Հանրալեզվաբանություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Հանրալեզվաբանություն (սոցիոլինգվիստիկա), միջճյուղային գիտակարգ, որն զբաղվում է լեզվի հասարակական բնույթի, նրա հասարակական գործառության, լեզվի մեջ հասարակական երևույթների արտացոլման, լեզվականի և հասարակականի փոխազդեցության խնդիրներով։

Ուսումնասիրում է լեզվաքաղաքականության, լեզվաշինության, լեզվական շփումների, ազգի և ազգային լեզվի, երկլեզվության և բազմալեզվության, լեզվի ու լեզվավիճակի և խոսքի ու խոսքային իրադրության փոխհարաբերության, լեզուների ու լեզվավիճակների տիպաբանության հարցերը։ Օգտագործում է լեզվաբանության, հասարակագիտության, ազգագրության, հոգեբանության և այլ բնագավառներին հատուկ մի շարք մեթոդ։

Հանրալեզվաբանություն զարգացել է XX դ. 50—70-ական թթ.։ Մինչ այդ Հանրալեզվաբանության մի շարք խնդիրներով զբաղվել են սովետական լեզվաբաններ [Վ. ժիրմունսկին, Բ. Լարինը, Լ. Ցակու- բինսկին, Ե. Պոլիվանովը, Պրագայի գործառական լեզվաբանության դպրոցը, ֆրանսիական սոցիոլոգիական դպրոցը։ Հանրալեզվաբանությունն առավել զարգացման է հասել ԱՄՆ-ում (Գ. Հայմս, Ջ. Գամպերց, Ու. Լաբով, Ու. Բրայթ, Չ. Ֆերգյուսոն, Մ. էրվին֊Թրիւի, Ջ. Ֆիշման, Ռ. Շայ)։

Սովետական Հանրալեզվաբանությունը (Ա. Շվեյցեր, Յու. Դեշերիև, Դ. Ստեպանով և ուրիշներ) հիմնված է մարքսիստական գաղափարախոսության վրա։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է Հայկական սովետական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png