Կորիզաթաղանթ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բջջակորիզի կառուցվածքը:

Բջջակորիզը արտաքինից ծածկված է դեպի էնդոպլազմատիկ ցանց տանող սուբմիկրոսկոպիկ անցքեր ունեցող թաղանթով, որը նրան անջատում է բջջապլազմայից։ Այդ թաղանթը համարվում է ընդհանուր վակուոլային համակարգի ածանցյալ։ Բջջի բաժանման վերջում` թելոֆազի փուլում էնդոպլազմատիկ ցանցի խողովակները կուտակվում են դուստր քրոմոսոմների շուրջը և առաջացնում կորիզաթաղանթ:[1]

Կառուցվածքը[խմբագրել]

Կորիզաթաղանթը կազմված է եռաշերտ թաղանթներից, որոնց արանքում` կա ազատ պերինուկլեար տարածություն։ Այդ թաղանթներից յուրաքանչյուրն իր կառուցվածքով նման է պլազմատիկ թաղանթին, իսկ դրանցից արտաքինը` անմիջականորեն կապված է էնդոպլազմային ցանցի հետ։ Բացի այդ, արտաքին թաղանթի մակերեսին կան ռիբոսոմներ։ Կորիզաթաղանթը օժտված է յուրահատուկ անցքերով, որոնք ունեն ավելի մեծ տրամագիծ (30-100 նմ), քան բջջաթաղանթի համանման անցքերը։ Նրանց քանակը կախված է բջջի նյութափոխանակության ակտիվությունից և կարող է կազմել կորիզաթաղանթի ընդհանուր մակերեսի 10%-15%-ը։ Այդ անցքերը բարդ կազմավորում ունեն և ապահովում են թաղանթի ընտրողական թափանցելիությունը։ Կորիզի ծակոտկենությունը կապ է հաստատում ցիտոպլազմայի և կորիզանյութի (կարիոպլազմա) միջև։ Արտաքին թաղանթը կապված է ցիտոպլազմայի, իսկ ներքինը` կորիզանյութի (կարիոպլազմա) հետ։ Նրանց միջև եղած տարածությունը լցված է կիսահեղուկ նյութով։ Այդ երկու շերտերը մերթ մոտենում են, մերթ հեռանում միմյանցից` գոյացնելով մերձկորիզային լուսավոր տարածություններ, որոնք կապ են հաստատում ցիտոպլազմայի հետ։ Մերձեցման կետերը դառնալով կորիզաթաղանթի ամենաբարակ և նուրբ մասերը` ժամանակ առ ժամանակ ճեղքվում են, որի արդյունքում առաջանում են այն ծակոտիները, որոնցով կորիզահյութը անցնում է ցիտոպլազմայի մեջ և հակառակը։[1][2]

Ֆունկցիան[խմբագրել]

Կորիզաթաղանթի կառուցվածքը:
  1. սահմանազատում է կորիզը ցիտոպլազմայից
  2. կարգավորում է նյութերի տեղաշարժը կորիզի և ցիտոպլազմայի միջև
  3. կարգավորում է ի-ՌՆԹ-ի, փ-ՌՆԹ-ի, ռիբոսոմների սուբմիավորների թափանցելիությունը կորիզից ցիտոպլազմա և

նուկլեոտիդների, սպիտակուցների, ֆերմենտների, ԱԵՖ-ի, ջրի և իոնների թափանցումը կորիզ` հակառակը

  1. մասնակցում է էնդոպլազմային ցանցի առաջացմանը[2][2]

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  • Ընդհանուր Կենսաբանություն, հեղինակ Նադեժդա Բեգլարյան, էջ 110-111
  • Կենսաբանություն, հեղինակ Տիգրան Թանգամյան, էջ 54-56
  • Կենսաբանություն, հեղինակ Սիսակյան, էջ 24-25



Ծանոթագրություններ և նշումներ

  1. 1,0 1,1 Ընդհանուր Կենսաբանություն, հեղինակ Նադեժդա Բեգլարյան, էջ 110-111
  2. 2,0 2,1 2,2 Կենսաբանություն, հեղինակ Սիսակյան, էջ 24-25