Խնկածաղիկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Խնկածաղիկ
Origanum vulgare - harilik pune.jpg
Խնկածաղիկ սովորական
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Բաժին Ծածկասերմեր
Դաս Երկշաքիլավորներ
Կարգ Խուլեղինջածաղկավորներ
Ընտանիք Խուլեղինջազգիներ
Ցեղ Խնկածաղիկ
Լատիներեն անվանում
Origanum
Հայերեն տարանուններ

Զվիրակ, մակերան, կատավան, մարեմ

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում

ITIS 32630
NCBI 39174

Խնկածաղիկ (լատ.՝ Origanum), զվիրակ, մակերան, կատավան, մարեմ, խուլեղինջազգիների (շրթնածաղկավորներ) ընտանիքի բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 5-7 (այլ տվյալներով՝ 8-9), ՀՀ-ում՝ 1 տեսակ՝ խնկածաղիկ սովորական (O. vulgare)։

Նկարագրություն[խմբագրել]

Ցողունը ուղղաձիգ է, վերևի մասում ճյուղավորվող, բարձրությունը՝ 30-50 սմ։ Տերևները հակադիր են, կոթունավոր, երկարավունձվաձև, ամբողջաեզր։ Ծաղիկները հասկիկներով են, մանր, բուրավետ, վարդագույն, վարդածիրանագույև՝ հավաքված վահանանմաև կամ հուրանանման ծաղկաբույլերում։ Ծաղկում է հունիս-սեպտեմբերին։ Պտուղը քառընկուզիկ է։

Տարածումը Հայաստանում[խմբագրել]

Տարածված է գրեթե բոլոր մարզերում։ Աճում է անտառներում, բացատներում, թփուտներում, մարգագետիններում և տափաստաններում (մինչև վերին լեռնային գոտի)։ Արմատը սողացող է։

Կիրառական նշանակություն[խմբագրել]

Դեղաբույս է. պարունակում է եթերայուղեր, աղաղանյութեր, կարոտին (A-նախավիտամին), վիտամին C, ներկանյութ և այլն։ Պատրաստուկներն օգտագործում են նյարդային, ստամոքսաղիքային և շնչառական ուղիների հիվանդությունների ժամանակ։ Օգտագործում են նաև որպես բուրավետ թեյի բաղադրամաս և համեմունք՝ սննդի արտադրության, լիկյորների արտադրության մեջ։ Մեղրատու է։