Իրական ուղեծրի էլեմենտներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Իրական (աջից) և օսկուլացնող (ձախից) ուղեծրային էլեմենտները աստերոիդների գոտու աստերոիդների համար: Նկատեք, որ ձախ կողմում աստերոիդների ընտանիքները չեն առանձնացվում:

Իրական ուղեծրի էլեմենտներ, մարմնի ուղեծրի էլեմենտներ, որոնք բնութագրում են այդ մարմնի շարժումը տիեզերական տարածության մեջ և մնում են գործնականորեն անփոփոխ աստղագիտականորեն երկար ժամանակի ընթացքում։ Այս եզրը սովորաբար օգտագործվում է նշելու համար երեք չափանիշներ`

  • իրական մեծ կիսաառանցք (ap),
  • իրական էքսցենտրիսիտետ (ep),
  • իրական թեքում (ip

Իրական էլեմենտները պետք է տարբերել օսկուլացնող Կեպլերի ուղեծրի էլեմենտներից որոնք դիտարկվել են ժամանակի որոշակի պահին (էպոխա), ինչպիսին են` մեծ կիսաառանցքը, թեքումը և էքսցենտրիսիտետը: Այս օսկուլացնող էլեմենտները փոփոխվում են պարբերականորեն և (սկզբունքորեն) կանխատեսելի ձևով մոլորակների և այլ մարմինների ձգողության ուժերի ազդեցության տակ կամ պերցեսիայի արդյունքում։ Արեգակնային համակարգում այսպիսի փոփոխությւնները սովորաբար առաջանում են հազարավոր տարիների ընթացքում, ի տարբերություն իրական ուղեծրի էլեմենտները մնում են գործնականորեն հաստատուն վերջին տասնյակ միլիոնավոր տարիների ընթացքում։

Մարմինների մեծամասնության համար, օսկուլացնող էլեմենտները հարաբերականորեն մոտ են իրական էլեմենտներին քանի որ պերցեսիայի և ձգողության ազդեցության էֆեկտները համեմատաբար թույլ են։ Աստերոիդների գոտու աստերոիդների ավելին քան 99% մոտ այստ տարբերությունը փոքր է քան 0.02 ա. մ. (մեծ կիսաառանցքի համար, a), 0.1 (էքսցենտրիսիտետի համար, e), և 2° (թեքման համար, i

Այնուամենայնիվ, այս տարբերությունը անտեսել չի կարելի այն դեպքերում, երբ ճշգրտությունը կարևոր է։ Օրինակ` Սերես աստերոիդը ունի հետևյալ օսկուլացնող ուղեծրի էլեմենտները (Նոյեմբերի 26, 2005 էպոխայում)`

a e i
2.765515 ա. մ. 0.080015 10.5868°

իսկ նրա իրական ուղեծրային էլեմենտներն են (անկախ էպոխայից)[1]`

ap ep ip
2.767096 ա. մ. 0.116198 9.6474°

Այս կանոնին բացառություն են կազմում այն աստերոիդները, որոնք ընկած են Կիրկվուդի ճեղքերում, որոնք գտնվում են ուժեղ արտահայտված ուղեծրային ռեզոնանսի մեջ Յուպիտերի հետ։

Իրական ուղեծրի էլեմենտները պարզելու համար, սովորաբար կատարում են մանրակրկիտ սիմուլյացիա տրված մարմնի շարժման պարբերությունների համար մի քանի միլիոն տարիների ընթացքում։ Այսպիսի սիմուլյացիան պետք է հաշվի առնի երկնային մեխանիկայի շատ չափանիշներ, ներառյալ մոլորակների կողմից ազդեցությունը։ Համապատասխանաբար, այս սիմուլյացիայի արդյունքում դուրս են բերվում չփոփոխվող ուղեծրային էլեմենտները և ընդունվում որպես իրական։

Մի քանի անգամ կատարվել են մոտավոր վերլուծություններ, սկսած Կիեցուգու Խիրայամայից XX-րդ դարի սկզբում։ Հետագա վերլուծական մեթոդները սկսել են ավելի ու ավելի մանրամասն դառնալ, ներառելով բազմաթիվ գոյություն ունեցող ազդեցությունների մասին տեղեկություններ։ Այժմ, էլեմենտների հաշվարկի սկզբունքը համակարգչային վերլուծությունն է հիմնվելով երկնային մեխանիկայի բանաձևերի վրա։

Այժմ իրական ուղեծրի էլեմենտները օգտագործվում են հիմնականում աստերոիդների ընտանիքների հետազոտությունների ժամանակ։

Տես նաև[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. «AstDyS-2 Սերեսի իրական ուղեծրային էլեմենտները»։ Մաթեմատիկայի բաժին, Պիզայի համալսարան, Իտալիա։ http://hamilton.dm.unipi.it/astdys/index.php?pc=1.1.6&n=1։ Վերցված է 2011-09-19։ 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]