Թթենի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Թթենի
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Բաժին Ծածկասերմանի
Դաս Երկշաքիլ
Կարգ Գույնզգույն
Ընտանիք Թթենազգի
Ցեղ Թթենի
Լատիներեն անվանում
Morus Vieillot, 1816
Տեսակներ
  • Տես հոդվածը

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում

ITIS 174698
NCBI 3497

Թթենի կամ թթի ծառ (լատ.՝ Morus), ազգը բույսերի ընտանիքր թթային, բաղկացած է 10 - 16 տեսակի տերևաթափ ծառերից, տարածված է Ասիայի Աֆրիկայի և Հյուսիսային Ամերիկայի տաք, միջին և միջարևադարձային գոտիներում։ Թթենին լայն տարածում ունի Հայաստանում և Արցախում, այն նաև աճում է Ռուսաստանում Ուկրաինայում, Ադրբեջանում և Մոլդովայում։

Երիտասարդ տարիներին արագ աճող ծառ է, սակայն աստիճանաբար դանդաղեցնում է աճը և հազվադեպ է աճում 10 - 15 մետրից ավել։ Տերևները հաջորդական են, պարզ, հաճախ բահաձև, հատկապես երիտասարդ թուրմերի վրա, ծայրերից ատամնավոր. Պտուղը բարդ պտուղ է, բաղկացած է ողնաձողից, աճած շրջծաղկից մսային, 2 - 3 սմ երկարությամբ, կարմիրից մուգ-մանուշակագույն։ Հայաստանում նաև լայն տարածված է սպիտակ տեսակը, ուտելու համար պիտանի՝ որոշ տեսակներ քաղցր են և ունեն հաճելի բուրմունք։ Թթենին ապրում է մինչև 200 տարի, հազվադեպ մինչև 300 - 500 տարի։

Երևանում պտուղը հասունանում է մայիսի կեսերից հունիսի կեսերը, որոշ մուգ սև կարճահասակ տեսակը պտղաբերում է հունիսի կեսերից մինչև օգոստոս։ Հասունանում է նաև ավելի սառը կլիմայական գոտիներում՝ օրինակ Սևանա լճի շրջակայքում՝ հասունանալով օգոստոս-սեպտեմբերին։

Կիրառությունը[խմբագրել]

Հայաստանում թթենու պտուղը՝ թութը, օգտագործում են որպես թեթև ամառային սնունդ։ Պատրաստում են դոշաբ։ Հայտնի է «Ղարաբաղի թթի օղին»։ Թթենու տերևները սնունդ են հանդիսանում մետաքսի թրթուրի համար, որի շերամից պատրաստում են մետաքս։ Ղարաբաղում հայտնի են մետաքսի պատրաստման ձեռներեցներ։ Թթենու փայտն օգտագործում են երաժշտական գործիքներ պատրաստելիս։

Արվեստում[խմբագրել]


Հայտնի ֆիլմ է «Թթենին»։

Նկարներ[խմբագրել]