Հրանունկազգիներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից


Տաքսոտուփը կենսաբանակն տեղեկաքարտ է, օգտագործվում է կենսաբանական տաքսոնների կարգաբանությունը, նրանց մասին տեղեկատվությունը ցուցադրելու համար:

Template parameters
Parameter Description Type Default Auto value Status
Regnum regnum Թագավորության անվանում unknown empty empty required
Image file image file Պատկերի անվանում, պետք է ունենա example.xyz տեսքը wiki-file-name empty empty suggested
Image size image size Պատկերի չափը, պարտադիր չէ unknown empty empty suggested
Image title image title Պատկերի վերնագիր unknown empty empty optional
Image descr image descr Պատկերի նկարագրություն (հայտնվում է պատկերի տակ) unknown empty empty suggested
Superregnum superregnum Վերնաթագավորություն unknown empty empty optional
Subregnum subregnum Ենթաթագավորություն unknown empty empty optional
Virus_group virus_group Վիրուսի խումբը ըստ Բալտիմորի unknown empty empty optional
Superphylum superphylum Վերնատիպ unknown empty empty optional
Phylum phylum Տիպի անվանում (կենդանիների համար) unknown empty empty suggested
Subphylum subphylum Ենթատիպ unknown empty empty optional
Superdivisio superdivisio Վերնաբաժին unknown empty empty optional
Divisio divisio Բաժնի անվանումը (միայն բույսերի համար) unknown empty empty suggested
Subdivisio subdivisio Ենթաբաժին unknown empty empty optional
Superclassis superclassis Վերնադաս unknown empty empty optional
Classis classis Դասի անվանումը unknown empty empty suggested
Subclassis subclassis Ենթադաս unknown empty empty optional
Infraclassis infraclassis Ինֆրադաս unknown empty empty optional
Superordo superordo Վերնակարգ unknown empty empty optional
Ordo ordo Կարգի անվանում unknown empty empty suggested
Subordo subordo Ենթակարգ unknown empty empty optional
Infraordo infraordo Ինֆրակարգ unknown empty empty optional
Superfamilia superfamilia Վերնաընտանիք unknown empty empty optional
Familia familia Ընտանիքի անվանումը unknown empty empty suggested
Subfamilia subfamilia Ենաընտանիք unknown empty empty optional
Tribus tribus Տրիբա unknown empty empty optional
Subtribus subtribus Ենթատրիբա unknown empty empty optional
Genus genus Ցեղի անվանումը unknown empty empty suggested
Subgenus subgenus Ենթացեղ unknown empty empty optional
Sectio sectio Սեկցիա unknown empty empty optional
Species species Տեսակի հայերեն անվանում unknown empty empty suggested
Subspecies subspecies Ենթատեսակ unknown empty empty optional
Latin latin Տաքսոնի լատիներեն անվանում unknown empty empty required
Author author Տաքսոնի անվան հեղինակը unknown empty empty optional
Arm_syn arm_syn Տաքսոնի հայերեն տարանունները unknown empty empty optional
Syn syn Տաքսոնի լատիներեն անվան հոմանիշներ/տարանուններ unknown empty empty optional
Typus typus Տաքսոնի տիպիկ ներկայացուցիչ (հիմնականում ցեղերի դեպքում) unknown empty empty optional
Iucnstatus iucnstatus IUCN կարգավիճակ unknown empty empty optional
Iucn iucn IUCN համար unknown empty empty optional
Section text section text Լրացուցիչ կարգավորվող դաշտի տեքստ unknown empty empty optional
Section name section name Լրացուցիչ կարգավորվող բաժնի անվանում unknown empty empty optional
Range map range map Արիալի քարտեզի պատկերը, example.xyz օրինակով wiki-file-name empty empty optional
Range legend range legend Արեալի քարտեզի լեգենդ unknown empty empty optional
Wikispecies wikispecies Վիքիցեղերի հղումը unknown empty empty optional
Commons commons Հղումը Վիքիպահեստում unknown empty empty optional
Itis itis ITIS համար unknown empty empty optional
Ncbi ncbi NCBI համար unknown empty empty optional
Ipni ipni IPNI համար unknown empty empty optional
Eol eol EOL համար unknown empty empty optional
Subsectio subsectio Ենթասեկցիա unknown empty empty optional
Supersectio supersectio Վերնասեկցիա unknown empty empty optional
Supertribus supertribus Վերնատրիբա unknown empty empty optional
Range map width range map width no description unknown empty empty optional
վիրուսների խումբ վիրուսների խումբ no description unknown empty empty optional
Range map caption range map caption no description unknown empty empty optional

</noinclude>

Հրանունկազգիներ կամ գորտնուկազգիներ (լատ.՝ Ranunculaceae) - բույսերի հրանունկածաղկավորներիի կարգի ընտանիք։ Թփեր, կիսաթփեր կամ խոտաբույսեր են՝ հերթադիր կամ հակադիր ռերևադասավորությամբ։ Առավելապես խոտաբույսեր են, երբեմն փայտացողուն (լիաններ), հազվադեպ միամյա։

Ձևաբանություն[խմբագրել]

Տերևները հերթադիր են, ավելի հազվադեպ՝ հակադիր։ Ծաղիկները կանոնավոր և անկանոն են, պարուրաձև - շրջանաձև և գերազանցապես փոշոտվում են միջատներով։ Ծաղկապատը պարզ է կամ կրկնակի, պսականման կամ բաժականման, 4 – 6 – 9 թերթավոր։ Տերևները հասարակ են, ամբողջաեզր կամ կտրտված, դասավորված պարուրաձև։ Պսակաթերթերը հաճախ փոխարկված են զանազան ձևի նեկտարանոցների։ Ծաղիկները մեկական են կամ սակավածաղիկ ծաղկաբույլերով։ Առէջները շատ են, վարսանդները շատ, երբեմն 1 ապոկարպային։ Պտուղը պարկուկ է (հաճախ բազմապարկուկ) կամ բազմակտիկ, երբեմն հատապտուղ։ Ծաղկի ընդհանուր բանաձևն է՝ \ast P_{\infty}\; A_{\infty}\; G_{\infty}-ից մինչև \ast K_{5}\; C_{{5}- {\infty}}\; A_{\infty}\; G_{\underline\infty} (կա \uparrow)

Սերմը ունի յուղալի էնդոսպերմ։

Ընտանիքը ընդգրկում է 48 ցեղ և մոտ 1400 տեսակ, որոնք տարածված են Հարավային և Հյուսիսային կիսագնդերի բարեխառն մարզերում։ Ծառաթփային ներկայացուցիչները պատկանում են քաջվարդ, աթրագեն և մամրիչ ցեղերին։

Հրանունկազգիների ընտանիքի ներկայացուցիչների մեծ մասը թունավոր, իսկ որոշ մասն էլ բուժիչ բույսեր են։[1]

Պատկերասրահ[խմբագրել]

Ծաղիկներ[խմբագրել]

Պտուղ[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Լ. Վ. Հարությունյան, Ա. Լ. Հարությունյան, Հայաստանի դենդրոֆլորան, «Լույս» հրատարակչություն, Երևան 1985
  • Stevens, P. F. (2001 onwards). Angiosperm Phylogeny Website. Version 7, May 2006 [and more or less continuously updated since]. [1]
  • Sandro Pignatti, Flora d'Italia, Edagricole, Bologna 1982. ISBN 88-506-2449-2
  • Tamura, M.։ "Ranunculaceae.", en Kubitzki, K., Rohwer, J.G. & Bittrich, V. (Editores). The Families and Genera of Vascular Plants. II. Flowering Plants - Dicotyledons..- Springer-Verlag։ Berlín, 1993.- ISBN 3-540-55509-9
  • Strasburger, Noll, Schenck, Schimper։ Lehrbuch der Botanik für Hochschulen. 4. Auflage, Gustav Fischer, Jena 1900, p. 459 (flower diagrams)

Գրականություն[խմբագրել]

  • Агапова Н. Д. Семейство лютиковые (Ranunculaceae) // Жизнь растений. В 6-ти т. Т. 5. Ч. 1. Цветковые растения / Под ред. А. Л. Тахтаджяна. — М.։ Просвещение, 1980. — С. 210—216.
  • ФлораСССР, Кречетович В. И., Семейство LVIII. Лютиковые — Ranunculaceae том 7, стр=20
  • Сост. Т. В. Егорова, В. В. Петровский, А. И. Толмачёв, В. А. Юрцев; Под ред. А. И. Толмачёв // Арктическая флора СССР. Вып. VI // Л. էջ 123-124.
  • Никифоров Ю. В. // Алтайские травы-целители // Горно-Алтайск: Юч-Сумер – Белуха.