Կիլիկիայի Հայկական Թագավորության միապետերի ցանկ
Կիլիկիայի Հայկական Թագավորություն (Միջին հայերեն՝ Կիլիկիոյ Հայոց Թագաւորութիւն, հայտնի է նաև որպես Կիլիկյան Հայաստան կամ Փոքր Հայք կամ Հայաստան), միջնադարյան հայկական անկախ պետություն` ստեղծված սելջուկ-թուրքերի արշավանքների հետևանքով Կիլիկիա գաղթած հայերի կողմից:[1] Պետությունը հիմնադրվել է Ռուբինյանների կողմից, ովքեր Բագրատունիների շառավիղ էին: Ռուբինյանների իշխանությունը թագավորություն հռչակվեց 1198 թ-ին[2]: Ռուբինյանների տոհմի վերջին ներկայացուցիչը Զապել թագուհին էր, ում մահից հետո` 1252 թ-ին, գահն անցնում է Հեթումյաններին: 1341 թ-ին գահն անցնում է Լուսինյաններին: Կիլիկյան Հայաստանը դադարում է գոյություն ունենալուց 1375 թ-ին[3]. դրանից հետո գահին հավակնում էին Կիպրոսի Լուսինյանները: 1485 թ-ին, երբ Շառլոթ Կիպրացին ամուսնացավ Սավոյան հարստության ներկայացուցչի հետ, Կիլիկյան Հայաստանի թագավոր տիտղոսն անցավ Սավոյան հարստության ներկայացուցիչներին: Տիտղոսը մնաց գործածության մեջ մինչև 1861 թ.:
Բովանդակություն |
Իշխաններ [խմբագրել]
| Անուն |
Կյանքի ժամանակաշրջան |
Գահակալման սկիզբ |
Գահակալման ավարտ |
Ծանոթագրություններ |
Հարստություն |
Պատկեր |
| Ռուբեն Ա | 1025-1095 | 1080 | 1095 | Ռուբինյաններ |  |
|
| Կոստանդին Ա | անհայտ-1100 | 1095 | 1100 | Ռուբինյաններ | ||
| Թորոս Ա | անհայտ-1129 | 1100 | 1129 | Ռուբինյաններ | ||
| Լևոն Ա | անհայտ-1139 | 1129 | 1137 | Ռուբինյաններ | ||
| Թորոս Բ | անհայտ-1169 | 1145 | 1169 | Ռուբինյաններ | ||
| Ռուբեն Բ | անհայտ-1169 | 1169 | 1169 | Ռուբինյաններ | ||
| Մլեհ | անհայտ-1175 | 1169 | 1175 | Ռուբինյաններ | ||
| Ռուբեն Գ | 1145-1187 | 1175 | 1187 | Ռուբինյաններ | ||
Լևոն Բ
|
1150-1219 | 1187 | 1198 | Թագադրվում է որպես Կիլիկիայի Հայոց Արքա | Ռուբինյաններ |  |
Թագավորներ և թագուհիներ [խմբագրել]
| Անուն |
Կյանքի ժամանակաշրջան |
Գահակալման սկիզբ |
Գահակալման ավարտ |
Ծանոթագրություններ |
Հարստություն |
Պատկեր |
| Լևոն Բ | 1150-1219 | 1198 | 1219 | Առաջին թագավոր | Ռուբինյաններ | |
| Զապել | 1215-1252 | 1222 | 1252 | Թագուհի և գահակից | Ռուբինյաններ |  |
| Հեթում Ա | 1213-1270 | 1226 | 1270 | Թագավոր և գահակից | Հեթումյաններ |  |
| Լևոն Գ | 1236-1289 | 1270 | 1289 | Հեթումյաններ |  |
|
| Հեթում Բ | անհայտ-1307 | 1289 | 1294 | Հրաժարվել է գահից ի օգուտ Թորոսի | Հեթումյաններ |  |
| Թորոս Գ | 1271-1298 | 1293 | 1298 | Կառավարեց Հեթում Բ-ի հետ համատեղ | Հեթումյաններ | |
| Հեթում Բ | անհայտ-1307 | 1295 | 1296 | Թորոս Գ-ի գահակից | Հեթումյաններ | |
| Սմբատ | 1276-1311 | 1296 | 1298 | Ուզուրպատոր | Հեթումյաններ | |
| Կոստանդին Բ | անհայտ | 1298 | 1299 | Հեթումյաններ |  |
|
| Հեթում Բ | անհայտ-1307 | 1299 | 1303 | Լևոն Գ-ի խնամակալ | Հեթումյաններ | |
| Լևոն Դ | անհայտ-1307 | 1303 | 1307 | Հեթումյաններ | ||
| Օշին Ա | անհայտ-1320 | 1307 | 1320 | Հեթումյաններ | ||
| Լևոն Ե | 1320 | 1341 | Հեթումյաններ |  |
||
| Կոստանդին Գ | անհայտ-1345 | 1343 | 1345 | Ընտրվել է ազնվականության կողմից | Լուսինյաններ | |
| Կոստանդին Դ | 1344 | 1362 | Լուսինյաններ |  |
||
| Կոստանդին Ե | անհայտ-1373 | 1362 | 1373 | Լուսինյաններ | ||
| Լևոն Զ | 1340-1399 | 1374 | 1375 | Լուսինյաններ |  |
Հավակնորդներ [խմբագրել]
| Անուն |
Կյանքի ժամանակաշրջան |
Գահակալման սկիզբ |
Գահակալման ավարտ |
Ծանոթագրություններ |
Հարստություն |
Պատկեր |
| Լևոն Զ | 1340-1399 | 1375 | 1399 | Լուսինյաններ | |
|
| Ջեյմս Ա Կիպրացի | 1396 | 1398 | Լուսինյաններ | |||
| Յանուս Կիպրացի | 1398 | 1432 | Լուսինյաններ | |||
| Ջոհն Բ Կիպրացի | 1432 | 1458 | Լուսինյաններ | |||
| Շառլոթ Կիպրացի | 1458 | 1467 | Լուսինյաններ |
Տիտղոսն անցնում է Սավոյան հարստությանը:
Աղբյուրներ [խմբագրել]
- Գլխավոր
- Բոասե, Տ. Ս. Ռ. (1978)։ Կիլիկիայի Հայկական Թագավորություն։ Էդինբուրգ: Scottish Academic Press։ ISBN 0-7073-0145-9։
- Մութաֆյան, Կլոդ (2001)։ Le Royaume Arménien de Cilicie։ Փարիզ: CNRS Editions։ ISBN 2271051053։
- Հատուկ
- ↑ Սիրարպիե Դեր Ներսեսյան"Կիլիկյան Հայաստանի թագավորություն." Խաչակրաց արշավանքների պատմություն, հատ. Բ. Կենեթ Մ. Սեթոն (խմբ.) Ֆիլադելֆիա. Փենսիլվանիայի համալսարանա, 1962, էջ` 630-631.
- ↑ Կուրդօղլյան, Միհրան (1996)։ Պատմություն Հայոց, հատոր Բ։ Աթենք, Հունաստան: Ազգային Ուսումնական Խորհրդի Հրատարակություն, 29–56։
- ↑ Մութաֆյան, էջ 90
