Կիթ Պիկի ազգային աստղադիտարան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Կիթ Պիկի ազգային աստղադիտարան
Kitt Peak National Observatory
Kittpeak2.jpg
Կիթ Պիկ աստղադիտարանի գմբեթների մի մասը
Կազմակերպություն Ազգային աստղագիտական օպտիկական աստղադիտարան
Կոդ 695
Բնօրինակ անվանում Kitt Peak National Observatory
Վայր Սոնորա (անապատ), Արիզոնա, ԱՄՆ
Կոորդինատներ
Բարձրություն 2096 մ
Եղանակ 72% անամպ օրեր
Հիմնադրվել է՝ 1958
Կայքէջ
www.noao.edu/kpno/
Աստղադիտակներ
Nicholas U. Mayall Telescope (KPNO) - 4 մ Ռիչի-Կրետյեն
WIYN Telescope — 3,5 մ Ռիչի-Կրետյեն
McMath-Pierce Solar Telescope — 1,6 մ f/54 արևի աստղադիտակ
KPNO 2.1 m KPNO
Coudé Feed Tower Կուդե-սպեկտրոգրաֆ
SOLIS արևի աստղադիտակ
Coronado Array արևի աստղադիտակ
RCT Consortium Telescope ռոբոտ-աստղադիտակ
WIYN 0.9 m Telescope աստղադիտակ
Կալիպսո աստղադիտարան աստղադիտակ
CWRU Burrell Schmidt աստղադիտակ
SARA աստղադիտարան աստղադիտակ
Այցելուների համար աստղադիտակներ 3 հատ աստղադիտակ
Spacewatch 1,8 մ աստղադիտակ
Spacewatch 0,9 մ աստղադիտակ

Կիթ Պիկի ազգային աստղադիտարան (անգլ.՝ Kitt Peak National Observatory), աստղադիտարան ԱՄՆ-ում, հիմնադրվել է 1958 թվականին Սոնորա անապատում։ Գտնվում է Կիտ Պիկ լեռան (Kitt Peak, 2095 մ) վրա, Թուսոն քաղաքից (Արիզոնայի նահանգ) 72 կմ հարավ-արևմուտք։ Գործում է 1959 թվականից։ Պաշտոնական բացումը կատարվել է 1960 թվականին։ Աստղադիտարանը պատկանում է Ազգային աստղագիտական օպտիկական աստղադիտարանին (NOAO)։

Աստղադիտարանի ղեկավարներ[խմբագրել]

Աստղադիտարանի պատմությունը[խմբագրել]

Կիթ Պիկի ազգային աստղադիտարանի տարածքում են տեղադրված նաև MDM աստղադիտարանի, Միչիգանի համալսարանի, Դարտմուտյան քոլեջի, Օհայո նահանգի համալսարանի, Կոլումբիական համալսարանի, Ուորներ և Սվեյսի աստղադիտարանի, Ստյուարտի աստղադիտարանի և Կեյզի արևմտյան պահեստային համալսարանի գործիքները։ Ունենալով 26 անկախ աստղագիտական գործիքներ Կիթ Պիկի աստղադիտարանը հանդիսանում է աշխարհում ամենաբազմազան գործիքների հավաքածուով աստղադիտարանը։

Կիթ Պիկը ընտրվեց ազգային աստղադիտարանի հիմնման համար համաձայն Ազգային գիտական հիմնադրամի հետ պայմանագրի 1958 թվականին։ Աստղադիտարանի համար հողատարածքը վերցվել է վարձակալությամբ տեղի բնակիչներից, Պապագո հնդկացիներից։ Ինքը, աստղադիտարանը գտնվում էր Աստղագիտության ոլորտում հետազոտությունների համալսարանների ասսոցիացիայի տնօրինության տակ։ 1982 թվականին ստեղծվեց Ազգային աստղագիտական օպտիկական աստղադիտարան կազմակերպությունը, որի հիմնական նպատակն էր միավորել երեք խոշորագույն օպտիկական աստղադիտարանները` Կիթ Պիկը, Ազգային արևային աստղադիտարանը և Սերրո-Տոլոլո աստղադիտարանը։

Աստղադիտարանի տարածքում անց են կացվում էքսկուրսիաներ։

Հիմնական գործիքներն են՝ 4մ, 2, 1մ և 1, 3մ տրամագծով աստղադիտակները և աշխարհում խոշորագույն արեգակնային դիտակը։ Նրա գիտական ղեկավարությամբ գործում է միջամերիկյան Չերո Տոլոլո աստղադիտարանը Չիլիում, որտեղ նույնպես տեղադրված է 4մ տրամագծով աստղադիտակ։ Կիտ Պիկի աստղադիտարանն ամենազինվածն է իր երկրում։ Հետազոտությունները վերաբերում են աստղերի, գալակտիկաների, ինչպես նաև Արեգակի ֆիզիկական ուսումնասիրությանը։

Հետազոտությունների ուղղությունները[խմբագրել]

Հիմնական նվաճումները[խմբագրել]

Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել]

  • Կիթ Պիկի աստղադիտարանի տարածքում կատարվել են Բարակա վավերագրական ֆիլմի նկարահանումները։
  • Աստղադիտարանը մեծ դեր է ունեցել Ֆորտ ծրագրային լեզվի ստեղծման մեջ։
  • Աստղադիտարանի պատվին է անվանվել (2322) Կիթ Պիկ աստերոիդը։

Տես նաև[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է Հայկական սովետական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png