Հայերէնի դասական ուղղագրութիւն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Հայերէնի դասական ուղղագրութիւնը (նաև ճանչցուած որպէս Մաշտոցեան ուղղագրութիւն, Հայկազեան ուղղագրութիւն, աւանդական ուղղագրութիւն, համազգային ուղղագրութիւն իսկ նոր ուղղագրութեամբ՝ «հայերենի դասական ուղղագրություն») անուանումն է այն ուղղագրութեան որ կիրարկուած էր թէ Հայաստանի և թէ Սփիւռքի մէջ, արեւմտահայերէնի, արեւելահայերէնի, միջին հայերէնի և գրաբարի համար։

Այժմ, դասական ուղղագրութիւնը կը կիրարկուի գլխաւորապէս Սփիւռքի մէջ արեւմտահայերու և պարսկահայերու կողմէ որոնք չեն ընդունիր Մանուկ Աբեղեանի կողմէ մշակուած նոր ուղղագրութիւնը (կամ բարեփոխված ուղղագրութիւն) որ կիրարկուած է 1922-էն սկսեալ։ Նոր ուղղագրութիւնը ենթարկուած է որոշ ձեւափոխումներու 1940-ին ուր վերականգնուած են որոշ Մաշտոցեան կանոններ։ Որոշ մասնագէտներ արմատական տարբերութիւններ կը տեսնեն նաև «դասական», «աւանդական», «մաշտոցեան» եւ այլ բնորոշումներու միջեւ։ Ըստ այդմ, դասական կը համարուի 12րդ-13րդ դարերէն ի վեր կիրարկուած ուղղագրութիւնը, որուն մէջ արդէն առկայ էին փոքրատառերը, «օ», «ֆ» օտար տառերը, տողադարձը եւայլն։ Իսկ մաշտոցեան ուղղագրութիւնը Մեսրոպ Մաշտոցի կողմէ համակարգուած եւ մինչեւ 12րդ-13րդ դար կիրարկուած ուղղագրութիւնն է։ Ինչ կը վերաբերի բուն բնորոշմանը՝ «դասական», ապա այն յառաջ եկաւ հիմնականօրէն Սփիւռքի մէջ 1922-էն յետոյ, ուր մինչեւ այսօր չեն ընդունիր նոր ուղղագրութիւնը (հէնց ասոր համեմատութեամբ ալ հինը ստացած է «դասական» բնորոշումը)։

Արտաքին յղումներ[խմբագրել]