Մակաբույծ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Մակաբույծ կամ պարազիտ, ուրիշ օրգանիզմների (տիրոջ) հաշվին սնվող և հաճախ նրանց վնասող օրգանիզմ։ Մակաբույծները լինում են կենդանականան (նախակենդանիներ, որդեր, միջատներ և այլն) և բուսական (բակտերիաներ, սնկիկներ, որոշ բարձրակարգ բույսեր և այլն)։ Մակաբույծներ են նաև վիրուսները։ Արտաքին միջավայրի հետ մակաբույծների փոխհարաբերությունն ամբողջությամբ կամ մասամբ կարգավորվում է տիրոջ միջոցով։ Մակաբույծը հաճախ թուլացնում և հյուծում է տիրոջ օրգանիզմը, երբեմն հասցնում մահվան։ Որոշ զարգացման լրիվ ցիկլի համար պահանջվում է 2-3 տեր։ Մակաբույծները տիրոջ օրգանիզմ են թափանցում սննդի հետ, փոխանցողների միջոցով և այլն։ Մակաբույծները էվոլյուցիայի ընթացքում առաջացել են ազատ ապրող ձևերից և հարմարվել որոշակի պայմաններում ապրելուն։ Փոխվել է դրանց կազմությունը, զարգացել են ֆիքսման հատուկ օրգաններ, առաջացել թթվածնազուրկ միջավայրում ապրելու ունակություն և այլն։ Բազմաթիվ մակաբույծներ մարդու, կենդանիների ու բույսերի մի շարք հիվանդությունների հարուցիչներ են։ Մակաբույծների ուսումնասիրությամբ զբաղվում է պարազիտոլոգիան։

Գրականություն[խմբագրել]

(1979թ.) "7-րդ հատոր", Հայկական սովետական հանրագիտարան։