ՀՀ զինված ուժեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Հայկական բանակից)
ՀՀ զինված ուժեր
Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժեր
Coatofarms mil.gif
Ղեկավարություն
Պաշտպանության Նախարար Սեյրան Օհանյան
Գլխավոր շտաբ Յուրի Խաչատուրով
Զինվորական անձնակազմ
Ակտիվ անձնակազմ 46,684
Պահեստայիններ
Զորակոչային տարիք 18–43 տարեկան‌[փա՞ստ]
Զինծառայության տարիք ունեցող բնակչություն Տղամարդիկ (18-49 տարեկան). 653.7 հզ. (20-49 տարեկանների կտրվածքով տվյալներ, 2011թ.)[1]
կանայք (18-49 տարեկան). 708,8 հզ. (20-49 տարեկանների կտրվածքով տվյալներ, 2011թ.)[1]
Պիտանի զինվորական ծառայության Տղամարդիկ (18-49 տարեկան). 551,938‌[փա՞ստ]
Կանայք (18-49 տարեկան). 656,493 ‌[փա՞ստ]
Զորակոչային տարիքին հասնողների թիվը (տարեկան) Տղամարդիկ. 31,774‌[փա՞ստ]
Կանայք. 31,182‌[փա՞ստ]
Մասնաճյուղեր
Արդյունաբերություն
Տարեկան ծախսերի հանրագումար 182,74 մլրդ դրամ,- պաշտպանական ծախսեր (2013) [2]
ՀՆԱ-ի տոկոս
Ներքին մատակարարողներ
Միջազգային մատակարարողներ Flag of Russia.svg Ռուսաստան
ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
{{{2}}} Ֆրանսիա
{{{2}}} Հունաստան
{{{2}}} Չինաստան
{{{2}}} Լիտվա
Flag of Cyprus.svg Կիպրոս
{{{2}}} Ուկրաինա
{{{2}}} Իրան

ՀՀ զինված ուժեր , Հայաստանի Հանրապետության պետական ռազմական կառույց, որի գլխավոր նպատակն է, պաշտպանել Հայաստանի պետական սահմանները և տարածքային ամբողջականությունը:

Պատմություն[խմբագրել]

Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերը կազմավորվել են բավականին բարդ ժամանակաշրջանում, երբ աշխարհաքաղաքական դաշտում Խորհրդային Միությունը ապրում էր իր գոյության վերջին ամիսները՝ փլուզման շրջանը, իսկ տարածաշրջանում սկսվել էր միջէթնիկական, տարածքային պատերազմ հայերի և ադրբեջանցիների միջև։ Զինված ուժերի կազմավորումն ու զարգացումը տեղի է ունեցել հետևյալ ժամանակային փուլերով՝

  • 3-րդ փուլ, որը սկսվել է 1994թ․–ի հունիսից և շարունակվում է մինչ այսօր։ Այս ժամանակաշրջանում զգալի աշխատանքներ են իրականացվել բանակաշինության, զորքերի մարտունակության բարձրացման, կարգապահության ամրապնդման, սպայական ու ենթասպայական, ինչպես նաև պայմանագրային անձնակազմի պատրաստման ու վերապատրաստման, բանակ-հասարակություն հարաբերություններում որոշակի առաջընթացի ապահովման ուղղությամբ։

1990թ․-ի սեպտեմբերին կազմավորվեց Երևանի հատուկ գունդը, իսկ Արարատում, Գորիսում, Վարդենիսում, Իջևանում, Մեղրիում ձևավորվեցին հինգ վաշտեր։ 1991թ.-ին Հայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշմամբ ստեղծվեց Նախարարների խորհրդին առընթեր Պաշտպանության պետական կոմիտե։

Պատերազմական գործողություններ ու հաղթանակներ[խմբագրել]

Հայ–ադրբեջանական պատերազմ[խմբագրել]

Արցախյան պատերազմ[խմբագրել]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Արցախյան ազատամարտ


Զինված ուժերի կառուցվածքը[խմբագրել]

ՀՀ ԶՈՒ հետևակային ստորաբաժանումը զորավարժության ժամանակ

ՀՀ զինված ուժերը կազմված են ՀՀ Պաշտպանության նախարարությունից, հինգ բանակային կորպուսներից ։[3] Պաշտպանության նախարարությունը իր հերթին կազմված է վարչական ապարատից, հետախուզության, հրթիռային զորքերի և հրետանու, ավիացիայի, Զորքերի ծառայության և զինվորական ծառայության անվտանգության ապահովման, հակաօդային պաշտպանության զորքերի, ռազմավարական պլանավորման, մարտական պատրաստության, թիկունքի, կապի և ավտոմատ կառավարման համակարգերի, ինժեներական զորքերի, սպառազինության, ռադիացիոն, քիմիական, կենսաբանական պաշտպանության, կազմազորահավաքային, օպերատիվ, անձմնակազմի հետ տարվող աշխատանքների, ֆինանսական, կադրերի վարչություններից, ռադիոէլեկտրոնային պայքարի, ռազմական հաղորդակցությունների, ռազմատեղեկագրական, ութերորդ, ստանդարտացման և չափագիտական, ռազմանվագախմբային բաժիններից, Հայաստանի Հանրապետության զինվորական կոմիսարիատից և այլ ստորաբաժանումներից, որոնք կատարում են խնդիրների առաջադրման և պլանավորման, դրանց իրականացման, վերահսկողության գործառույթներ։[4]

ՀՀ զինված ուժերը կազմված են հետևյալ մասնագիտացված զորքերից.

ՀՀ զինված ուժերի ղեկավար կազմը[խմբագրել]

Կազմը տրված է 2013 թ.-ի դրությամբ.

Սպառազինություն[խմբագրել]

Միջազգային համագործակցություն[խմբագրել]

Միջազգային խաղաղապահ առաքելություններ[խմբագրել]

ՀԱՊԿ

Հայաստանի Հանրապետությունը, 1992թ.–ի մայիսի 15-ին ստորագրելով Հավաքական անվտանգության մասին պայմանագիրը, դարձել է Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության անդամ։

Ռուսաստանի Դաշնություն

ՀՀ զինված ուժերի միջազգային համագործակցության դաշտում մեծ տեղ ունի Ռուսաստանի հետ ռազմական համագործակցությունը։

ՆԱՏՕ

Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերը որոշակի հարցերում մշտապես համագործակցում են Հյուսիսատլանտյան դաշինքի հետ։

Կոսովո

2004թ․–ին Հայաստանը մեկ դասակի կազմով հունական խաղաղապահ գումարտակի կազմում միացել է ՆԱՏՕ-ի խաղաղապահ առաքելությանը Կոսովոյում։ Հայ զինծառայողները ծառայության են անցել Կոսովոյի բազմազգ «Արևելք» բրիգադում, որը տեղակայված էր Կոսովոյի և Մակեդոնիայի սահմանային գոտում՝ Ֆերիզաչ քաղաքի մերձակայքում։

Իրաք

2005թ․–ի հունվարին ՀՀ ԶՈՒ ստորաբաժանումը միացել է Իրաքում իրականացվող բազմազգ խաղաղապահ առաքելությանը՝ հիմնականում մասնակցելով ականազերծման, բեռնափոխադրումների և բժշկական ապահովման աշխատանքներին։ ՀՀ ԶՈՒ ստորաբաժանումը դուրս է բերվել Իրաքից 2009թ․–ի հոկտեմբերին։

Աֆղանստան

Սկսած 2010թ․–ի փետրվարից ՀՀ ԶՈՒ ստորաբաժանումը (մեկ դասակ) ընդգրկվել է Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության հրամանատարության տակ գտնվող ՄԱԱՈՒ (Աֆղանստանում միջազգային անվտանգության աջակցման ուժեր) (ISAF) հյուսիսային հրամանատարության կազմում և իրականացնում է Կունդուզ քաղաքի օդանավակայանի անվտանգության ապահովման խնդիրները։ Մինչև Աֆղանստան մեկնելը հայկական զորախումբը 4 շաբաթյա նախատեղակայման վարժանք է անցրել Գերմանիայում։ 2011թ.-ին ավելացվել է Աֆղանստան գործուղված հայ խաղաղապահների թվակազմը՝ հասնելով 121-ի, որոնցից 40 պայմանագրային զինծառայողներ առաքելություն են իրականացնում Կունդուզ քաղաքում, իսկ 81-ը պաշտպանում են Մազարի-Շարիֆի օդանավակայանը և աջակցման ուժերի ռազմակայանը։ Եվս 5 հայ սպաներ վերապատրաստում են անցնում Կունդուզում՝ հետագայում աֆղանական բանակում որպես հրահանգիչներ ծառայելու համար։

Զորակոչ[խմբագրել]

ՀՀ-ում զորակոչը նախատեսված է 18 - 27 տարեկան արական սեռի ներկայացուցիչների համար՝ 2 տարի ժամկետով, որը կարգավորվում է ՀՀ զինապարտության մասին օրենքով։ 2011 թ.-ին օրենքում լրացում կատարելուց հետո, այն քաղաքացիները, որոնք հիմնական կրթության հիմքի վրա առանց ընդհատման նախնական մասնագիտական (արհեստագործական) կրթական ծրագրերով սովորողներ են համարվում, օրենքը գործում է 19 տարեկանից։ Զորակոչը կատարվում է տարեկան 2 անգամ։

Զինապարտության մասին օրենքի 2012 թ.-ի փոփոխությունները[խմբագրել]

2012թ.-ի մարտի 19-ին օրենքում կատարվեց փոփոխություններ և լրացումներ, որոնց համաձայն պարտադիր զինվորական ծառայության զորակոչի ժամանակ բնակության վայրին մոտ գտնվող զորամասում ծառայելու արտոնությունից օգտվում են երկկողմանի ծնողազուրկ զորակոչիկները, ինչպես նաեւ միակողմանի ծնողազուրկ այն զորակոչիկները, որոնք չունեն չափահաս քույր կամ եղբայր(մինչ այդ փոփոխությունը այդ արտոնությունից օգտվում էին բոլոր միակողմանի ծնողազուրկ երեխաները), իսկ բնակության վայրին մոտ գտնվող զորամաս է համարվում մինչև 150 կմ տեղակայված զորամասը(մինչ փոփոխությունը 100 կմ էր)[5]։

Պատկերներ[խմբագրել]

Սպառազինություն[խմբագրել]

Միջազգային համագործակցություն[խմբագրել]

Տես նաև[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Commons-logo.svg

Աղբյուրներ[խմբագրել]