Հանս Քրիստիան Անդերսեն
 |
Հոդվածը պարունակում է չթարգմանված ցանկեր։ Ոչ հայերեն ցանկեր անհրաժեշտ է թարգմանել կամ հեռացնել, հակառակ դեպքում հոդվածը ենթակա է ջնջման։ |
| Հանս Քրիստիան Անդերսեն | |
|---|---|
 |
|
| Ծնվել է | ապրիլի 2, 1805 Օդենսե |
| Մահացել է | օգոստոսի 4, 1875 (70 տարեկան) Կոպենհագեն |
| Մասնագիտություն | Վիպասան, կարճ պատմություն գրող, հեքիաթագիր |
| Ազգություն | դանիացի |
| Ոճեր | Մանկական գրականություն, Ճանապարհորդական գրականություն |
|
Ներշնչվել է
|
|
| Ստորագրություն |  |
Հանս Քրիստիան Անդերսեն (դան.՝ Hans Christian Andersen ˈhanˀs ˈkʁæsdjan ˈɑnɐsn̩, ապրիլի 2 1805, Օդենսե, Դանիա — օգոստոսի 4 1875, Կոպենհագեն), դանիացի գրող և բանաստեղծ, «Անճոռնի բադիկը», «Անագե տոկուն զինվորը», «Ստվեր», «Ձյունե թագուհին» և այլ մեծերի և մանուկների համար գրված աշխարհահռչակ հեքիաթների հեղինակ։
Բովանդակություն |
Կենսագրությունը [խմբագրել]
Մանկությունը [խմբագրել]
Հանս Քրիստիան Անդերսենը ծնվել է 1805 թ ապրիլի 2 [[Ֆյուն] կղզում։ Անդերսենի հայրը` Հանս Անդերսենը (1782-1816), աղքատ կոշկակար է եղել, մայրը` Աննա Մարի Անդերսդատերը (1775-1883), լվացարարուհի էր աղքատ ընտանիքից. վերջինս մանուկ հասակում ստիպված է եղել մուրացկանություն անել, իսկ մահվանից հետո թաղվել է աղքատների գերեզմանատանը։ Դանիայում հավատում են լեգենդին, որ Անդերսենը թագավորական ծագում ունի, քանի որ Անդերսենը վաղ կենսագրության մեջ գրել է, որ մանուկ հասակում միայն արքայազն Ֆրիթսի հետ է խաղացել, հետագայում` Ֆրեդերիկ VII թագավորի, և նա փողոցի տղաներից ընկերներ չուներ` միայն արքայազնը։ Մանուկ հասակից Հանսը հակված է եղել ստեղծագործելու, հաճախ տանը կազմակերպում էր փոքրիկ բեմադրություններ։ 1816 թ մահանում է Անդերսենի հայրը, և նա ստիպված է լինում աշխատել. սկզբում` որպես ջուլհակի, ապա դերձակի օգնական։ Հետագայում նա աշխատում է նաև ծխախոտի ֆաբրիկայում։ Վաղ հասակում Հանս Քրիստիանը ինքնամփոփ երեխա է եղել` խոշոր կապույտ աչքերով, ով նստում էր անկյունում և խաղում իր սիրելու խաղը` տիկնիկային թատրոնը: Վերջինով Հանսը հետաքրքրվում է նաև ավելի ուշ։ Նա հաճախում էր հրեական դպրոց։
Պատանեկությունը [խմբագրել]
14 տարեկան հասակում նա գնում է Կոպենհագեն, որ հայտնի դառնա։ Նա մի քանի փորձեր է անում ընդունվելու թատրոն, և վերջապես նրան ընդունում են Թագավորական թատրոն` իր գեղեցիկ ձայնի համար, որտեղ նա խաղում է երկրորդային դերեր։ Հետագայում նրան ազատում են աշխատանքից: Այն ժամանակահատվածում, երբ նա թատրոնում էր աշխատում, հասցնում է գրել պիես` հինգ ակտով և նամակ է ուղարկում թագավորին` համոզելով տալ գումար գրքի հրատարակության համար։ Գիրքը տպագրվում է, բայց ոչ ոք այն չի գնում։ Նա 3 անգամ տանում է գիրքը թատրոն, որպեսզի պիեսի հիման վրա ներկայացում տան, բայց նրան մերժում են` փորձի բացակայության պատճառով: Բայց առաջարկում են սովորել: 1827 թ նա ավարտում է ուսումը: Սակայն մինչև կյանքի վերջ Անդերսենը այդպես էլ չհաղթահարեց քերականությունը և բազմաթիվ սխալներ էր անում գրավոր խոսքում:
Ստեղծագործությունը [խմբագրել]
1829 թ տպագրված «Հետիոտն ճամփորդություն Հոլման ջրանցքից Ամահերի արևելյան ծայրը» ֆանտաստիկ պատմվածքը Անդերսենին հանրահռչակ դարձրեց: Մինչև 1833 թ շատ քիչ բան էր գրված: Անդերսենը դրամաշնորհ ստացավ թագավորից, որով նա գնաց իր առաջին արտասահմանյան ուղևորությունը: Հենց այդ ժամանակից սկսած Անդերսենը գրում է բազմարիվ գրական ստեղծագործություններ` այդ թվում 1835ին նրան համբավ բերած «Հեքիաթները»: 1840ականներին Անդերսենը փորձեց վերադառնալ ասպարեզ, սակայն առանձնապես հաջողություն չունեցավ: Միևնույն ժամանակ նա իր տաղանդը հասատատեց հրատարակելով «Նկարներով գիրք առանց նկարների» հավաքածուն: Նրա «Հեքիաթների» փառքը աճում էր: «Հեքիաթների հաջորդ թողարկումը սկսվեց 1838, իսկ 3-րդը — 1845.: Այդ պահին արդեն նա ողջ Եվրոպայում հայտնի, հռչակավոր գրող էր: 1847 հունիսին նա առաջին անգամ ժամանեց Անգլիա և հաղթական ընդունելության արժանացավ: 1840 թ և հետագա տարիներին Անդերսենը շարունակում էր վեպեր և պիեսներ հրատարակել, ապարդյուն փորձելով հռչակվել որպես դրամատուրգ և վիպասան: Միևնույն ժամանակ նա ատում էր իրեն փառք բերած հեքիաթները: Չնայած դրան նա շարունակում էր գրել նորանոր հեքիաթներ: Իր վերջին հեքիաթը Անդերսենը գրել է 1872 Սուրբ ծնունդին: 1872 թ Անդերսենը ընկավ մահճակալից, խիստ վնասվեց և այլևս չապաքինվեց: Նա ապրեց ևս երեք տարի: Անդերսենը վախճանվեց 1875 թ օգոստոսի 4-ին: Նրա մարմինը հանգչում է Կոպենհագենի Ասսիսթենս («Assistens») գերեզմանատանը:
Հայտնի հեքիաթների ցուցակը [խմբագրել]
- Аисты (Storkene, 1839)
- Ангел (Engelen, 1843)
- Анне Лисбет (Anne Lisbeth, 1859)
- Бабушка (Bedstemoder, 1845)
- Бронзовый кабан (быль) (Metalsvinet, 1842)
- Бузинная матушка (Hyldemoer, 1844)
- Бутылочное горлышко (Flaskehalsen, 1857)
- Ветер рассказывает о Вальдемаре До и его дочерях (Vinden fortæller om Valdemar Daae og hans Døttre, 1859)
- Волшебный холм (1845)
- Воротничок (Flipperne, 1847)
- Всяк знай своё место! (“Alt paa sin rette Plads”, 1852)
- Гадкий утёнок (Den grimme Ælling, 1843)
- Ганс Чурбан (или Дурень Ганс) (Klods-Hans, 1855)
- Гречиха (Boghveden, 1841)
- Две девицы (1853)
- Дворовый петух и флюгерный (Gaardhanen og Veirhanen, 1859)
- Девочка со спичками (Den lille Pige med Svovlstikkerne, 1845)
- Девочка, которая наступила на хлеб (Pigen, som traadte paa Brødet, 1859)
- Дикие лебеди (De vilde Svaner, 1838)
- Директор кукольного театра (Marionetspilleren, 1851)
- Домовой и хозяйка (1867)
- Домовой у лавочника (1852)
- Дорожный товарищ (Reisekammeraten, 1835)
- Дочь болотного царя (Dynd-Kongens Datter 1858)
- Дюймовочка (Tommelise, 1835)
- Есть же разница! (“Der er Forskjel!”, 1851)
- Ель (Grantræet, 1844)
- Жаба (Skrubtudsen, 1866)
- Жених и невеста (Kjærestefolkene или Toppen og Bolden, 1843)
- Злой князь. Предание (Den onde Fyrste, 1840)
- Иб и Христиночка (Ib og lille Christine, 1855)
- Истинная правда (Det er ganske vist!, 1852)
- История года (Aarets Historie, 1852)
- История одной матери (Historien om en Moder, 1847)
- Как хороша! (1859)
- Калоши счастья (Lykkens Kalosker, 1838)
- Капля воды (Vanddraaben, 1847)
- Колокол (Klokken, 1845)
- Колокольный омут (Klokkedybet, 1856)
- Красные башмаки (De røde Skoe, 1845)
- Лесной холм (1845)
- Лён (Hørren, 1848)
- Маленький Клаус и Большой Клаус (Lille Claus og store Claus, 1835)
- Маленький Тук (Lille Tuk, 1847)
- Мотылёк (1860)
- На дюнах (En Historie fra Klitterne, 1859)
- На утином дворе (1861)
- Немая книга (Den stumme Bog, 1851)
- Нехороший мальчик Den uartige dreng
- Новое платье короля (Keiserens nye Klæder, 1837)
- О том, как буря перевесила вывески (1865)
- Огниво (Fyrtøiet, 1835)
- Оле-Лукойе (Ole Lukøie, 1841)
- Отпрыск райского растения (Et Blad fra Himlen, 1853)
- Парочка (Kærestefolkene, 1843)
- Пастушка и трубочист (Hyrdinden og Skorsteensfeieren, 1845)
- Пейтер, Петер и Пер (Peiter, Peter og Peer, 1868)
- Перо и чернильница (Pen og Blækhuus, 1859)
- Побратимы (Venskabs-Pagten,1842)
- Подснежник (отрывок) (1862)
- Последний сон старого дуба (Det gamle Egetræes sidste Drøm, 1858)
- Последняя жемчужина (Den sidste Perle, 1853)
- Принцесса на горошине (Prindsessen paa Ærten, 1835)
- Пропащая (“Hun duede ikke”, 1852)
- Прыгуны (Springfyrene, 1845)
- Птица феникс (Fugl Phønix, 1850)
- Пятеро из одного стручка (Fem fra en Ærtebælg, 1852)
- Райский сад (Paradisets Have, 1839)
- Ребячья болтовня (Børnesnak, 1859)
- Роза с могилы Гомера (En Rose fra Homers Grav, 1842)
- Ромашка (Gaaseurten, 1838)
- Русалочка (Den lille Havfrue, 1837)
- С крепостного вала (Et Billede fra Castelsvolden, 1846)
- Самое невероятное (Det Utroligste, 1870)
- Свинопас (Svinedrengen, 1841)
- Снежная королева (Sneedronningen, 1844)
- Соловей (Nattergalen, 1843)
- Сон (En Historie, 1851)
- Соседи (Nabofamilierne, 1847)
- Старый дом (Det gamle Huus, 1847)
- Старый уличный фонарь (Андерсен/Ганзен)|Старый уличный фонарь]] (Den gamle Gadeløgte, 1847)
- Стойкий оловянный солдатик (Den standhaftige Tinsoldat, 1838)
- Судьба репейника (1869)
- Сундук-самолёт (1839)
- Суп из колбасной палочки (1858)
- Счастливое семейство (Den lykkelige Familie, 1847)
- Тень (Skyggen, 1847)
- Уж что муженёк сделает, то и ладно (Hvad Fatter gjør, det er altid det Rigtige, 1861)
- Улитка и розы (Sneglen og Rosenhækken, 1861)
- Цветы маленькой Иды (Den lille Idas Blomster, 1835)
- Чайник (1863)
- Чего только не придумают… (1869)
- Через тысячу лет (Om Aartusinder, 1852)
- Штопальная игла (Stoppenaalen, 1845)
- Эльф розового куста (Rosen-Alfen, 1839)
Ստեղծագործությունների էկրանավորում [խմբագրել]
- 1966 — Снежная королева
- 1968 — Старая, старая сказка
- 1976 — Принцесса на горошине
- 1976 — Русалочка
- 1984 — Осенний подарок фей
- 1986 — Тайна Снежной королевы
- 1994 — Оловянный солдатик
- 1994 — Снежная королева
- 2002 — Снежная королева
Անիմացիա [խմբագրել]
- 1956 — Гадкий утенок
- 1957 — Снежная королева
- 1962 — Дикие лебеди
- 1963 — Свинья-копилка
- 1964 — Дюймовочка
- 1976 — Стойкий оловянный солдатик
- 1990 — Новое платье короля
- 2003 — «Ганс Христиан Андерсен. Сказки» — коллекционное издание мультфильмов:
- Навозный жук
- Снежная королева
- Прыгун
- Огниво
- Русалочка
- Что муж ни сделает, то и хорошо
- Оле-Лукойе
- Сундук-самолет
- Стойкий оловянный солдатик
- Цветы малышки Иды
- Золотое сокровище
- Профессор и блоха
- Принцесса на горошине
- Елка
- Свинопас
- Калоши счастья
- Новое платье короля
- Жених и невеста
- Старый уличный фонарь
- Бутылочное горлышко
- Садовник и семейство
- Гадкий утенок
- Истинная правда
- Суп из колбасной палочки
- Спутник
- Снеговик
- Соловей
- Ганс Чурбан
- 2006 — Девочка со спичками
- 2010 — Гадкий утёнок
Դիաֆիլմեր [խմբագրել]
- Огниво (диафильм)
- Огниво (1990) студия Диа-факс, художник Н. Казакова
- Огниво (1988) Художник О. Монина
- Огниво (1973) художник А. Спешнева
 |
Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել Հանս Քրիստիան Անդերսեն կատեգորիայում։ |
 |
Սա անձի մասին անավարտ հոդված է։ Դուք կարող եք օգնել Վիքիպեդիային՝ ուղղելով և լրացնելով այն։ |
 |
Սա Դանիայի մասին անավարտ հոդված է։ Դուք կարող եք օգնել Վիքիպեդիային՝ ուղղելով և լրացնելով այն։ |
