Հայ-իրանական հարաբերություններ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Հայ-իրանական հարաբերություններ
Հայաստան և Իրան

Հայաստան

Իրան

Հայաստան-Իրան հարաբերությունները Հայաստանի և Իրանի միջև հարաբերություններն են։ Երկու երկրները հարաբերություններ ունեցել են հազարավոր տարիներից իվեր, սկսելով Մարաստանի կայսրության ժամանակից և հաստատ մշակութային և պատմական կապեր ունեն։ Հակառակ կրոնական և գաղափարախոսական տարբերությունների, երկու պետությունները ջերմ հարաբերություններ ունեն և ստրատեգիական բարեկամ են տարածաշրջանում։ Սահմանային վեճեր չունեն և պարսկահայ համայնքը պաշտոնական ճանաչում ունի Իրանում։ Իրանի հետ կապերը կարևոր տեսնվել են Հայաստանում, որովհետև Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ սահմանները փակ են, իսկ Վրաստանի հետ սահմանը անվստահելի։

Հայաստանը և Իրանը համագործում են մի քանի էներգիայի նախագիծերում։ Իբրև էներգիայի ապահովություն Հայաստանի համար, երկու երկիրները ունեն գազատար որ Իրանից Հայաաստան գազ հասցնում է այն պարագային որ Ռուսաստանից գազատարը չհասցնի գազ Հայաստանի քաղաքական հարցերի պատճառով Ռուսաստանի և Վրաստանի միջև, այս վերջինը ունենալով սահման Հայաստանի հետ։ Երկու երկիրները նաև բանակցություններ են կատարում երկաթուղիի և նավթի գործարանի շինության համար Հայաստանում։

Պատմություն[խմբագրել]

Իրանի և Հայաստանի միջև հարաբերությունները հազարամայակների պատմություն ունեն։ Հայաստանը իր պատմության ընթացքում բազմիցս զավթվել է Պարսկական կայսրության կողմից, մասնավորապես Մեդեսների, Աքեմենիդների, Պարթևիդների, Սասանիդների և Սաֆավիդների ժամանակաշրջանում։ Մշակութային և պատմական կապերից ելնելով Հայաստանը երբեմն սխալմամբ դիտարկվել է որպես Մեծ Իրանի մաս. Հայաստանը և Իրանը այժմ էլ շարունակում են հազարամյա մշակութային և պատմական հարաբերությունները։ Երկու երկրների միջև սահմանային վեճեր չկան։ Իրանը պաշտոնապես ճանաչում է Քրիստոնյա հայերի փոքրամասնությունը։

Ազգային և միջազգային հետազոտությունների հայկական կենտրոնից Ստեփան Սաֆարյանը ասել է. «Հաշվի առնելով ներկա աշխարհաքաղաքական իրավիճակը, Հայաստանը օրինական իրավունք ունի համագործակցել Իրանի հետ, ապահովելու սեփական անվտանգությունը... Բացի այդ Հայաստանը էներգիայի ավելցուկ ունի և միակ հիմնական արտահանման շուկան Իրանն է... Այնպես որ առկա է նաև մասնակիցների տնտեսական շահը:»

Առևտրատնտեսական հարաբերություններ[խմբագրել]

Հատուկ նշանակություն ունի համագործակցությունը էներգետիկ անվտանգության բնագավառում։ Բացի դրանից Իրան-Հայաստան գազամուղը կարող է գազ ներկրել Հայաստան։[1] Բացի դրանից, երկու պետությունները գործարկել են նաև մեկ այլ բազմամիյիոնանոց էներգետիկ ծրագիր։ Այն ներառում է երկու հիդրոէլեկտրակայաններ Հայաստան-Իրան սահմանագիծ հանդիսացող Արաքս գետի վրա։

Տես նաև[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]