Հերմես Եռամեծ
Հերմես Եռամեծ (հունարեն՝ Έρμής ο Τρισμέγιστος, լատիներեն՝ Mercurius ter Maximus) հնավանդ իմաստասերի անվանում, կամ տիտղոս, որը համարվում էր եգիպտական իմաստության աստված Թոթի և հունական Հերմես աստծու մարմնավորումը: Պլատոնի համաձայն Հերմեսը ստեղծել է թվաբանությունը, երկրաչափությունը, աստղագուշակությունը և գիրը: Քրիստոնեական աստվածաբան և գրող Կղեմենտ Ալեքսանդրացին համարում էր Հերմես Եռամեծին աստղաբանական-տիեզերագիսական և դավանաբանական բովանդակության 42 աշխատությունների հեղինակ: Հերմես Եռամեծի անունից էլ առաջացել է հերմետիզմ թերմինը:
«Հերմետիկ» ստեղծագործությունների ժողովածուները հունարեն և լատիներեն լեզուներով թվագրվում են մ.թ.1-ից-4-րդ դարերով, և քիչ հավանական է, որ նրանք մեկ հեղինակի գրվածքներ լինեն: Նրանք գրված են պլատոնյան երկխոսությունների տեսքով և բաժանվում են 2 հիմնական խմբերի` "գործնական" կամ "հանրամատչելի" հերմետիզմ` աստղագուշակության, ալքիմիայի, մոգության և այլ գաղտնագիտությունների վերաբերյալ և "բարձր" կամ "գիտական" հերմետիզմ, որը տալիս էր աստվածաբանական և իմաստասիրական հարցերի մեկնությունը: Այս երկու ուղղությունները սերտորեն կապված են եղել և մշտապես փոխազդել: Առավել վաղ հերմետիկ ստեղծագործությունները նվիրված էին աստղաբաշխությանը, այնուհետև նրանց միացան ալքիմիական և բժշկական, իսկ ավելի ուշ` փիլիսոփայական աշխատությունները: Հերմեսի աստվածաբանական ստեղծագործությունները ներառված են 17 աշխատությունների մեջ` Corpus Hermeticum, Ստոբեի լայնածավալ հատվածներում և Ասկլեպիոսի լատինական թարգմանություններում, որոնք պահպանված են Ապուլեոսի մոտ: Ուշ միջնադարում առավելապես սիրված և տարածված էր Հերմես Եռամեծի Զմրուխտե քառասալիկը (կամ Tabulae Smaragninae), որի հնագույն տարբերակներից մեկը պահվում է Երևանի Մատենադարանում:
Հղումներ [խմբագրել]
- Гермес Трисмегист и история поисков философского камня
- Гермес Трисмегист в Научной библиотеке
- “Изумрудная Скрижаль” Гермеса Трисмегиста
Գրականություն [խմբագրել]
- Энциклопедия мистических терминов. М.: ЛОКИД МИФ, 1998, с.146-148.
- Ф. Йейтс. Гермес Трисмегист // Йейтс Ф. Джордано Бруно и герметическая традиция. М.: НЛО, 2000, с. 10-59
