Հենրի II Պլանտագենետ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Henry II of England.jpg

Հենրի II Պլանտագենետ (անգլ.՝ Henry II Curtmantle; 1133 թ. մարտի 5 - 1189 թ. հուլիսի 6), Անգլիայի թագավոր Պլանտեգենետների հարստությունից։ Նաև Անժույի կոմս, Ֆրանսիայի ամենախոշոր ավատատերերից մեկը։ Հորից նրան բաժին հասան Ֆրանսիայի արևմտյան հողերը՝ Մենը, Անժուն, Տուրենը և Պուատուն։ Բացի այդ, ամուսնանալով դքսուհի Էլեոնորա Ակվիտանուհու հետ, նրան անցավ նաև Ֆրանսիայի հարավ-արևմտյան մասը։ Դառնալով Անգլիայի թագավոր՝ Հենրի Պլանտագենետին բաժին հասավ նաև Նորմանդիան։ Պլանտագենետի կալվածքները, այսպիսով, ընդգրկում էին ֆրանսիական հողերը, որոնց համար նա վասսալական երդում էր տվել Ֆրանսիայի թագավորին, և Անգլիան։

Իր թագավորության ընթացքում Հենրի II-ը, հենվելով ասպետների և քաղաքացիների վրա, պայքարել է ուժեղ կենտրոնական իշխանության համար։ Նրա անցկացրած բարեփոխումները ունեին մի հիմնական նպատակ՝ սահմանափակել ֆեոդալների (բարոնների) իշխանությունը և ամրապնդել կենտրոնական (թագավորական) իշխանությունը։

Ձգտել է նաև տարածել իր իշխանությունը եկեղեցու վրա, ինչի պատճառով ընդհարվել է Քենթերբերիի արքեպիսկոպոս Թոմաս Բեկետի հետ, որը մինչև արքեպիսկոպոս դառնալը զբաղեցնում էր կանցլերի պաշտոնը։ Հենրի II-ի և Թոմաս Բեկետի միջև պայքարը ավարտվում է 1170թ. դեկտեմբերի 29-ին Քենթերբերիի տաճարում վերջինիս սպանությամբ։

1176 թ. ընդլայնել է թագավորական դատարանների իրավունքները, մտցրել է ամբողջ երկրի համար միասնական քրեական օրենսգիրք։ 1181 թ. ընդունվում է օրենք, որով երկրի ամբողջ ազատ բնակչությունը պարտավորեցվում էր ունենալ զենք՝ համապատսխան իր ֆինանսական միջոցների։

Հենրի II-ն ունեցել է 4 որդի՝ Հենրի, Ռիչարդ, ժոֆրուա և Ջոն անուններով։ 1173 թ. ավագ տղան՝ Հենրին, խռովություն բարձրացրեց հոր դեմ, իսկ երբ խռվությունը անհաջողության մատնվեց, նա փախուստի դիմեց Ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկոս VII-ի մոտ։ Քիչ անց նրան միանում են նաև Ռիչարդը և Ժոֆրուան։ Խռովակիրներին աջակցում եր նրանց մայրը՝ Էլեոնորա Ակվիտանուհին, որին հաջողվում է ապստամբություն բարձրացնել Հենրի II-ի դեմ Ֆրանսիական կալվածքներում։ Հենրի II-ը հրամայում է բանտարկել իր կնոջը։ Էլեոնորան մնում է բանտում մինչև Հենրի II-ի մահը։

Սակայն Անգլիայում քաղաքական վիճակը կայուն էր, ինչը թույլ տվեց Հենրի II-ին ճնշել խռովությունը ֆրանսիական կալվածքներում։ Դրությունը նորից է վատանում, երբ Ֆրանսիայի թագավոր է դառնում Ֆիլիպ II Օգոստոսը, որը ձգտում էր բռնագրավել Հենրի II-ին պատկանող ֆրանսիական կալվածքները։ 1189թ. Հենրի II-ը մահանում է։ Անգլիայի գահը անցնում է Ռիչարդին։