տարածքում։ Տարածքը` 650,1 հազար կմ քառակուսի։ Վարչական կենտրոնը` Վինիպեգ։ Նահանգը հիմնականում հարթավայրային է, նրա տարածքում հաշվվում է ավելի քան 110 հազար լիճ։ Մանիտոբային բնորոշ է մայրցամաքային կլիման։

Նահանգում բնակվում է ավելի քան 1 200 000 մարդ։ Տնտեսության հիմնական ոլորտն է համարվում գյուղատնտեսությունը։ Բացի այդ, նահանգում զարգացած է տրանսպորտը, լեռնաարդյունաբերությունը և մշակող արդյունաբերությունը, անտառային տնտեսությունը, էներգետիկան և տուրիզմը։

Մորթավաճառները առաջին անգամ այստեղ են ժամանել 17-րդ դարի վերջերին։ Հիմնական բնակեցումը տեղի է ունեցել 19-րդ դարի վերջին երեք տասնամյակներին։ 1870 թվականին Ռեդ Ռիվերի ապստամբությունից հետո Մանիտոբան դարձել է Կանադայի նահանգ։

1919 թվականին Վիննիպեգում անցել է համընդհանուր գործադուլ։ Ծանր տնտեսական իրավիճակը Մեծ ճգնաժամի ժամանակ հանգեցրել է նահանգի գլխավոր քաղաքական կուսակցություններից մեկի՝ Մանիտոբայի Նոր դեմոկրատական կուսակցության ստեղծմանը։ Մանիտոբայի մայրաքաղաքն է Վիննիպեգը։ Այստեղ են գտնվում նահանգային կառավարությունը, Օրենսդիր ժողովը, Վերաքննիչ դատարանը։ Քաղաքը նահանգի ամենախոշոր քաղաքն է, այնտեղ բնակվում է ավելի քան 630 հազար մարդ։

Աշխարհագրություն[խմբագրել]

Մանիտոբայի քարտեզն անգլերենով

Մանիտոբան արևելքում սահմանակցում է Օնտարիո, արևմուտքում՝ Սասկաչևան նահանգների, հյուսիսում՝ Նունավուտ և Հյուսիսարևմտյան տարածքների հետ, ինչպես նաև հարավում սահմանակցում է ամերիկյան Հյուսիսային Դակոտա և Մինեսոտա նահանգների հետ, իսկ հյուսիս-արևելքում ողողվում է Հուդզոնի ծոցի կողմից։

Հիդրոգրաֆիա[խմբագրել]

Նահանգը Հուդզոնի ծոցով ունի ծովային առափնյա գիծ, ավելի քան 110 հազար լճեր զբաղեցնում են տարածքի 15,6 %-ը կամ մակերևույթի 101 593 կմ²[1]։ Մանիտոբայի հիմնական լճերն են՝ Մանիտոբան, Վինիպեգոզիսը և Վիննիպեգը։ Վերջինս իր մեծությամբ տասներորդն է աշխարհի քաղցրահամ լճերի թվում[2]։ Հնդկացիների որոշ հողեր և Վինիպեգ լճի արևելյան հատվածում գտնվող տայգան համարվում է ՅՈւՆԵՍԿՕհամաշխարհային ժառանգության ցուցակի թեկնածու[3]։ Նահանգի խոշորագույն գետերն են՝ Ռեդ Ռիվերը, Ասսինիբոյնը, Նելսոնը, Վիննիպեգը, Հեյսը, Ուայթշելը և Չերչիլը։ Նահանգի հարավային բնակեցված նշանակալից տարածքները ինչ-որ ժամանակ եղել են նախապատմական Ագասիս սառցային լճի մաս։ Այդ տարածաշրջանում, հատկապես Ռեդ-Ռիվեր հարթավայրում, տեղանքը հարթ է և բերրի, տարածաշրջանի ողջ տարածքի երկայնքով կան բլրոտ և քարքարոտ տարածքներ, որոնք թողել են նահանջող սառցադաշտերը[4][5]։

Ռելիեֆ[խմբագրել]

Բոլդի լեռը նահանգի ամենաբարձր կետն է՝ ծովի մակարդակից 832 մետր[6], իսկ Հուդզոնի ծոցի առափնյան համարվում է ամենացածր կետը։ Ռայդինգ լեռները, Պեմբինի բլուրները և Կանադական վահանը համարվում են բարձրադիր շրջաններ։ Նահանգի մեծ մասը՝ հյուսիսային և արևելյան հատվածները, գտնվում են գրանիտե Կանադական վահանի վրա։ Վահանը հիմնականում բաղկացած է բարձրադիր լեռնոտ տեղանքից և պարունակում է բազմաթիվ լճեր և գետեր, որոնք ակտիվորեն օգտագործվում են էլեկտրաէներգիայի արտադրության մեջ։ Վահանը իր մեջ ներառում է նաև Հուդզոնի ծոցի ցածրադիր վայրերը։ Կանադական վահանի տարածքում հնարավոր չէ վարել ինտենսիվ գյուղատնտեսություն, չնայած գետերի հովիտներում և լճերի շրջակայքում, հատկապես հարավային շրջաններում առկա է իրական գյուղատնտեսություն և կան փոքր կաթնամթերքի ֆերմաներ։ Տայգան ընդգրկում է վահանի մեծ մասը։ Կանադական վահանի տարածաշրջանը լայնորեն հայտնի է իր օգտակար հանածոների պաշարներով։ Մանիտոբայի տեղանքի փոքր ծալքերը ձևավորվել են վերջին սառցե դարաշրջանի ժամանակ՝ Վիսկոնսին սառցադաշտի նահանջի ժամանակ։ Ագասիս ցածրադիր շրջանի մեծ մասը, Հյուսիսային Ամերիկայում խոշորագույն լճային հարթավայրերը (286 000 կմ ²), գյուղատնտեսական հողատարածքները իրենց մակերևույթի հարթ բնույթի պատճառով ջրահեռացման համակարգի կարիք ունեն[7]։

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  1. «Land and Freshwater area, by province and territory»։ Statistics Canada։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-25-ին։ http://www.webcitation.org/61CGldM7b։ Վերցված է 2010-09-05։ 
  2. «Geography of Manitoba»։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-27-ին։ http://www.webcitation.org/61FpJkGmn։ Վերցված է 2010-08-06։ 
  3. Schwartz, Bryan; Cheung, Perry [University of Manitoba East vs. West: Evaluating Manitoba Hydro's Options for a Hydro-Transmission Line from an International Law Perspective] (английский) // Asper Review of International Business and Trade Law. — 2007. — Т. 7. — № 4. — С. 4.
  4. Savage, Candace; Williams, Joan A; Page, James R (2006)։ Prairie: A Natural History։ Greystone Books, 55։ ISBN 1553651901։ 
  5. Butler, George E [Transactions of the American Fisheries Society The Lakes and Lake Fisheries of Manitoba] // American Fisheries Society. — 1950. — С. 24.
  6. Manitoba Parks Branch Outdoor recreation master plan: Duck Mountain Provincial Park. — Manitoba Department of Tourism, Recreation and Cultural Affairs, 1973.
  7. «The Atlas of Canada»։ The Atlas of Canada։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-27-ին։ http://www.webcitation.org/61FpKgj0b։ Վերցված է 18-12-2010։