Հին Գետիկ վանք
|
|
|
| Եկեղեցի | |
|---|---|
| Տեղադրություն |  Հայաստան Տավուշի մարզ, Գետիկ |
| Աշխարհ | Արցախ |
| Պատմական երկիր | Հայաստան |
| Կրոնադավանություն |  Հայ Առաքելական եկեղեցի |
|
|
|
| Հիմնադիր(ներ) | Հովասափ |
|
|
|
| Կարգավիճակ | Ավերակ |
| Ակտիվ է | Ոչ |
| Ճարտարապ. ոճ | Հայկական |
| Կառուցման սկիզբ | 9-րդ դար |
  |
|
 |
|
9--12-րդ դարերի հուշարձանախումբ: Գտնվում է Գետիկ գյուղից 4 կմ հեռավորության վրա Գետիկի ձախ ափին: Հյուսիսային Հայաստանի հոգևոր մշակութային նշանավոր կենտրոն Հին Գետիկ վանքում կարևոր դեր է ունեցել Մխիթար Գոշը: Երկրաշարժից Գետիկ վանքը կործանվելուց հետո Մխիթար Գոշը դիմել է Զաքարե և Իվանե իշխաններին` խնդրելով նոր տեղ վանքի կառուցման համար, քանի որ հինը վերականգնելն անհնար էր: Զաքրյան իշխանները հատկացրել են Տանձոտի ձորը, ուր կառուցվել է Նոր Գետիկը: Հուշարձանախումբը, որ վարդագույն քարից կառուցված լինելու համար հայտնի է եղել Կարմիր եղցի անունով, բաղկացած է եկեղեցիներից, ժամատնից, միաբանության շենքերից և այլ կառույցներից: Համալիրում հնագույն շինությունը խաչաձև հատակագծով, չորս ավանդատներով, կոպտատաշ քարով շարված գրեթե կանգուն եկեղեցին է (9--10 դդ.): 12-րդ դարում կառուցված գլխավոր եկեղեցին երկաստիճան գետնախարիսխի վրա հաստատված, չորս անկյուններում կրկնահատակ ավանդատներով գմբեթասրահ է ( 12 * 17 մ)` երեսպատված բազմագույն սրբատաշ քարերով: Հյուսիսային ճակատը մշակված է հովհարաձև ավարտով պսակված եռանկյունաձև երկու խորշով, որոնց միջև բացվող մուտքը կենտրոնից քիչ արևմուտք է երիզված երկրաչափական նախշերով քանդակազարդ շրջանակով: Արտակարգ շքեղությամբ առավել ուշագրավ է եկեղեցու արևմտյան մուտքը, որի միակտուր քարից կողերի և դրանց հաջորդող դեկորատիվ զույգ որմնասյուների միջև որմի մակերեսը մշակված է շեղանկյուն քարե սալիկներով: Եկեղեցուն արևմուտքից կից է կոպտատաշ քարից մի շինություն, հավանաբար` ժամատուն: Հայտնաբերվել են եկեղեցու արտաքին և ներքին հարդարանքի բազմաթիվ բեկորներ, շինարարկան և նվիրատվական արձանագրությունների մասեր, 9--13-րդ դարերի գեղաքանդակ խաչքարեր: Եկեղեցու մի քանի քարերի վրա փորագրված է քարագործ վարպետի անվան Խ սկզբնատառը: Հին գետիկի ճարտարապետն է Հովասափը: Այժմ նրա տեղում Գոշավանքն է:
