Էդմոնդ Քյոսայան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Էդմոնդ Քյոսայան
EDMOND KEOSAYAN.jpg
կինոռեժիսոր, կինոդրամատուրգ
ԱԱՀ՝ Էդմոնդ Գարեգինի Քյոսայան
Ծննդյան օր՝ հոկտեմբեր 9, 1936
Ծննդավայր՝ {{{2}}} Լենինական, ՀԽՍՀ (ներկայիս Գյումրի, ՀՀ)
Վախճանի օր՝ ապրիլ 21, 1994
Վախճանի վայր՝ {{{2}}} Մոսկվա, ՌԴ

Էդմոնդ Քյոսայանը (1936-1994) խորհրդային ժամանակաշրջանի ճանաչված հայ կինոռեժիսոր է, կինոդրամատուրգ։ Աշխատել է Մոսֆիլմ և Հայֆիլմ կինոստուդիաներում։ Համարվել է սովետական կինոյի արկածային ժանրի լավագույն վարպետներից մեկը :

Կենսագրությունը[խմբագրել]

Ծնվել է 1936թ հոկտեմբերի 9-ին, Լենինականում, ՀԽՍՀ (ներկայումս Գյումրի, ՀՀ). 1952-54թթ ուսանել է Մոսկվայի տնտեսագիտական ինստիտուտում, 1954-58թթ - Երևանի թատերական ինստիտուտում, աշխատել է Պետական էստրադային նվագախմբում որպես ելույթավար Կ. Օրբելյանի ղեկավարության տակ։ 1964թ ավարտել է Կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտի ռեժիսորական ֆակուլտետը, որտեղ աշխատել է Ե. Ձիգանի արվեստանոցում։ 1964թ. սկսած Քյոսայանն որպես ռեժիսոր աշխատել է "Մոսֆիլմ" կինոստուդիայում, 1972թ. սկսած՝ - "Հայֆիլմում". Քյոսայանի ուսանողական կարճամետրաժ աշխատանքներն արդեն արժանացել են միջազգային կինոփառատոնների մրցանակների։ 1965թ. նա էկրանավորել է Ա. Սաֆրոնովի "Խոհարարը". Ռեժիսորին փառք բերեց "Անորսալի վրիժառուներ" ժապավենը, նկարահանված նրա կողմից 1966թ. Պ. Բլյախինի "Կարմիր սատանիկներ" վեպի հիման վրա։ Արկածային կինոնակարը դարձավ 1960-ականների կինոի ամենավառ իրադարձություններից մեկը և ունեցավ երկու շարունակություն, որոնք հանդիսատեսի կողմից ընդունվեցին ոչ պակաս ջերմորեն։ 1970-ականներին Էդմոնդ Քյոսայանը, աշխատելով Հայֆիլմում, անդրադարձավ ազգային հայկական թեմատիկային՝ նկարահանելով "Տղամարդիկ" և "Մոռացված հեքիաթների կիրճը": 1975թ. նա Մոսֆիլմում նկարահանեց "Երբ գալիս է սեպտեմբերը" ժապավենը, որն արժանացավ Վատիկանի և Կինոյի բրիտանական ակադեմիայի գլխավոր մրցանակներին։ 1977թ. նկարահանվեց "Հուսո աստղ" կինոնկարը, որտեղ գերազանց կերպով արտացոլվել էր Մխիթար Սպարապետի կողմից ղեկավարված ազգային ազատագրական պայքարը։ 1982թ. Քյոսանը նորից սկսեց աշխատել Մոսֆիլմում՝ նկարահանելով հակաֆաշիստական դիմադրության հերոսների մասին պատմող "Ինչ-ոչ տեղ լալիս է պիրոլը" (1982), և ռեպրեսիաների զոհերի մասին պատմող "Համբարձում" (1989) ժապավենները։ Ռեժիսորը միաժամանակ հանդես էր գալիս որպես իր ֆիլմերի սցենարիների հեղինակ կամ համահեղինակ։[1]

Ընտանիքը[խմբագրել]

  • կինը, Լաուրա Գևորգյանը, կինոդերասանուհի է, Հայաստանի վաստակավոր արտիստ։
  • ավագ որդին - Դավիթ Քյոսայանը մոսկովյան հեռուստալրագրող է, հեռուստատեսության գործիչ, պրոդյուսեր։
  • կրտսեր որդին - Տիգրան Քյոսայանը Ռուսաստանում լայն ճանաչում ձեռք բերած ռեժիսոր է, քլիփմեյքեր, պրոդյուսեր, հեռուստահաղորդավար։

Ֆիլմագրությունը[խմբագրել]

Ռեժիսորական աշխատանքները[խմբագրել]

  1. 1962 - Սանդուղք (Лестница)
  2. 1963 - Երեք ժամ ճանապարհին (Три часа дороги)
  3. 1964 - Որտե՞ղ ես այժմ, Մաքսիմ (Где ты теперь, Максим?)
  4. 1965 - Խոհարարը (Стряпуха)
  5. 1966 - Անորսալի վրիժառուները (Неуловимые мстители)
  6. 1968 - Անորսալիների նոր արկածները (Новые приключения неуловимых)
  7. 1971 - Ռուսական կայսրության պսակը կամ Կրկին անորսալիները (Корона Российской империи, или Снова неуловимые)
  8. 1973 - Տղամարդիկ (Мужчины)
  9. 1974 - Մոռացված հեքիաթների կիրճը (Ущелье покинутых сказок)
  10. 1975 - Երբ գալիս է սեպտեմբերը (Когда наступает сентябрь)
  11. 1977 - Հուսո աստղ (Звезда надежды)
  12. 1979 - Լեգենդ ծաղրածուի մասին (Легенда о скоморохе)
  13. 1982 - Ինչ որ տեղ լալիս է լալիս է պիրոլը (Где-то плачет иволга)
  14. 1988 - Համբարձում (Вознесение)

Սցենարները[խմբագրել]

  1. 1966 - Անորսալի վրիժառուները (Неуловимые мстители)
  2. 1968 - Անորսալիների նոր արկածները (Новые приключения неуловимых)
  3. 1971 - Ռուսական կայսրության պսակը կամ Կրկին անորսալիները (Корона Российской империи, или Снова неуловимые)
  4. 1973 - Տղամարդիկ (Мужчины)
  5. 1974 - Մոռացված հեքիաթների կիրճը (Ущелье покинутых сказок)
  6. 1975 - Երբ գալիս է սեպտեմբերը (Когда наступает сентябрь)
  7. 1979 - Լեգենդ ծաղրածուի մասին (Легенда о скоморохе)
  8. 1982 - Ինչ որ տեղ լալիս է լալիս է պիրոլը (Где-то плачет иволга)
  9. 1988 - Համբարձում (Вознесение)

Դերասանական աշխատանքները[խմբագրել]

  1. 1964 - Որտե՞ղ ես այժմ, Մաքսիմ (Где ты теперь, Максим?)
  2. 1971 - Ռուսական կայսրության պսակը կամ Կրկին անորսալիները (Корона Российской империи, или Снова неуловимые)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Գրահղումներ[խմբագրել]

  1. http://tigrankeosayan.narod.ru/family.htm Неофициальный сайт Тиграна Кеосаяна