Կկուներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Կկուներ
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Կենդանիներ
Տիպ Քորդավորներ
Դաս Թռչուններ
Կարգ Կկվանմաններ
Ենթակարգ Կկուներ
Լատիներեն անվանում
Cuculus
Linnaeus, 1758

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում

ITIS 177821
NCBI 33592
EOL 78291

Կկուներ, իսկական կկուներ (լատ.՝ Cuculi), կկվանմանների կարգի թռչունների ենթակարգ։ Միջին չափի թռչուններ են, կտուցը թեթևակի ցած է թեքված։ Պոչը երկար է, աստիճանաձև։ Փետուրները կարճ են, ամուր, մոխրագույն, սև, սպիտակ կամ դարչնագույն։ Ապրում են ծառերի, թփերի միջավայրում։ Որոշ մասը մոնոգամ է, կան նաև պոլիգամներ։ Կկուներից շատերը բներ են պատրաստում և թխսում սեփական ձվերի վրա։ Բնային մակաբույծ տեսակները ձվերը դնում են հարևան թռչունների բներում և չեն թխսում։ Ապրում են ամենուրեք, բացի Անտարկտիդայից։ Հայտնի է 1 ընտանիք, 38 սեռ, 128 տեսակ։ Հայաստանում տարածված է սովորական կկուն (Cuculus conorus

Միջին չափի թռչուններ են: Մարմնի երկարությունը 32–61 սմ է, կենդանի զանգվածը՝ 100–150 գ: Պոչը երկար է, աստիճանաձև, կտուցը` թեթևակի ցած թեքված: Փետուրները կարճ են, ամուր, մոխրագույն, սև, սպիտակ կամ դարչնագույն: Սեփական բույն չեն հյուսում. որպես մակաբույծ թռչուններ՝ ձվադրում են այլ թռչունների բներում՝ ձվերի գույնը նմանեցնելով բնի տիրոջ ձվերի գույնին:

Սովորական կկուն բնադրող չվող է, տարածված: Բնակվում է խոտածածկ տարածքներում, թփուտներում, անտառներում, եղեգնուտներում: Սնվում է միջատներով, առավելապես` մազածածկ թրթուրներով և բացարձակ օգտակար է: Ձվադրում է սևուկ կարմրատուտի, լեռնային խաղտտնիկի, այգու դրախտապանի, մոխրագույն շահրիկի և եղեգնուտի եղեգնաթռչնակի բներում: Բաց բներում էգը ձվադրում է ուղղակի բնում: Փակ բների դեպքում ձուն դնում է նախ գետնին, ապա կտցին առած՝ թռիչքային անցքով տեղափոխում է տիրոջ բույնը:

Բեղմնավորում[խմբագրել]

Տարբեր բներում դնում է մինչև 20 ձու: Ձագերը ձվից դուրս են գալիս թխսակալման 12-րդ օրը, և ձվից դուրս եկած կկուն, հաջորդ օրն իր մեջքի փոսիկի մեջ առնելով տանտիրոջ ձվերն ու ձագերին, որպես օտար մարմին, դուրս է գցում բնից և մնում միայնակ: 3 շաբաթ անց դուրս է գալիս բնից, ազատ թռչելուց հետո 1 շաբաթ դեռևս կերակրվում է որդեգիր ծնողների կողմից:

Փուփուլավոր կկուն չվահյուր է: Հայաստանի Հանրապետությունում հայտնաբերվել է 1978 թվականին: Ձվադրում է կաչաղակների բներում: Համարձակ և աղմկարար է, հաճախ արձակում է թութակի սուր ճիչերի նմանվող ձայներ: Երկար պոչով, աչքի ընկնող փուփուլով կկու է, բնակվում է ուռուտներով գետափերին, նոսր ծառուտներում: Սնվում է անողնաշարավորներով:

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է Հայկական սովետական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  • Հայկական Հանրագիտարան