Կկուներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Կկուներ
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Կենդանիներ
Տիպ Քորդավորներ
Դաս Թռչուններ
Կարգ Կկվանմաններ
Ենթակարգ Կկուներ
Լատիներեն անվանում
Cuculus
Linnaeus, 1758

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում

ITIS 177821
NCBI 33592
EOL 78291

Կկուներ, իսկական կկուներ (լատ.՝ Cuculi), կկվանմանների կարգի թռչունների ենթակարգ։ Միջին չափի թռչուններ են, կտուցը թեթևակի ցած է թեքված։ Պոչը երկար է, աստիճանաձև։ Փետուրները կարճ են, ամուր, մոխրագույն, սև, սպիտակ կամ դարչնագույն։ Ապրում են ծառերի, թփերի միջավայրում։ Որոշ մասը մոնոգամ է, կան նաև պոլիգամներ։ Կկուներից շատերը բներ են պատրաստում և թխսում սեփական ձվերի վրա։ Բնային մակաբույծ տեսակները ձվերը դնում են հարևան թռչունների բներում և չեն թխսում։ Ապրում են ամենուրեք, բացի Անտարկտիդայից։ Հայտնի է 1 ընտանիք, 38 սեռ, 128 տեսակ։ Հայաստանում տարածված է սովորական կկուն (Cuculus conorus

Միջին չափի թռչուններ են։ Մարմնի երկարությունը 32–61 սմ է, կենդանի զանգվածը՝ 100–150 գ։ Պոչը երկար է, աստիճանաձև, կտուցը` թեթևակի ցած թեքված։ Փետուրները կարճ են, ամուր, մոխրագույն, սև, սպիտակ կամ դարչնագույն։ Սեփական բույն չեն հյուսում. որպես մակաբույծ թռչուններ՝ ձվադրում են այլ թռչունների բներում՝ ձվերի գույնը նմանեցնելով բնի տիրոջ ձվերի գույնին։

Սովորական կկուն բնադրող չվող է, տարածված։ Բնակվում է խոտածածկ տարածքներում, թփուտներում, անտառներում, եղեգնուտներում։ Սնվում է միջատներով, առավելապես` մազածածկ թրթուրներով և բացարձակ օգտակար է։ Ձվադրում է սևուկ կարմրատուտի, լեռնային խաղտտնիկի, այգու դրախտապանի, մոխրագույն շահրիկի և եղեգնուտի եղեգնաթռչնակի բներում։ Բաց բներում էգը ձվադրում է ուղղակի բնում։ Փակ բների դեպքում ձուն դնում է նախ գետնին, ապա կտցին առած՝ թռիչքային անցքով տեղափոխում է տիրոջ բույնը։

Բեղմնավորում[խմբագրել]

Տարբեր բներում դնում է մինչև 20 ձու։ Ձագերը ձվից դուրս են գալիս թխսակալման 12-րդ օրը, և ձվից դուրս եկած կկուն, հաջորդ օրն իր մեջքի փոսիկի մեջ առնելով տանտիրոջ ձվերն ու ձագերին, որպես օտար մարմին, դուրս է գցում բնից և մնում միայնակ։ 3 շաբաթ անց դուրս է գալիս բնից, ազատ թռչելուց հետո 1 շաբաթ դեռևս կերակրվում է որդեգիր ծնողների կողմից։

Փուփուլավոր կկուն չվահյուր է։ Հայաստանի Հանրապետությունում հայտնաբերվել է 1978 թվականին։ Ձվադրում է կաչաղակների բներում։ Համարձակ և աղմկարար է, հաճախ արձակում է թութակի սուր ճիչերի նմանվող ձայներ։ Երկար պոչով, աչքի ընկնող փուփուլով կկու է, բնակվում է ուռուտներով գետափերին, նոսր ծառուտներում։ Սնվում է անողնաշարավորներով։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է Հայկական սովետական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png


Աղբյուրներ[խմբագրել]

  • ՀայկականՀանրագիտարան