Կյուրոս Բ Մեծ

Կյուրոս II Մեծ (հին պարսկերեն` Kūruš, ակկադերեն` Kuraš, էլամերեն` Kuraš, արամ. Kureš, հին հունարեն՝ Κῦρος, լատիներեն՝ Cyrus) — պարսկական արքա (իշխանության տարիները` մ.թ.ա. 559 — 530թթ.), Աքեմենյանների հարստությունից, Պարսկական մեծ տերության (Աքեմենյան տերություն) հիմնադիր: Կամբյուսես I-ի որդին: Մայրը, հավանաբար, Մարաստանի արքա Աստիագեսի (հայկական աղբյուրներում` Աժդահակ) դուստր Մանդանան էր: Վարել է զավթողական քաղաքականություն` ջախջախելով և իր տերությանը միացնելով Մարաստանը, Բաբելոնական պետությունը, Լյուդիան և Փոքր Ասիայի հունական քաղաքները և Էգեյան ծովի մի շարք կղզիներ, այդ թվում Սամոսը: Իր կյանքի վերջին տարիներում պատերազմներ է վարել Միջին Ասիայում և Հնդկաստանին հարող տարածքներում` նվաճելով բուն Պարթևաստանը, Դարգիանան, Արիան, Հորասմիան, Բաքտրիան, Սոգդիանան, Հայդարան, Սակաստանը, Սատտագիդան, Արախոսիան և Մակը: Մ.թ.ա. 530թ. զոհվում է Միջին Ասիայում մասքութների դեմ տարած արշավանքների մեկի ընթացքում: Ըստ Հերոդոտոսի տվյալների` մասքութների «թագուհի»-առաջնորդ Թոմիրիսը հրամայել է գտնել Կյուրոսի մարմինը, կտրել է նրա գլուխը և թաթախել է այն արյունով լի մի պարկի մեջ` հեգնական կերպով առաջարկելով նրան այդ կերպ հագեցնել արյունի իր անհագ ծարավը: Սակայն քանի որ հայտնի է, որ Կյուրոսի դին թաղվել է Պարսագադե քաղաքում (այնտեղ նրա աճյունը տեսել է դեռևս Ալեքսանդր Մակեդոնացին), այդ դրվագը ոչ հավաստի է համարվում: