Կուռլանդական դքսություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Կուռլանդական դքսություն, Կուռլանդական և Զեմգալական դքսություն, ֆեոդալական պետություն Լատվիայի տարածքում։ Ստեղծվել է Լիվոնյան օրդենի քայքայման հետևանքով։ Կուռլանդական դքսության գլուխ կանգնած էր Լիվոնյան օրդենի մեծ մագիստրոս Կետլերի տոհմը (մինչև 1737թ.-ը), ապա՝ Բիրոնները։ Կենտրոնն էր Միտավան (Ելգավան)։ Գերմանական ազնվականությանը հաջողվեց զգալիորեն սահմանափակել դքսերի իշխանությունը, և 1617թ.-ից Կուռլանդական դքսությունը դարձավ «ազնվականական հանրապետություն»։ Գործադիր և դատական գերագույն իշխանությունը պատկանում էր դքսական խորհրդին։ Այսպես կոչված «Կուռլանդական ստատուտով» լատիշ գյուղացիները համարվում էին գերմանական կալվածատերերի ճորտեր։ Դքսական ճորտային մանուֆակտուրաներն արտադրում էին կերպաս, զենք, կառուցում նավեր։ Քաղաքային բնակչությունը զուրկ էր քաղաքական իրավունքներից։ Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության ազդեցությամբ 1790թ.-ին ստեղծվեց ռեֆորմների համար պայքարող «Բյուրգերական ունիան»։ Լեհաստանի երրորդ բաժանմամբ (1795թ.) Կուռլանդական դքսություն, որ 1710թ.-ից ռուսական ազդեցության ոլորտում էր, անցավ Ռուսաստանին և կազմեց Կուռլանդական նահանգը։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Հայկական սովետական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png