Հավուց Թառ
| Հավուց Թառ |
|
|---|---|
 Հավուց Թառը |
|
  |
|
| Հիմնական տեղեկություններ | |
| Տեղագրություն |  Հայաստան Կոտայքի մարզ, Գառնի |
| Կոորդինատներ | |
| Դավանություն |  Հայ Առաքելական եկեղեցի |
| Տարածք | Հայաստան |
| Մարզ | Կոտայքի մարզ |
| Ներկա վիճակ | Կիսավեր |
| Ճարտարապետական նկարագրություն | |
| Ճարտարապ. ոճ | Հայկական |
| Կառուցման սկիզբ | 11-րդ դար |
| Կառուցման ավարտ | 13-րդ դար |
 Վիքիպահեստում |
|
Հավուց Թառ (հայտնի է նաև որպես Ամենափրկիչ, Արունեց եկեղեցի, Դարունեց եկեղեցի, Դարունից վանք, Կարմիր վանք, Կզըլվանք , Հայոց թառ, Հայվոց թառ Հայու թառ, Հավոց թառ, Հավու թառ , Հավուց թառի Ամենափրկիչ, Հավուց թառի վանք), վանք, մենաստան ՀՀ Կոտայքի մարզում, Ազատ գետի բարձրադիր ձախ ափին: Բաղկացած է մի գլխավոր տաճարից, որ կոչվում է Ս. Ամենափրկիչ և կառուցվել է 1013թ Գրիգոր Մագիստրոսի կողմից, գավթից, տապանատնից, շրջապարսպից: [1]
[խմբագրել] Հավուց Թառի գրչության կենտրոն
Հավուց Թառի գրչության կենտրոնը միջնադարյան հայ հոգևոր և մշակութային կենտրոն է։ Հայտնի առաջին ձեռագիրը (Ավետարան) ընդօրինակել է Իգնատիոս գրիչը 1214-ին՝ Թադևոս և Հայրապետ կրոնավորների պատվերով (Վնտ․, Մխիթարյան մատենադարան, ձեռ․ դ 137)։ Պետրոս քահանան վանքի գրչատանը ընդօրինակել է Ավետարան (1236), Գրիգոր գրիչը՝ Ավետարան (1297) ու Սաղմոսարան (1298) (Մատենադարան, ձեռ․ դդ 2838, 4160, 6473), գրիչ և ծաղկող [[Ստեփանոսը՝ Շարակնոց (1458), երկու Ավետարան (1471) (Մատենադարան, ձեռ․ դդ 215, 3759, 10154, որոնցից մեկի պատվիրատուն իր մայրն է եղել)։ Ձեռագրեր են ընդօրինակվել նաև XVI-XVII դդ․։
Հավուց թառի վանքին են նվիրվել մի շարք ձեռագրեր՝ Ավետարաններ (1321, 1657), Մաշտոց (1423), Շարակնոց (1482)։ Մինչև 1294-ը այս գրչության կենտրոնում է պահվել հայ ձեռագիր մշակույթի հնագույն հուշարձաններից մեկը՝ VII դ․ վերագրվող «Վեհամոր Ավետարանը», որն այնուհետև տեղափոխվել է Արցախ (այժմ Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում է, ձեռ․ դ 10668)։ Վանքը գործել է մինչև XVIII դ․ 2-րդ կեսը։
[խմբագրել] Գրականություն
Հովսեփյան Գ․, Հավուց թառի Ամենափրկիչը և նույնանուն հուշարձաններ հայ արվեստի մեջ, տես նրա Նյութեր և ուսումնասիրություններ հայ արվեստի պատմության, հ․2, Ե․, 1987։
[խմբագրել] Աղբյուրներ
Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է Հայկական համառոտ հանրագիտարանի ց, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։  |
