Հրեական սփյուռք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Հրեական սփյուռքը (եբր.` גלות) հանդիսանում է աշխարհի ամենահին և ամենաուսումնասիրված սփյուռքերից։ Հրեաների սփռումը այլ երկրներում սկիզբ է առել Ք.ա. VIII դարում[1][2], Իսրայելական թագավորության անկումից հետո, հետագայում շարունակվել 5-րդ դարում Բաբելոնյան կալանքից հետո[3], ավելացել է հելլինիստական դարաշրջանում, և վերջապես մասսայական բնույթ է ստացել Հռոմեական կայսրության ժամանակ։

Հրեական սփյուռքի գլխավոր առանձնահատկությունը այն է, որ իր պամության երկար ժամանակաշրջանի ընթացքում հրեաների ճնշող մեծամասնությունը կտրված են եղել իրենց պատմական հայրենիք` Պաղեստինից, որտեղ արաբական նվաճումների տարիներին բնակություն էին հաստատում արաբները և իսլամացվում եր։ Այս կերպ, ի տարբերություն հույների և հայերի, բոլոր հրեաները հստակ ժամանակում դարձան սփյուռքի ներկայացուցիչներ` փաստացիորեն կորցնելով ոչ միայն հսկողությունը իրենք հայրենիքի վրա, այլ նաև կապը Պաղեստինի հետ երկար հարյուրամյակների ընթացքում։

Հրեական էթնիկական հիմքը Պաղեստինում վերականգնվեց միայն 20-րդ դարի կեսերին։

Հրեաները Հայաստանում[խմբագրել]

Հրեական բնակչությունը ըստ երկրների[խմբագրել]

Երկիր
Քանակություն
(բնակչության ընդլայնված քանակը)
Հիմնական հրեական բնակչությունը
Աղբյուրներ
1 Flag of Israel.svg Իսրայել
6,042,000
[4]
2 ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
5,425,000
[5] 6,600,000[6]
[7][8] մինչ 6,721,680[9][10][11]
3 {{{2}}} Ֆրանսիա
483,500
600,000[12][13]
4 Flag of Canada.svg Կանադա
315,120
[14]
5 {{{2}}} ՄԹ
263,346
[15] 350,000
6 Flag of Russia.svg Ռուսաստան
205,000
400,000[16]
7 {{{2}}} Արգենտինա
182,300
250,000
8 {{{2}}} Գերմանիա
119,000
300,000-400,000
9 {{{2}}} Բրազիլիա
107,329
[17] 200.000
10 {{{2}}} Ավստրալիա
97,000
[18] 100,000[19][20][20]
11 {{{2}}} Ուկրաինա
71,000
142,276
12 Հարավային ԱֆրիկաՀարավային Աֆրիկա
70,800
88,688
13 {{{2}}} Մեքսիկա
39,400
53,101
14 Բելգիա Բելգիա
30,300
51,821
15 ՆիդերլանդներՆիդերլանդներ
30,000
32,814
16 {{{2}}} Իտալիա
28,400
30,213
17 ՉիլիՉիլի
20,500
25,375
18 {{{2}}} Շվեյցարիա
17,600
19 {{{2}}} Թուրքիա
17,600
20 Flag of Uruguay.svg Ուրուգվայ
17,500
30,743
21 {{{2}}} Բելառուս
16,500
72,103
22 {{{2}}} Շվեդիա
15,000
18,003
23 {{{2}}} Իսպանիա
12,000
48,409
24 {{{2}}} Վենեսուելա
12,000
20,900
25 {{{2}}} Հունգարիա
10,965
[21] 120,000[22][23]
26 {{{2}}} Լատվիա
9,700
27 {{{2}}} Ռումինիա
9,700
28 {{{2}}} Ավստրիա
9,000
29 ԻրանԻրան
8,756
[24] 20,405
30 Flag of Finland.svg Ֆինլանդիա
1,500
[25]
31 ՀայաստանՀայաստան
600
1,000

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. http://jhist.org/code/ettinger2_09.htm
  2. http://www.uamconsult.com/book_162_chapter_16_Glava_3.html
  3. http://www.russian-club.net/article_1376.html
  4. http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4367878,00.html
  5. http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/US-Israel/usjewpop.html
  6. Jewish Population of the United States, by State (2011)(անգլերեն)
  7. Jewish Population in the United States, 2011(անգլերեն)
  8. Naomi Zeveloff (January 17, 2012)։ «U.S. Jewish Population Pegged at 6 Million»։ Forward։ http://forward.com/articles/149492/us-jewish-population-pegged-at--million/։ Վերցված է February 05, 2013։ 
  9. American Jewish Year Book 2012 - Google Books
  10. US Jewish Population is Anywhere Between 5.425 Million and 6.722 Million - Gestetner Updates(անգլերեն)
  11. Unity of Nobility - News for White Europeans » Israel says 6.722 million Jews in America, they love 6,000,000(անգլերեն)
  12. John Irish and Guillaume Serries (March 2012)։ «Gunman attacks Jewish school in France, four killed»։ Reuters։ http://www.reuters.com/article/2012/03/19/us-france-crime-idUSBRE82I07N20120319։ Վերցված է February 05, 2013։ 
  13. Jim Maceda (March 19, 2012)։ «Four shot dead at Jewish school in France; gun used in earlier attacks»։ http://worldnews.nbcnews.com/_news/2012/03/19/10753032-four-shot-dead-at-jewish-school-in-france-gun-used-in-earlier-attacks?lite։ NBC News։ 
  14. Ethnocultural Portrait of Canada - Data table
  15. According to the results of the 2011 census published, 263,346 people answered “Jewish” to the voluntary question on religion
  16. http://www.ajcrussian.org/atf/cf/%7B66BD09D8-5251-4553-8C19-5FC7BEAF0E76%7D/russian_jews_in_america.pdf
  17. ftp://ftp.ibge.gov.br/Censos/Censo_Demografico_2010/Caracteristicas_Gerais_Religiao_Deficiencia/tab1_4.pdf
  18. Australian Jewish News - Census shows Jews are on the move
  19. Australia's Jewish population continues to rise
  20. 20,0 20,1 Jews in Australia are on the rise, but for how long? - Israel News | Haaretz Daily Newspaper
  21. «A népesség vallás, felekezet és nemek szerint (Religion in the 2011 Hungarian Cenzus)»։ Hungarian Statistic Bureau (KSH)։ 2012-03-28։ http://www.ksh.hu/nepszamlalas/docs/tablak/teruleti/00/00_1_1_7_1.xls։ Վերցված է 2013-05-06։ 
  22. «Jewish Life Takes to the Streets at Hungary’s Celebrated Judafest»։ Jewish Federation of North America։ May 9, 2012։ http://www.jdc.org/news/features/jewish-life-takes-to-the.html։ Վերցված է March 04, 2013։ 
  23. Myles, Robert (Feb 9, 2013)։ «Hungary: A new synagogue for Budapest but anti-Semitism on rise»։ Digital Journal։ http://digitaljournal.com/article/343168։ Վերցված է March 04, 2013։ 
  24. AFP: Iran young, urbanised and educated: census
  25. http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/Finland.html(անգլերեն)