Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Հայաստանի Պետական Ճարտարագիտական Համալսարան
Հապավում ՀՊՃՀ
Նախկին անվանումներ Երևանի Կառլ Մարքսի անվան Պոլիտեխնիկական Ինստիտուտ (1933-1991)
Տիպ Պետական
Ռեկտոր Հովհաննես Թոքմաջյան (ժ/պ)
Ուսանողներ շուրջ 10 000
Տեղագրություն Երևան
(մասնաճյուղեր՝ Գյումրիում, Վանաձորում, Կապանում)
Կայք www.seua.am

Հայաստանի Պետական Ճարտարագիտական Համալսարանը (Պոլիտեխնիկ) (ՀՊՃՀբարձրագույն ուսումնական հաստատություն է Հայաստանում։ Համալսարանի կենտրոնական մասնաճյուղը գտնվում է հանրապետության մայրաքաղաքում՝ Երևանում։

Մինչև 1991 թ. համալսարանը հայտնի էր որպես Երևանի Կառլ Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտ կամ պարզապես Երևանի Պոլիտեխնիկական Ինստիտուտ՝ ԵրՊԻ (հաճախ ոչ-պաշտոնապես անվանվում էր պոլիտեխնիկ

Ընդհանուր տեղեկություններ[խմբագրել]

ՀՊՃՀ առաջին մասնաշենք

Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանն իրավաժառանգորդն է Կառլ Մարքսի անվան Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի, որը հիմնադրվել է 1933 թ. ունենալով ընդամենը 2 ֆակուլտետ և 107 ուսանող։ Ինստիտուտն աճել է Հայաստանի ինդուստրացման տեմպերին համընթաց և 19801985 թթ. հասել իր զարգացման գագաթնակետին՝ ունենալով շուրջ 25000 ուսանողներ և 66-ից ավելի մասնագիտություններ, դառնալով Հայաստանի խոշորագույն բարձրագույն ուսումնական հաստատությունը և Խորհրդային Միության առաջատար ինժեներական դպրոցներից մեկը։

ՀՊՃՀ 2-րդ մասնաշենք

Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը 1991 թ. նոյեմբերի 29-ին վերակազմակերպվեց և վերանվանվեց Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան (ՀՊՃՀ)։ ՀՊՃՀ կենտրոնական կրթահամալիրը գտնվում է Երևանում, իսկ մասնաճյուղային կրթահամալիրները՝ Գյումրիում, Վանաձորում և Կապանում։ ՀՊՃՀ կառավարման մարմիններն են Համալսարանի Խորհուրդը, Գիտական խորհուրդը, Ռեկտորատը, Ուսանողական խորհուրդը։

ՀՊՃՀ 9-րդ մասնաշենք

Համալսարանն ունի հենակետային վարժարաններ Երևանում և մարզերի մասնաճյուղերում, որոնց նպատակն է դեռ դպրոցում որոշել և հավաքագրել շնորհաշատ ապագա ճարտարագետների։ Համալսարանն իրականացնում է միջին, բարձրագույն և հետբուհական մասնագիտական կրթության 5 հիմնական կրթական ծրագրեր՝ կրտսեր ճարտարագետի, բակալավրի, մագիստրոսի և հետազոտողի որակավորման աստիճանների շնորհումով։

Բացի ուսումնական ստորաբաժանումներից, Համալսարանում գործում են մի շարք աջակցող ծառայություններ՝ Դասախոսների կատարելագործման կենտրոն, Ընդունելության հարցերի և ուսանողական կարիերայի աջակցման կենտրոն, Քոմփյութերային կենտրոն, Գիտատեխնիկական գրադարան՝ ավելի քան 1 միլլիոն միավոր գրականությամբ, տպարան և այլն, ինչպես նաև մշակութային, մարզական, սոցիալական և այլ օբյեկտներ, ուսումնամարզաառողջարարական ճամբարներ։ Համալսարանն ունի համակարգչային լայն ցանց՝ ավելի քան 1200 ժամանակակից համակարգիչներով և տեխնոլոգիական կարողությամբ մի շարք լսարաններ։

ՀՊՃՀ-ի օնլայն լսարան

Այսօր Համալսարանի հազարավոր շրջանավարտներ միավորվել են «ԵրՊԻ-ՀՊՃՀ Շրջանավարտների ասոցիացիա» հասարակական կազմակերպությունում՝ ձգտելով նպաստել իրենց Ալմա Մաթերի համակողմանի զարգացմանը։ Հիմնական կրթական ծրագրերով Համալսարանում այսօր սովորում են ավելի քան 10 հազար ուսանողներ, մագիստրանտներ և ասպիրանտներ։

ՀՊՃՀ օտարերկրյա քաղաքացիների ուսուցման բաժանմունքում և այլ դեպարտամենտներում հայերեն և անգլերեն լեզուներով ուսում են ստանում ավելի քան 500 արտասահմանցի ուսանողներ։

Համալսարանն իր զարգացած գիտահետազոտական համակարգով իրավամբ համարվում է տեխնիկական գիտությունների առաջատար կենտրոն։ ՀՊՃՀ-ն առաջինն էր Հանրապետությունում, որ ներդրեց բարձրագույն կրթության երկաստիճան, ապա՝ եռաստիճան համակարգերը, իսկ այսօր հաջողությամբ փորձարկում է կրեդիտների կուտակման և փոխանցման Եվրոպական ECTS համակարգը՝ Բոլոնիայի գործընթացի զարգացումներին համահունչ։

Համալսարանն անդամակցում է Եվրոպական համալսարանների ասոցիացիային, ներգրավված է Եվրոպական և միջազգային այլ կրթական և գիտական բազմաթիվ ծրագրերում (TEMPUS, TACIS, USAID, INTAS, NATO, NISCUPP և այլն)։

ՀՊՃՀ բաժանմունքներ և կենտրոններ[խմբագրել]

ՀՊՃՀ մասնաճյուղեր[խմբագրել]

Միջազգային կապեր[խմբագրել]

ՀՊՃՀ միջազգային համագործակցության քարտեզն այսօր ընդգրկում է՝

  1. ԱՄՆ ԱՄՆ
    • Կալիֆոռնիայի պետական պոլիտեխնիկական (Պոմոնա) համալսարան
    • Նյու Ջերսիի տեխնոլոգիական ինստիտուտ
    • Փերդյուի (Ինդիանա)
    • Բատոն Րուժի Հարավային (Լուիզիանա)
    • Գրեմբլինգի պետական (Լուիզիանա)
    • Նոր Օռլեանի պետական (Լուիզիանա) համալսարաններ
  2. Գերմանիա Գերմանիա
    • Իլմենաուի տեխնալոգիական համալսարան
    • Օպտոէլեկտրոնիկայի ինստիտուտ (Ուեսլինգ)
    • Շտուտգարտի տեխնիկական համալսարան
    • Դարմշտադի տեխնիկական համալսարան
  3. Իսպանիա Իսպանիա
    • Բարսելոնի ինքնավար
    • Ալիկանտեի համալսարաններ
  4. Իտալիա Իտալիա
    • Հռոմի «Լա Սապիենզա»
    • «Տոր Վերգատա» համալսարաններ
    • Թուրինի պոլիտեխնիկական համալսարան
  5. Հունաստան Հունաստան
    • Սալոնիկի Արիստոտելյան
    • Աթենքի ազգային տեխնիկական
    • Պիրեայի տեխնոլոգիական կրթության համալսարաններ
  6. Մեծ Բրիտանիա Մեծ Բրիտանիա
    • Արևմտյան Լոնդոնի Բրյունելի
    • Բելֆաստի թագավորական
    • Հադերսֆիլդի
    • Ուոլվերհամփթոնի համալսարաններ
  7. Շվեդիա Շվեդիա
    • Ստոկհոլմի Թագավորական Տեխնոլոգիական ինստիտուտ
    • Լունդի համալսարան
  8. Չինաստան Չինաստան
    • Ջիլինի համալսարան
    • Շանհայի էլեկտրատեխնիկական համալսարան
    • Խուաջունի տեխնիկական համալսարաններ
  9. Պորտուգալիա Պորտուգալիա
    • Լիսաբոնի տեխնիկական համալսարան
  10. Ռուսաստան Ռուսաստան
    • Մոսկվայի էներգետիկական ինստիտուտ
    • Բաումանի տեխնիկական
    • Մոսկվայի կապի և ինֆորմատիկայի տեխնիկական համալսարաններ
  11. Սիրիա Սիրիա
    • Դամասկոսի համալսարան
  12. Ուկրաինա Ուկրաինա
    • Ուկրաինական ազգային տեխնիկական համալսարան (Կիև)
    • Ուկրաինայի թեթև արդյունաբերության պետական ակադեմիա (Կիև)
  13. Ֆինլանդիա Ֆինլանդիա
    • Օստրոբոսնիայի կենտրոնական պոլիտեխնիկական համալսարան

ՀՊՃՀ պատմության հիշարժան տարեթվեր[խմբագրել]

  • 1933թ. փետրվարի 27-ին, Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության Կենտկոմի և ՀԽՍՀ ժողկոմխորհի որոշմամբ միավորվեցին ՀԽՍՀ շինարարական և քիմիատեխնոլոգիական ինստիտուտները, և 1933թ. մարտի 1-ին հիմնադրվեց Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը՝ երկու ֆակուլտետներով՝ շինարարական և քիմիատեխնոլոգիական։
  • 1933թ. մարտի 14-ին, Կառլ Մարքսի մահվան 50 ամյակի կապակցությամբ ինստիտուտը վերանվանվեց Երևանի Կառլ Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտ։
  • 1939թ. ՀԽՍՀ հեռակա ինդուստրիալ ինստիտուտը միացվեց ԵրՊԻ-ին՝ դառնալով նրա հեռակա բաժինը։
  • 1942թ. սեպտեմբերի 1-ին բացվեց էլեկտրատեխնիկական ֆակուլտետը։
  • 1944թ. սեպտեմբերի 1-ին բացվեց մեխանիկական ֆակուլտետը։
  • 1946թ. աշնանը տեղի ունեցավ ինստիտուտի ուսանողական գիտական առաջին համաժողովը։
  • 1947թ. ձևավորվեց ԵրՊԻ-ի ուսանողական գիտական ընկերությունը։
  • 1953թ. ստեղծվեց ԵրՊԻ-ի լեռնային ֆակուլտետը։
  • 1956թ. շահագործման հանձնվեց ԵրՊԻ-ի գրադարանի ընթերցասրահը՝ 45 հազար միավոր գրքով։
  • 1957թ. մայիսի 1-ին, լույս տեսավ «Պոլիտեխնիկ» թերթի անդրանիկ համարը։
  • 1959թ. հիմնադրվեցին ԵրՊԻ Լենինականի և Կիրովականի մասնաճյուղերը։
  • 1961թ. կազմավորվեց ավտոմատացման և հաշվողական տեխնիկայի ֆակուլտետը։
  • 1964թ. հիմնադրվեց ԵրՊԻ-ի կամերային նվագախումբը, որը հետագայում արժանացավ «ժողովրդական կոլեկտիվ» պատվավոր կոչմանը։
  • 1966թ. Ավտոմատացման և հաշվողական տեխնիկայի ֆակուլտետը վերանվանվեց տեխնիկական կիբեռնետիկայի ֆակուլտետ։
  • 1972թ. կազմավորվեց ռադիոէլեկտրոնիկայի ֆակուլտետը՝ առանձնանալով տեխնիկական կիբեռնետիկայի ֆակուլտետից։
  • 1972թ. կազմավորվեց էներգետիկայի ֆակուլտետը։
  • 1972թ. Դիլիջանում բացվեց ԵրՊԻ-ի ռադիոէլեկտրոնիկայի ֆակուլտետի բաժանմունքը։
  • 1974թ. ինստիտուտում ստեղծվեց հասարակական մասնագիտությունների ֆակուլտետը։
  • 1978թ. տեխնիկական կիբեռնետիկայի և ռադիոտեխնիկայի ֆակուլտետների բազայի վրա հիմնադրվեց հաշվողական տեխնիկայի ֆակուլտետը։
  • 1978թ. ռադիոէլեկտրոնիկայի ֆակուլտետը վերանվանվեց ռադիոտեխնիկայի ֆակուլտետ։
  • 1985թ. մեխանիկական և մեքենաշինական ֆակուլտետների հիմքի վրա բացվեց տրանսպորտային ֆակուլտետը։
  • 1991թ. Արցախում բացվեց ԵրՊԻ-ի Ստեփանակերտի մասնաճյուղը, որի բազայի վրա 1993թ. հիմնադրվեց Արցախի համալսարանը։
  • 1991թ., նոյեմբերի 29, Հայաստանի Հանրապետության նախագահի թիվ ՆՀ-4 հրամանգրով ԵրՊԻ-ն վերակազմավորվեց Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի։
  • 1991թ., դեկտեմբերի 9, ՀՀ կառավարության թիվ 670 որոշմամբ ստեղծվեց Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանը։
  • 1992թ. բարձրագույն մաթեմատիկայի երեք ամբիոնների միավորմամբ ստեղծվեց մաթեմատիկայի դեպարտամենտը։
  • 1992թ. հիմնադրվեց հասարակագիտական ֆակուլտետը, որը 1994թ.-ին վերակազմավորվեց սոցիալ-քաղաքական առարկաների և ընդհանուր տնտեսագիտության դեպարտամենտի։
  • 1994թ. ստեղծվեց մեխանիկայի և մեքենագիտության դեպարտամենտը։
  • 1994թ. ստեղծվեցին համալսարանի շրջանավարտների միությունը և ուսանողական խորհուրդը։
  • 1996թ. ՀՊՃՀ-ն դարձավ Եվրոպական համալսարանների ընկերակցության անդամ։
  • 1996թ. Կապանում ԵրՊԻ-ի ուսումնակոնսուլտացիոն կետի հիման վրա բացվեց ԵրՊԻ-ի Կապանի մասնաճյուղը։
  • 2001թ. հուլիսին հիմնադրվեց Ուսանողական կարիերայի ծառայությունների կենտրոնը։
  • 2001թ. ստեղծվեց ՀՊՃՀ «Միկրոէլեկտրոնային սխեմաներ և համակարգեր» միջդեպարտամենտալ ամբիոնը՝ «Լեդա Սիսթեմս» ԲԸ Հայաստանյան մասնաճյուղում։
  • 2003թ. հոկտեմբեր, նշվեց ԵրՊԻ-ՀՊՃՀ հիմնադրման 70-ամյա հոբելյանը, որին մասնակցեցին ՀՀ Նախագահը, Վարչապետը և բազմաթիվ այլ հյուրեր։
  • 2004թ. սեպտեմբեր, հիմնանորոգվեց և կահավորվեց Համալսարանի պատմական 1301 լսարանը՝ դառնալով Գիտական խորհրդի նիստերի և այլ հանդիսավոր միջոցառումների դահլիճ։
  • 2005թ. սեպտեմբեր, ՀՀ կառավարության որոշմամբ Համալսարանին վերադարձվեց նրա ավանդական «Պոլիտեխնիկ» անունը։
  • 2005թ. դեկտեմբեր, հրավիրվեց ՀՊՃՀ նոր Խորհրդի անդրանիկ նիստը, որի ժամանակ Խորհրդի նախագահ ընտրվեց ՀՀ ԳԱԱ նախագահ Ֆադեյ Սարգսյանը։
  • 2006թ. մայիս, ՀՊՃՀ Շրջանավարտների միությունը վերակազմակերպվեց «Շրջանավարտների ասոցիացիայի», որի նախագահ ընտրվեց ՀՀ վարչապետ, պոլիտեխնիկցի Անդրանիկ Մարգարյանը։

Ռեկտորներ[խմբագրել]

  1. Հովհաննես Բաբաջանյան 1934-1936
  2. Հմայակ Ղոնդախչյան 1936-1937
  3. Աշոտ Մելիքջանյանը 1937-ի օգոստոսից մինչև հոկտեմբեր
  4. Միսակ Պետրոսյան 1937-1946
  5. Պետրոս Մելքոնյան 1946-1965
  6. Աշոտ Ասլանյան 1965-1966
  7. Արծրուն Գասպարյան 1966-1980
  8. Ռաֆայել Մովսիսյան 1980-1988
  9. Յուրի Սարգսյան 1988-2006
  10. Ոստանիկ Մարուխյան 2006-2011
  11. Արա Ավետիսյան 2011-ից առ այսօր

Հայտնի շրջանավարտներ[խմբագրել]

Տես նաև հայկական Վիքիպեդիայում առկա ՀՊՃՀ շրջանավարտների ցանկը։

Արտաքին Հղումներ[խմբագրել]

Երևանի բուհեր

Երևանի պետական համալսարանԵրևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիաԵրևանի պետական գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտԵրևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիաԵրևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտԽաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանՀայաստանի ազգային ագրարային համալսարանՃարտարապետության և շինարարության պետական համալսարանՀայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանՀայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանԵրևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանՖիզիկական կուլտուրայի հայկական համալսարանՎալերի Բրյուսովի անվան լեզվաբանական համալսարան«Հայբուսակ» համալսարան


Հայաստանի ամերիկյան համալսարանՍլավոնական կամ ռուս–հայկական համալսարանԵվրոպական կամ ֆրանսիական համալսարան