Խայտաբղետ քարակեռնեխ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Խայտաբղետ քարակեռնեխ (Monticola saxatilis), կեռնեխների ընտանիքի պատկանող թռչուն։

Steinrötel.jpg

Նկարագրությունը[խմբագրել]

Խայտաբղետ քարակեռնեխը աչքի է ընկնում փետրավորման բազմերանգությամբ։ Գլուխը և պարանոցը երկնագույն են, մեջքի առջևի մասը կապտամոխրագույն, դեպի պոչը` սպիտակ, պոչը ծածկող փետուրները շիկավուն են, թևերը սև են` սպիտակավուն ծայրով, կուրծքը, որովայնը և թևատակերը` ժանգագույն։ Էգերի և ձագերի փետրավորումը մոխրաշիկավուն է` լայնակի դարչնագույն բծերով, կոկորդը` սպիտակ։ Քաշը` 50-60 գ, թևի երկարությունը` 113-126 մմ։

Կենսակերպը[խմբագրել]

ՀՀ-ում բնադրվող, չվող թռչուն է։ Գարնանը վերադառնում է մարտի վերջին, ապրիլի սկզբին։ Այդ ընթացքում հանդիպում է նաև Երևանի շրջակայքում, Հրազդանի կիրճում։ Սովորաբար բնակություն է հաստատում լեռնատափաստանային գոտում, կարճ թփուտներ ու քարքարոտ լանջեր ունեցող վայրերում, քարակույտերում։ Չափավոր թվաքանակով հանդիպում է Արագածի, Գեղամա, Վարդենիսի, Բարգուշատի, Փամբակի, Զանգեզուրի և այլ լեռների տափաստաններում։ Երգը բարձր է ու հնչեղ։ Կրկնօրինակում է հարևանությամբ ապրող թռչունների ձայները։ Բնադրվում է մայիս-հունիս ամիսներին, բույնը սարքում է չոր խոտերից և տեղադրում քարերի արանքներում, ժայռերի ճեղքերում, փորվածքների մեջ ու քիվերի վրա։ Դնում է 4-6 երկնագույն ձվեր։ Սնվում է միջատներով և հատապտուղներով։

Տարածվածությունը[խմբագրել]

Տարածված է Արևմտյան Ուկրանիայում, Ղրիմում, Կովկասում, Միջին Ասիայի լեռներում, Ալթայում, հյուսիս-արևմտյան Բայկալում, Մարոկկոյում, միջին և հարավային Եվրոպայի լեռներում, դեպի արևելք` մինչև Դեղին ծովը։[1]

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  1. Մ. Ս. Ադամյան (1988)։ Հայաստանի թռչունները։ Երևան: «Արևիկ», էջ 48։