Լուի Բուսենար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Լուի Բուսենար

Louis-Henri Boussenard.jpg

Ծնվել է Լուի Հենրի Բուսենար
հոկտեմբերի 4 1847
Էկսկրեն
(Ֆրանսիա)
Մահացել է սեպտեմբերի 11 1910
Օրլեան
(Ֆրանսիա)
Մասնագիտություն գրող
Ազգություն ֆրանսիացի
Գրական ոճեր "Արկածային"
Ուշագրավ աշխատանքներ "Ադամանդ որոնողները"
Վեբկայք http://www.boussenard.ru

Լուի Անրի Բուսենար (ֆր.՝ Louis Henri Boussenard, հոկտեմբերի 4, 1847 - սեպտեմբերի 11, 1910), ֆրանսիացի գրող, արկածային գրականության հեղինակ։

Կենսագրությունը[խմբագրել]

Բուսենարը ծնվել է Ֆրանսիայի Էկրենն քաղաքում 1847 թվականին։ Սովորել է Փարիզում և ստացել է բժշկակն կրթություն։ Ֆրանկո-պրուսական պատերզամի ժամանակ զորակոչվել է և ծառայել է որպես գնդի բժիշկ։ Շամպինիի մոտ վիրավորվել է։ Պատերազմից հետո վերադարձել է Փարիզ և զբաղվել է գրականությամբ։

Գրական գործունեություն[խմբագրել]

1878 թվականին Բուսենարը սկսեց տպագրել իր առաջին վեպերը «Ամսագիր դը Վոյաժ» հրատարակությունում։

Բուսենարը շատ է ճանապարհորդել ֆրանսիական գաղութներով՝ մասնավորապես Աֆրիկա, որտեղ նա ծանոթացել է տեղի մշակույթի ու բարքերի հետ և գտել է նոր մտահղացումներ իր ստեղծագործությունների համար։ Եղել է նաև Ավստրալիայում և Գվինեայում։ Բուսենարի համաձայն նրա բոլոր անձնական թղթերը և ձեռագրերը այրվել են նրա մահվանից հետո։ Նրա մայրը՝ Էլոիզա Լանսը (ֆր.՝ Héloïse Lance) մահացել է 106 տարեկանում, իր որդու մահվանից 22 տարի անց։

1991 թվականին Ռուսաստանում 40 հատորով հրատարակվել է հեղինակի ստեղծագործությունները։ Հայերենով հրատարակվել են «Ադամանդ որոնողները» և «Նավապետ թոկից փախածը» վեպերը։

1991-2001 թվականներին ռուսական «Լադոմիր» հրատարակությունը տպագրել է հեղինակի բոլոր ստեղծագործությունները 30 հատորով (32 գիրք)։

Ստեղծագործությունները[խմբագրել]

Վեպեր[խմբագրել]

  • Տաս միլիոն Շեկ Օպոսսումից. Ամբողջ Ավստրալիայի միջով (ֆր.՝ A travers l'Australie. Les Dix millions de l'Opossum Rouge, 1879)
  • Հարավաբնակ փարիզեցու շուրջերկրյա ճանապարհորդությունը (ֆր.՝ Le Tour du monde d'un gamin de Paris, 1880)
  • Գվինեական ռոբինզոններ (ֆր.՝ Les Robinsons de la Guyane, 1881)
  • Փարիզեցու արկածները Օկեանիայում (ֆր.՝ Aventures d'un gamin de Paris à travers l'Océanie, 1882)
  • Ադամանդ որոնողները (ֆր.՝ Les voleurs de diamants, 1883) (թարգմանվել է հայերեն)
  • Փարիզից Բրազիլիա ցամաքով (ֆր.՝ De Paris au Brésil par terre, à la poursuite d'un héritage, 1884)
  • Արկածներ առյուծների երկրում (ֆր.՝ Aventures d'un gamin de Paris au pays des lions, 1885)
  • Արկածներ վագրների երկրում (ֆր.՝ Aventures d'un gamin de Paris au pays des tigres, 1885)
  • Արկածներ բիզոնների երկրում (ֆր.՝ Aventures d'un gamin de Paris au pays des bisons, 1885)
  • Կաուչուկի ոսորդները (ֆր.՝ Les chasseurs de caoutchouc, 1887)
  • Պարոն Սինթեզի գաղտնիքը (ֆր.՝ Les secrets de monsieur Synthèse, 1888)
  • Կապույտ մարդու արտասովոր արկածները (ֆր.՝ Aventures extraordinaires d'un homme bleu, 1889)
  • Տաս հազար տարի սառցաբեկորի վրա (ֆր.՝ 10 000 ans dans un bloc de glace, 1890)
  • Սատանայի կիրճը (ֆր.՝ Le Défilé d'enfer, 1891)
  • Կանադացի որսորդները (ֆր.՝ Chasseurs canadiens, 1891)
  • Ֆրանսիացիները հյուսիսային բևեռում (ֆր.՝ Les Francais au Pôle Nord, 1892)
  • Կենսապայքար (ֆր.՝ Les Combattants de la vie, 1894) (совместно с Анри Маленом)
  • Առանց մի գրոշի գրպանում (ֆր.՝ Sans le Sou, 1895)
  • Ժերմենի գաղտնիքը (ֆր.՝ Le secret de Germaine, 1896)
  • Բամբոշի արկածները (ֆր.՝ Les éxploits de Bamboche, 1896)
  • Սանիտարուհու սխրանքները (ֆր.՝ Les éxploits d'une ambulancière, 1896)
  • Կղզին բոցերի մեջ (ֆր.՝ L'île en feu, 1897)
  • Բենգալյան խեղդողները (ֆր.՝ Les étrangleurs du Bengale, 1898)
  • Սառցե դժոխք (ֆր.՝ L'enfer de glace, 1900)
  • Նավապետ թոկից փախածը (ֆր.՝ Capitaine Casse-Cou, 1901) (թարգմանվել է հայերեն)
  • Փոքրիկ կուզիկի արկածները (ֆր.՝ Les Aventures de Roule-ta-Bosse, 1902)
  • Մալախովի թմբի հերոսները (ֆր.՝ Le Zouave de Malakoff, 1903)
  • Ահաբեկություն Մակեդոնիայում (ֆր.՝ La terreur en Macédoine, 1904)
  • Մեքսիկյան հարսնացուն (ֆր.՝ La Fiancée mexicaine, 1905)
  • Փարիզեցու տղան (ֆր.՝ Le fils du gamin de Paris, 1906)
  • Հրեշների արշիպելագը (ֆր.՝ L'Archipel des monstres, 1907)
  • Պարոն Ոչ-ոքը (ֆր.՝ Monsieur… Rien!, 1907)
  • Այրողների բանդան, կամ Օրժիրի բանդիտները (ֆր.՝ La bande des chauffeurs ou Les brigands d'Orgères, 1908)
  • Օդագնացների արկածները (ֆր.՝ Les Gratteurs de ciel, 1908)
  • Թոմ Սանձահարողը (ֆր.՝ Tom le dompteur, 1909)
  • Մարտ թմբուկների տակ (ֆր.՝ Tambour battant, 1910)
  • Երկաթե ձեռքը (ֆր.՝ Bras-de-fer, 1911)
  • Նավապետ Սնդիկը (ֆր.՝ Le Capitaine Vif-Argent, 1912)
  • Փարիզեցու նոր արկածները (ֆր.՝ Nouvelles Aventures d'un gamin de Paris, 1913)
  • Դեղին սատանաների միջի արծաթյա սատանան (ֆր.՝ Sans-le-sou chez les diables jaunes, 1914)

Փաստավավերագրական ստեղծագործություններ[խմբագրել]

  • Որսորդություն բոլորի համար (ֆր.՝ La сhasse à tir mise à la portée de tous, 1886)
  • Հայտնի նորահայտնագործողների արկածները (ֆր.՝ Aventures, périls et découvertes des voyageurs à travers le monde, 1894)
  • Քրիստոնիայի նամակը (ֆր.՝ Lettres d’un paysan, 1902-1910)

Պատմվածքներ[խմբագրել]

  • Ռաջայի թեյնիկը (ֆր.՝ La théière du Rajah, 1881)
  • Առաջին էպոլետները (ֆր.՝ La première épaulette, 1882)
  • Փախուստ (ֆր.՝ Une évasion, 1888)
  • Բարոմետր (ֆր.՝ Le baromètre, 1889)
  • Վտարվածը (ֆր.՝ Un exilé, 1889)
  • Արձանագրություն (ֆր.՝ Procès-verbal, 1889)
  • Թատրոն էկվատորային Աֆրիկայում (ֆր.՝ Un théâtre dans l'Afrique équatoriale, 1889)
  • Հնդկուհին և կայմանը (ֆր.՝ L’Indienne et le caïman, 1891)
  • Ձկնորս հովազը (ֆր.՝ Jaguar pêcheur, 1891)
  • Թուրքի մկրտությունը (ֆր.՝ Le baptême du Turco, 1896)
  • Ինչպես նավապետ Լանդրին վախեցավ և պարգևատրվեց (ֆր.՝ Comment le capitaine Landry eut peur et fut décoré, 1896)
  • Հաղորդակիցը (ֆր.՝ Le guide, 1896)
  • Ջրծաղիկից մահացած խոզի պատմությունը (ֆր.՝ Histoire du cochon qui ne mourut pas de la petite vérole, 1896)
  • Ծովակալ Կուրբեի ականակիրները (ֆր.՝ Les torpilleurs de l'amiral Courbet, 1897)
  • Փղի մահը (ֆր.՝ Meurtre d’un éléphant, 1897)
  • Գալլական արյուն (ֆր.՝ Le sang gaulois, 1901)
  • Օձի հետ միայնակ (ֆր.՝ Tête-à-tête avec un serpent, 1902)

Ակնարկներ[խմբագրել]

  • Գվիանեայով (ֆր.՝ A travers la Guyane, 1881)
  • Վրեժի օրենքը (ֆր.՝ La peine du talion, 1881)
  • Վագրերի ընտանիքը (ֆր.՝ Une famille de tigres, 1881)
  • Հասարակածի մոտ (ֆր.՝ Sous l’équateur, 1881)
  • Օրլեանից մինչև Տանժիր (ֆր.՝ D’Orléans à Tanger, 1886)
  • Ճանապարհորդություն տրանսատլանդյան շոգենավով (ֆր.՝ Voyage autour d’un transatlantique, 1890)
  • Գվիանական կատորգայի կալանավորները (ֆր.՝ Les évasions en Guyane, 1891)
  • Բանդոլ (ֆր.՝ Bandol, 1896)
  • Վիկտորիա ռեգիա (ֆր.՝ La victoria regia, 1901)
  • Սպիտակ ճուտիկների գաղութը (ֆր.՝ Une colonie d'aigrettes, 1901)