Կորթին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Կորթին
Լեռնային կորթին
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Բաժին Ծածկասերմեր
Դաս Երկշաքիլավորներ
Կարգ Խուլեղինջածաղկավորներ
Ընտանիք Խուլեղինջազգիներ
Ցեղ Կորթին
Լատիներեն անվանում
Satureja
L., 1753
Հոմանիշներ
այլ անվանումներ

ծոթրին, ծիթրոն

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում

ITIS 32293
NCBI 49986
EOL 61454

IPNI21206

Կորթին (այլ անվանումներ՝ ծոթրին, ծիթրոն)[1] (լատ.՝ Satureja), խուլեղինջածաղկավորների ընտանիքի բույսերի ցեղ։ Միամյա խոտեր, կիսաթփեր և թփեր են։ Կոթրինն մոտ 30 տեսակ։ Շատ տեսակներ պարունակում են եթերայուղեր։ Տարածված է գլխավորապես միջերկրածովյան երկրներում։

Կենսաբանական նկարագիր[խմբագրել]

Satureja mexicana 3.jpg
Կոթին մեքսիկական՝ ծաղիկը

Ցողունը ճյուղավորվող է, բարձրությունը՝ 15–50 սմ: Տերևները նշտարաձև են, հակադիր, սրածայր: Ծաղիկները մանր են, կլորավուն, ձվաձև, բաց վարդամանուշակագույն, ծաղկաբույլում՝ 3–5 ծաղիկ: Պտուղը քառաբաժան ընկուզիկ է: Սերմերը մանր են, կլորավուն, ձվաձև: Հոտավետ Կորթինի ցողունը ճյուղավորվող է, 20-30 սմ բարձրությամբ, տերևները՝ նշտարաձև, ծաղկաբույլում կա 3-5 ծաղիկ։ Սերմերը մանր են, կլորավուն, ձվաձև։ Սննդի մեջ, որպես համեմունք, օգտագործվում են թարմ և չորացրած տերևները։

Նշանակություն և կիրառում[խմբագրել]

Դեղաբույս է. պատրաստուկներն օգտագործվում են որպես ցավամոքիչ, խորխաբեր միջոց, փորկապության և այլ դեպքերում: Պարունակում է եթերայուղեր (օգտագործում են օծանելիքի, կոնյակի, լիկյորի արտադրության, սննդի արդյունաբերության մեջ): Թարմ և չորացրած տերևները լավորակ համեմունք են: Ժողովրդական բժշկության մեջ կիրառվում է որպես ցավամոքիչ, նաև փորկապության դեմ։

Դասակարգում[խմբագրել]

Տեսակներ[խմբագրել]

Դասը ընդգրկում է 30-ից 52 տեսակ[2]

Տաքսոնոմիա[խմբագրել]

Կորթին դասը մտնում է Lamiaceae ընտանիքի և Lamiales կարգի մեջ:


  21 ընտանիք
(համաձայն APG II Համակարգի)
  e1  
         
  Կարգ Խուլեղինջածաղկավորներ     դասԿորթին     f1
               
  ԲաժինԾաղկավորներ կամ Ծածկասերմեր     ընտանիք Խուլեղինջազգիներ     e2    
             
  ավելի քան 44 կարգի ծաղկավոր բույսեր
(համաձայն APG II Համակարգի)
  մոտ 210 դաս   f2
     

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

Գրականություն[խմբագրել]

  • Борисова А. Г. Род 1290. Чабер — Satureja // Флора СССР. В 30 т. / Начато при руководстве и под главной редакцией акад. В. Л. Комарова; Ред. тома Б. К. Шишкин. — М.—Л.։ Изд-во АН СССР, 1954. — Т. XXI. — С. 413—426. — 703 с. — 3000 экз.
  • Siegmund Seybold (Hrsg.): Schmeil-Fitschen interaktiv. CD-ROM, Version 1.1, Quelle & Meyer, Wiebelsheim 2002, ISBN 3-494-01327-6.
  • Avril Rodway: Kräuter und Gewürze. Die nützlichsten Pflanzen der Natur - Kultur und Verwendung. Tessloff Verlag, Hamburg 1980, ISBN 3-7886-9910-8
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է Հայկական սովետական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png